Batxilergoa mailako Beste ikasgaiak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Ekonomia etikorantz

Zer da ekonomia? Funtsean, giza banakoen beharrak asetzeko eta baliabideak banatzeko egiten diren jardueren multzoa. Ekonomiak eta enpresek haiek ere badute erantzukizuna eginkizun demokratikoan.

Ekonomia eta etika

Aristotelesek etxea zuzen administratzean datzala zioen ekonomia; ekonomia bera eta krematistika bereizten zituen. Krematistika besteengan prestatu ere egin gabe ondasunak pilatzekoa zen, hain zuzen. Adam Smithek ekonomiaren eta etikaren arteko lotura azpimarratu zuen. Interes hori justizia sozialaren esparruan sartu behar da.

Amaya Sen eta bestelako ekonomia

Amaya Sen pertsonon zerbitzura jarritako bestelako ekonomia batez mintzo zaigu: benetako askatasuna pobrezia-maila eta desberdintasun-maila handiak direnean,...

Testuinguru Filosofikoa

Mugimendu analitikoa XX. mendeko lehen erdian eman zen Britania Handian. Filosofo analitikoek, bere garaiko zibilizazioaren izaera pragmatikoarekin bat eginda, metodo zientifikoaren oinarriari buruzko arazoak jorratu zituzten, izaera metafisikoa zuen arrazoi oro baztertuz. Metafisikaren aurka baitzeuden, zientzia da giza ezagutza arrazional bakarra eta filosofiaren hizkuntza filosofiaren azalpen lana da, bere mugak eta zentzugabekeriak adierazteko. Hots, filosofiaren arazo tradizionalak, konponbiderik ez duten arazoak, metafisikoak dira.

Ezaugarri hauek dituzte: joera enpirista duen jarrera filosofikoa, metafisikaren aurkako jarrera, hizkuntzaren analisia edo azterketa, ezagutza zientifikoaren nagusitasuna.

Mugimendu analitikoaren...

Testu honetan, Marxek azaltzen digu nola bi gizarte klase aurki ditzakegun: batetik, plebeioak (edo proletalgoa) eta bestetik, burgesak. Hauek etengabe ari dira borrokan elkarren artean. Haien arteko tirabirak iraultza batean edo bi klaseak suntsituz amaituko lirateke.

Klase arteko borroka

Langileen artean liskarrak zeuden beren eskubideak lortzeko, hala nola soldatak eta lan-baldintza egokiak. Burgesak, berriz, kapitalak metatzen zituzten bakoitzak aberatsago egiteko.

Aldakuntza iraultzailea

Marxek iraultzaren bidez klaseak desagerrarazi nahi zituen, hau da, klase bakarra sortu nahi zuen, maila desberdinak egon beharrean. Bere helburua klase sozial bakarra izatea zen, eta horretarako iraultza edo gerra egitea beharrezkoa bazen, prest zegoen. Horrela,...

Nietzsche: Indibidualismoa eta Bitalismoa

Nietzschek, ordea, lortzen dugun helburua pertsonala dela moral indibidualak eraginda, baina lortzeko moral unibertsala erabiltzen dugula dio; hau da, kasu honetan, langileak elkartu eta haien helburuak elkarrekin lortzeko. Iraultza kolektiboa kritikatzen zuen, indibiduala babestuz, guztiok geure bizi-maila handiagotu nahi dugulako eta erronka pertsonalak aurrera jarraitu nahi ditugulako. Horregatik, Nietzsche bitalista zen.

Freud: Inkontzientea eta Sublimazioa

Freudek dioenez, inkontzienteki besteengandik aprobetxatzen gara, baina kontzienteak disimulatu egiten du. Hala ere, kontzientzia eta desioak sublimatzen ez dakiena alkohola edaten, gehiegi jaten eta abar hasten da; sublimatzen dakienak, berriz,...

Indikatiboa Oraina

Hegel eta Erlijiozko Alienazioa

Hegelek jarraitzaile ugari zituen eta eskolak sortu zituen. Marxengan eragin handia izan zuena ezker hegeldarra izan zen. Haren ustez, oinarrizko errealitatea ez da arrazoia, materia baizik, eta ideiak gizakiak sortuak dira, eta ez Jainkoak errebelatuak. Gizakiak Jainkoari egozten dizkio bere ezaugarriak, baina maila gorenera eramanez. Kristautasunaren kasuan, ez da Jainkoa gizakia egiten duena, alderantziz, gizakiek sortzen dute Jainkoa.

Baina behin gizakiek Jainkoa sortuta, goi mailako izakitzat hartzen dute, eta beren burua Jainkoaren iruditzat hartzen dute, haren menpeko bihurtuz. Menderakuntza horretan gauzatzen da alienazioa, gizakiaren besterentzea, bere burua galdu eta naturari uko egiten baitio, bera ez...

Zientzia Terminoaren Jatorria eta Esanahia

Zientziaren nozioa filosofiaren nozioari oso lotuta dago. Greziar munduan zientzia episteme zen, hau da, ezagutza mota gorena, landuena. Epistemea mundu ulergarri, betiereko eta aldaezinari lotuta zegoen, doxa ez bezala (iritzia eta zentzumenen bidezko ezagutza). Epistemean ezagutza unibertsala zen, dedukzioz sortutakoa, eta ezagutza sentsorialaren akatsek ez zioten eragiten. Dena den, epistemeak zerikusi gutxi zuen egun ezagutzen dugun zientzia modernoaren nozioekin.

Indibidualismoa

Indibidualismo Posesiboa

Indibidualismo posesiboaren teoriaren arabera, norbera bere buruaren eta gaitasunen jabea zara. Garai hartakoentzat, gizartea ez zen gizabanako jabe haiek osatutako multzo soil bat baino, gizon-emakumeek...

Dialektika: Hegel eta Marx

Dialektika: Hegelen dialektika ideien dialektika da; Marxena, berriz, errealitatearen dialektika da, mundua eta historia amaitu gabe daudelako. Hauek prozesu dialektiko batean mugitzen ari dira: tesia, antitesia eta sintesia. Tesia edozein egoera da; antitesia, egoera horri aurka egiten dion egoera bat; eta sintesia, borrokaren ondorioz sortzen den egoera berria.

Materialismo Historikoa

Dialektika mota hau ekonomia eta historia aztertzeko erabiltzen badugu, Materialismo Historikoa sortuko da. Hau horrela defini dezakegu: gizakiaren historia mugitzen duen gauza produkzio-harreman ekonomikoen multzoa da. Produkzio-harremanen multzoak egitura ekonomikoa osatzen du, eta horren gainean gizartearen gainegitura politiko eta...

Platon eta Gizarte Ideala

Platonen arabera, Errepublika lanean dioenez, gizarte idealean gizaki bakoitzak gobernariek emandako eginkizuna zuzentasunez eta norberaren gorputz- eta adimen-ahalmenen arabera beteko luke. Horien artetik jakintsuenak aukeratu beharko lirateke gobernariak izan daitezen. Zaindari-lanetan arituko liratekeen gizakien ondasun guztiak bateratu beharko lituzkete, eta familia bakarra osatu. Horrela, onenak iritsiko dira agintera, eta gizarte-harmonia erdietsi ahal izango da.

Aristoteles eta Justizia

Justizia Konmutatzailea

Aristotelesen ustez, justizia konmutatzailea gizaki bakoitzaren arteko ondasun-trukean berdintasuna izatea da.

Justizia Banatzailea

Justizia banatzailea, aldiz, gizarteko maila bereko gizabanakoen arteko betebehar-...

Krisi ekonomikoetan agerian geratzen da nola kapitalistaren etekina handitzeko gutiziak sistema irteerarik gabeko atakan jartzen duen: etekinaren bilatze horrek gero eta kapital gehiago inbertitzea makinatan, lanegunetako ordutegiak luzatzea, langile kopurua murriztea eta soldatak mugatzea dakar. Sistema horretan, kapitalistak, gizaki mota hori bezala, jarraitzeko, langileria gero eta txiroago bihurtu behar du.

Kapitalismoaren Kontraesanak eta Krisia

Kapitalak gizarteari erabateko eskaera egiten dio: gizartea ez da helburu bat, kapitalaren etekinaren baliabide besterik ez da. Gizarteak, egoera txirotu eta langabezia horretan, ezin ditu kapitalisten produktuak erosi, eta bidegabekeria nabarmena bihurtzen da kontzientzia guztietan. Etekinen beheranzko...