Beste ikastaroak mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Hannah Arendten Giza Kondizioa: Bizitza Aktiboa

Bizitza Aktiboaren Hiru Jarduerak

Hannah Arendtek Giza kondizioa lanean bizitza aktiboa osatzen duten hiru jarduera aztertzen ditu: lana, fabrikazioa eta ekintza.

• Lana: Bizitza biologikoaren jarraipena bermatzen du, espeziearen iraupenari lotutako jarduera ziklikoa da, baina ez da iraunkorra.
• Fabrikazioa: Gizakiak mundua sortzeko duen ahalmena adierazten du; objektu artifizialak ekoizten ditugu, naturatik bereizteko eta gure mundua eraikitzeko. Homo faber, ekoizpenaren bidez, kulturaren eta artifizioaren bidez gizaki bihurtzen hasten da.
• Ekintza: Gizabanakoen arteko aniztasunari lotuta dago eta espazio publikoa eta politika egituratzen ditu. Hiru baldintza behar dira: berdintasuna, hitz-askatasuna

KANT; 4. SAPERE AUDE: “Ilustrazioa gizakiaren irteera da bere erruzko adingabetasunetik”

Adingabetasuna: beste pertsonen gidaritzarik gabe ibiltzen ez jakitea. Norbere adimenaz baliatzeko ezintasuna.

Erruzkoa: berez erabaki dezakegu baina kuraia (adorea) falta zaigu. Gizadia historian adingabe bihurtu da → bada garaia hortik irteteko. “Sapere Aude” = Ausartu jakitera = ausart zaitez zure adimenaz baliatzera.

ZERGATIK GARA ADINGABE?

Gure alferkeria eta koldarkeriagatik → naturaz badugu pentsatu eta erabakitzeko gaitasuna. Horregatik tutore batzuei oso erraza bihurtu zaie gure gainetik jartzea.

Tutore: erregea + noblezia, eliza, morala → menpekoak izatea onartu dugu. Gainera tutore horiek gure egoeraz aprobetxatzen dira eta beldurra...

LABURPENA: Descartesek dio zenbait pertsonak Jainkoaren eta arimaren existentzia arrazoimenaren bidez onartzen dutela, eta beste batzuek, berriz, fedearen bidez. Hala ere, badira ideia horiek ulertezintzat jotzen dituztenak, materiaz bestelakorik pentsatzeko gai ez direlako.

Enpirismoaren Ezaugarri Nagusiak

Enpirismoak ezagutza zentzumenetan eta esperientzian oinarritzen du, eta honako ezaugarriak ditu:

• Zentzumenekiko konfiantza: Ezagutza guztia esperientzia zuzenean oinarritzen da, eta zentzumenak dira errealitatea ulertzeko oinarri nagusia.
• Ezagutza partikularra eta indukzioa: Ezagutza unibertsala partikularretik abiatuta lortzen da. Indukzio bidez, behaketetatik ateratako lege orokorrak ezartzen dira.
• Kontraesana arrazionalismoarekiko: Enpirismoak

Arrazionalismoa

• Arrazoiarekiko konfiantza osoa: Ezagutza lortzeko iturri bakarra arrazoia da, ez tradizioa edo fedea.
• Sentipenezko ezagutza ez da fidagarria: Zentzumenen bidez lortutako ezagutza askotan engainagarria da.
• Mundua arrazionala da: Gertatzen den guztia arrazoiaren bidez azal daiteke.
• Ideia jatorrizkoak: Arrazoiak egia batzuk lor ditzake ideia jatorrizkoetatik, lehenik intuizioaren bidez eta ondoren dedukzioaren bidez.
• Metodo apriorikoa: Ezagutza lortzeko metodo bakarra matematikaren apriorizko metodoa da.
• Ikuspegi mekanizista: Mundua makina bat bezala funtzionatzen du, lege naturalen menpe.
• Subjektibismoa: Arima da lege mekanikoen menpe ez dagoen bakarra, askatasuna duelako.

Descartesek ezagutza bateratzeko metodo kartesiarra proposatu...

Testu honetan, Nietzschek bere burua goraipatzen du, Mendebaldeko kulturaren epaile handienetzat hartuz. Kultura hori dinamitatzera dator, zerbait berria sortzeko beharra aldarrikatuz.

Nietzschek bere buruaz hitz egiten digu Mendebaldeko balioen suntsitzaile gisa aurkeztuz. Bizitzako alderdi dionisiarra aldarrikatzen du eta Mendebaldeko moral kristauaren aurka, inmorala dela esan du.

Nietzschek Mendebaldeko gizartean ontzat eta txartzat hartuak izan diren alderdiak bereizten ditu, horri kritika eginez. Bizitzaren alderdi apoloneoa dionisiarrari gainjartzen zaiola kritikatzen du.

Nietzschek Kristautasuna eta Jainkoaren ideia kritikatzen ditu. Hauek asmakizun hutsa direla dio, bizitzan benetan merezi duen hori ordezkatzeko sortuak.

XIX. Mendeko Pentsamendua

Sapere Aude: Ilustrazioa eta Adimenaren Erabilera

Sapere Aude, hau da, “pentsa ezazu zure kabuz” edo “ausar zaitez zure adimenaz baliatzen”, Kanten ustez, ilustrazioaren funtsa da. Kanten arabera, ilustrazioa gizakiak bere erruz duen adimengabetasunetik ateratzea da. Adimengabetasuna, besteek gidatu gabe norberaren adimenaz baliatzeko ezintasuna da.

Gizakiaren errua da adimena badu, baina erabiltzeari uko egiten diola, alferkeriaren edo beldurraren ondorioz. Erosoagoa da beste batek esaten diguna egitea, adibidez:

• Medikuak agindutakoa.
• Apaizak irakatsitakoa.
• Liburuetan irakurritakoa.

Egoera horretatik irtetea oso zaila da, baina posible da, horretarako askatasuna beharrezkoa baita. Autonomoki pentsatzeko askatasunarekin, gizakiak bere kasa...

Natura eta Kultura

Gizakia animalia berezia da, bai biologikoki, bai sozialki eta kulturalki ere. Jaiotzean ez dugu ezagutzarik, baina gizarteak hizkuntza, ohiturak eta balioak irakasten dizkigu. Munduan kultura desberdin ugari daude, eta globalizazioak harreman horiek inoiz baino gehiago nahasi ditu. Nola eragin behar dugu kultur aniztasunaren aurrean? Batzuentzat, beren kultura nagusitu behar da; beste batzuek, berriz, kultura guztien arteko berdintasuna defendatzen dute. Beraz, kulturarteko harremanek gure gizartearen etorkizunean duten eragina aztertzea funtsezkoa da. Nire ustez, gizakia izaki biologiko eta soziala da, eta gure identitatea eta jokamoldea sozializazioaren eta kulturaren bidez osatzen dira. Jaiotzetik ekartzen ditugun ezaugarriak...

Bertrand Russell: Bizitza eta Pentsamendua

Bertrand Russell XX. mendeko filosofo ezagunenetakoa izan zen.

Aristokrazian jaioa, bere aitabitxia John Stuart Mill izan zen (Ingalaterrako filosofoa).

Fama sortutako eztabaidengatik lortu zuen, garaiko filosofo bakarrenetakoa izan baitzen ateismoa publikoki aldarrikatzen.

Filosofia analitikoaren sortzaile eta bultzatiletzat hartzen da (etiketa hori geroago jarri zitzaion).

Askok bere lan logikoagatik miretsi zuten, baina ez zetozen bat bere jarrera politikoekin (jarrera antimilitarista eta desobedientzia zibila bultzatu zituen).

Russell: Filosofiaren Helburua eta Balioa

Russellen arabera, filosofia ez da erantzunak ematea, oraindik irekita dauden galdera horiek esanguratsuak direla bermatzea baizik. Zientzia...

Fedea eta Arrazoimena

Zertan datza benetako ezagutza?

a) Epistemea, arrazoia, ez dio gizakiari ematen behar duena ezagutzeko, bere afektuak, nahimena eta gogoa asebetetzeko.

b) Gizakia kontaktua hartu egiarekin, bizi-denbora konturatzeko, behin, bizitza zoriontsua.

c) Non eta nola konturatu? Kristau egian, Biblian. Biblia irakurri, sentitu eta errekonozitu.

Zein da ezagutza prozesua?

a) MISTERIOA → Dena misterioa. Bai kanpoan, bai nire barruan. Destinoa mundu honetan eta mundutik kanpo? Galdu ahal dut zentzua eta itxaropena bizitzeko, maitasuna hutsala bada.

b) JAINKOA AURKITU ETA SINETSI → Itxaropena eta zentzua galtzean, Jainkoa aurkituko dugu, egia. Gizakiaren baitan ere aurkitu, kontzientzian edo intimitatean. Sinesten du aurkitu duen egia....

Fedea eta Arrazoimena: Ezagutzeko Sinetsi

Filosofia eta erlijioa elkarri lotuta daude, eta kristautasunean biak funtsezkoak dira egia bilatzeko. Kristau erlijioa Jainkoaren errebelazioan oinarritzen da, eta judaismoan eta beste kultura batzuetan sortutako ideiak ere hartzen ditu kontuan. II. eta III. mendeetan, kristautasuna Erromatar Inperioan zabaldu zen, eta horren ondorioz, greko-erromatar filosofia bereganatu zuen. Horrela, lehen pentsalari kristauek fedea eta arrazoimena uztartzea beharrezkoa ikusi zuten, eta erlijioa defendatzeko argudio filosofikoak sortu zituzten.

Patristika eta San Agustinen Ikuspegia

Patristika izeneko pentsamenduaren parte izan zen San Agustin, eta bere ustez, fedea eta arrazoimena ez ziren elkarri kontrajarriak, baizik...