Beste ikastaroak mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Dialektika - Ezagueraren teoria

Filosofiaren egiteko nagusia ezagutza lortzea da: ideiak ezagutzea, ongia ezagutzea. Era berean, ezagutzak giza portaera baldintzatzen du, eta jokaera okerra ezjakintasunari dagokio. Platonek, haitzuloaren alegoriaren bitartez, bi mundu bereizten ditu: mundu fisikoa (mitoko kobazuloa) eta ideien mundua (kobazulotik kanpo dagoena). Beraz, bi mundu bereizten dituenez, bi ezagutza maila bereizten ditu.

Alde batetik, entzumenen bidez lortzen den ezagutza dago. Honen bitartez ez da benetako ezagutza eskuratzen, izan ere, zentzumenen bidez hautemandakoa etengabe aldatzen da eta, beraz, ez da inoiz izatearen mailara iritsiko. Beste alde batetik, arrazoimenaren bidez eskuratzen den ezagutza dago. Platonen ustez, hau da...

Filosofia = Jakituriarekiko (sofia) maitasuna (filo)

Mendebaldeko filosofia Grezian sortu zen k.a. VI. mendean. Aristotelesentzat gizakiak harridurak eraginda hasten dira eta hasi izan dira beti filosofatzen. Ezjakintasunagatik filosofatu zuten eta ez beste inongo baliagarritasunarengatik. Gizakiak aspalditik izan du bere ezjakintasunaren berri, badu ezjakintasun horren kontzientzia, eta jakintza eta egiaren bila abiatu da. Platonen ustez eros (maitasuna) eta logos (arrazoia) jakintzaren bilaketan elkartzen dira: jakituriarekiko maitasuna = filosofia.

Berez, gizakia egiaren bila abiatzen da, badakielako halako gertakarien atzetik badagoela sakoneko arrazoi bat.

Filosofiaren Aro Nagusiak

Aroa kosmologikoa edo presokratikoa (k.a. VII-V)

Lehenengo...

Giza eskubideak arrazoi instrumentalaren aurrez aurre. Gizakiaren ikuspegi berri bat. Frankfurteko Eskolako filosofoek modernitatearen proiektu ilustratua eta ilustrazioaretzat oinarrizkoak ziren arrazoimenaren, askatasunaren eta justiziaren ideiak indarberritu nahi izan zituzten. Horretarako, subjektuan zentratuta dagoen arrazoi autonomoaren alde egin zuten, baina ikuspegi horren zenbait gabezia gainditu nahi izan zituzten. Haien ustez, arrazoimenak soilik justifika ditzake kanpo esperientzia eta askatasuna gidatu behar duten legeak (lehena zientziaren bidez, eta bigarrena moralaren, zuzenbidearen eta politikaren bidez). Alabaina, egia-irizpide bakartzat natur zientzien arrazionaltasuna hartu duen positibismoaren erruz, arrazoimen zientifiko-...

Karl Marx eta Alienazioa

Marxen arabera, gizaki bat alienatzea norbera izateari uztea eta beste zerbait bilakatzea da. Gizaki bat alienatuta egongo da egiten duen horretan edo sinesten duen horretan bere burua islatuta ikusten ez duenean.

Hori gertatzen denean, gizakiak norbera izateari uzten dio, arrotz bilakatzen da. Alienazioaren ezaugarrietako bat da gizaki alienatua ez dela alienatuta dagoenaren jakitun, egoera naturaltzat hartzen baitu.

Alienazio motak Marxen arabera

1. Alienazio ekonomikoa edo lanarena

Marxen arabera, gizakiaren ezaugarri bereizgarria lana da, bere indar propioekin bizibideak sortzeko ahalmena. Gizakiak berezko ezaugarria du lan egitea. Zergatik da lana alienatzailea? Lan-baldintzak direlako alienatzaileak. Sistema kapitalistan,...

Gaingizakia

Jainkoa hilda, Gaingizakiaren aroa hasiko da. Jainkoa hil ondoren, gizakia nihilismoan erori da, baina Gaingizakia egoera hori gainditzeko gai izango da.

Gaingizakia ez da gizakia baino gehiago: bizia ukatzen duten balioak suntsitu egin behar zirela ulertuta, bere balio propioak asmatzeko gai den gizakia baizik.

Gaingizakia nihilismo sortzailearen emaitza da, erlijioak edo metafisikak eragiten duten beldurrari aurre egiteko gai den gizakia. Biziaren etengabeko bilakaera pentsatu eta bilakaera horri aurre egiteko gai den gizakia da. Bizia artista tragikoaren moduan bizi duen gizakia da Gaingizakia, sortzaile moduan bizitzeko gai den gizakia.

Jainkoaren heriotzaren ondorioak

Bi dira Jainkoaren heriotzaren ondorioak: bata negatiboa eta...

Kritika kristautasunari: esklaboen morala eta jaunen morala.

Nietzscheren Kritika Kristautasunari

Nietzschek behin eta berriz kritikatu zuen kristautasuna, herri xeheak indartsuen kontrako errebolta zela argudiatuta. Nietzscheren ustez, erlijio guztiak ahulen erlijio dira; eta ondorioz, zibilizazioaren garapenerako oztopo dira. Erlijioek artaldearen morala edo esklaboen morala inposatu nahi dute, baina hori biziaren kontrakoa da, biziak berezkoa izan beharko lukeen indarraren eta hobetu nahiaren kontrakoa. Moral erlijiosoa eta moral kristaua koldartasuna sustatzen duen morala da.

Esklaboen Morala vs. Jaunen Morala

Ataldaren edo esklaboen moralari jaunen morala kontrajarri zion Nietzschek. Boterea eta indarra erabiltzen duten liderren morala da...

Nietzscheren ustez, Dionisos eta Apolo irudiek errepresentatzen dituzte ongien azaldu berri diren bi ikuspegi kontrajarri horiek.

Dionisos eta Apolo: Kontrajarritako Ikuspegiak

Dionisos biziaren eta jokabide irrazionalaren sinboloa da; Apolo, berriz, ordenarena eta jardun arrazionalarena. Dionisosek deformetasuna eta desenfrenua irudikatzen ditu, gauaren eta sexu-irrikaren jainkoa baita. Dionisosek irriken arabera jokatzea eskatzen du, biziaz alaitasunez gozatzea, baita horretarako arau sozialak hautsi behar badira ere. Apolo argiaren eta neurriaren jainkoa da. Bien arteko kontrajartzea nabarmena da, baina Nietzscheren iritziz, bata ez da ezer bestea gabe.

Arrazionalismoaren Nagusitasuna eta Nietzscheren Kritika

Nietzscheren arabera, arrazionalismoa...

XX. mendea: Susmoaren Maisuak

Paul Ricoeur filosofoak susmoaren maisutzat hartu zituen Marx, Nietzsche eta Freud, hiru autoreok eztabaidan jarri baitzituzten Mendebaldean sakon errotutako zenbait ideia eta balio. Hirurek gizarteari buruzko ikuspegi kritikoak garatu zituzten, eta, ondorioz, jarrera kritiko beraren hiru ordezkari nagusitzat hartu izan dira. Arrazionalismoa jarri zuten ezbaian autoreok, arrazoiak sakonagoak diren bulkadak edo motiboak ezkutatzen dituela salatu baitzuten.

Marx

Marxek gizarteko ideia politiko eta juridikoak eta gizartearen egitura bera klase nagusien zerbitzura daudela salatu zuen. Horrek esan nahi du artea, politika, filosofia, ideologiak, erlijioa, etab. azpiegituraren ondorio direla. Marxena filosofia praktiko eta...

Sokrates eta Protagoras antzinako filosofoak ziren, baina zenbait desberdintasun zituzten.

Bizitza eta Irakaskuntza

Lehenik, Sokrates Atenaseko filosofoa zen, beraz, herriko asanbladetan parte hartzeko eskubidea zuen. Pertsona talde txikiei herrietako plazetan irakasten zien maieutika eta ironia, dirurik kobratu gabe. Protagoras, ordea, atzerritarra zen, hau da, ez zen Atenasekoa, eta, ondorioz, ez zuen Sokratesek zuen eskubiderik. Sokrates ez bezala, Protagorasek diruaren truke elkarrizketa teknikak irakasten zizkien herritarrei lokal batzuetan.

Egiaren Izaera

Egiari dagokionez, Protagoras erlatibismo morala aldarrikatzen zuen, hau da, objektu, egoera eta gertaerak aldatu egiten dira, ondorioz, ez dago egia absoluturik. Sokratesek, ordea, egia...

Laburpena: Kobazulo barrukoa sentipenezko munduarekin konparatu behar da, eta presoak kobazulotik ateratzeko egiten duen bidea, arimak mundu ulergarrira heltzeko egiten duen bidearekin alderatu behar da. Mundu ulergarrian, azkenik eta zailtasunez atzematen dena ongiaren ideia da. Bera da gauza guztien zergatia eta bizitza zuzena eraman nahi duenak derrigorrez ezagutu behar du.

Arima

Benetako gizakia da. Gorputzean atxilotuta dago, 3 zatitan banatzen da:

• Arrazionala: hilezkorra, gizakiona, buruan kokatua. Bere bertutea zihurtasuna da eta arimaren beste bi zatiak zuzentzen ditu.
• Oldarkorra: animalia guztiek dute, hilkorra da. Bere bertutea sendotasuna da, bularrean kokatuta dago eta desira nobleak zuzentzen ditu.
• Irritsua: animalia guztiek dute, hilkorra,