Euskarazko Aditzak: Azalpen Erraza eta Adibideak

Euskarazko aditz-sistemak ulertzea zaila izan daiteke hasieran, baina oinarrizko kontzeptuak ikasiz gero, askoz errazagoa egingo zaizu. Atal honetan, aditz-mota nagusiak eta haien erabilerak aztertuko ditugu, adibide argiekin.

NOR-NORK Aditzak

NOR-NORK aditzetan, subjektuak (nork) ekintza burutzen du objektu zuzen baten gainean (nor). Hona hemen adibide batzuk, pertsona ezberdinetan:

• Zuk ni nauzu.
• Nik zu zaitut.
• Zuk gu gaituzu.
• Nik zuek zaituztet.
• Hark ni nau.
• Hark zu zaitu.
• Hark gu gaitu.
• Hark zuek zaituzte.
• Zuek ni nauzue.
• Guk zu zaitugu.
• Zuek gu gaituzue.
• Guk zuek zaituztegu.
• Haiek ni naute.
• Haiek zu zaituzte.
• Haiek gu gaituzte.
• Haiek zuek zaituztete.

NOR-NORI Aditzak

NOR-NORI aditzetan, ekintza nork jasotzen...

NARRATIBA: Balada: poema narratiboak edo narrazio-kantu laburrak dira:gertaera bat kontatzen dute.(egitura)formalki bertsotan edo kopletan adierazten dira. GAIAK: ezinezko maiatasun-istorioak, heriotza bortitzak, hilketak... NON? Bizkaian, Zuberoan eta Nafarroa Garaian gorde dira gehienak (berterretxen kantorea, isabeltatxu, lixitatxu zura, brodatzen ari nintzen, egun bereko alarguntsa)

NOR-NORI Sistema

Oraina

Lehena

NOR-NORI-NORK Sistema

Oraina

Lehena

Nor kasua

Nor-Nork kasua

Nor-

Euskarazko Hiztegia eta Baliokideak

• adeitsu: respetuoso, afable

• afrotuan geratu: quedarse a la intemperie, donde sopla el viento

• akidura: cansancio, fatiga

• alderik alde: de parte a parte

• anizkoitz: múltiple

• apar: espuma

• artegatu: inquietarse, intranquilizarse

• ator: camisa

• azpil: abrevadero / fuente grande, bandeja

• bafada: bocanada de aire caliente

• baseliza: ermita

• begitandu: imaginarse

• behor: yegua

• belaki: esponja / tela de lona

• belus: terciopelo

• bidazti: caminante, viajero

• bikor (pikor): grano (harea-bikor: grano de arena)

• bilin-balanka: tambaleándose

• bozkario: júbilo, alegría

• danbor: tambor

• dizdizka: brillando

• egurastu: ventilarse

• ei: según parece, por lo visto

• elbarritu: quedarse lisiado

• enegarrenez: por enésima vez

• erditu: partirse, desgarrarse / parir

• erlu:

Barrokoa: Mugimendu Antitetikoa

Pizkundearen aurkako mugimendua izan zen. Honako hauek jarri zituen agerian: heriotzaren kontzientzia, bizitzaren laburtasuna, jarrera ezkorra eta desengainatua, elementu kontrajarriak, artificio formal eta kontzeptuala, eta kontrastea zein exagerazioa.

Barrok Europarra

Espainiar azentu fuertea izan zuen pinturan (Velázquez) eta idazleetan (Lope de Vega).

Barroku Katalana

Gaztelaniaren eraginpeko aldi batean garatu zen. Garai hartako egile handiek katalanaren erabilera gaztelaniarekin tartekatzen zuten. Beste idazle batzuen gaineko eraginak eragin nabaria izan zuen genero guztietako hiztegian eta sintaxian, baita aldi horretako egile adierazgarrietan ere, hala nola Francesc Vicent Garcia edo Francesc Fontanella.

Francesc

Kataluniar Literatura 20-30ko Hamarkadetan

Bi korronte handi nabarmendu ziren 20ko eta 30eko hamarkadako kataluniar poesian: poesia postsimbolista eta poesia avantguardista. Hala ere, panorama literarioan nagusi izan zen lerroa postsimbolismoarena izan zen.

La poesia postsimbolista

Sinbolismoaren zuzeneko ondorengoa da, baina haren planteamenduak erradikalizatuta. "Poesia pura" deritzona lantzen dute, errealitate quotidianetik guztiz independentea den poesia. Poesia hermetikoa, exigentzia handikoa eta sofistikatua da.

• Hizkuntza: Elkarketa eta elaborazio intelektual zorrotz baten mende jartzen da.
• Poetaren irudia: Gainerako gizakietatik isolatuta, bere bolizko dorrean itxita bizi den pertsonaiarena da.
• Egile nabarmenak: Carles Riba, Joaquim Folguera,

Crònica de Jaume I

L’autor és el rei Jaume I. La Crònica narra els fets esdevinguts des del naixement fins a la mort del rei. S’hi relaten les conquestes territorials de Mallorca, València i Múrcia, els problemes que tingué amb la noblesa i la política de pactes amb Castella. L’obra mostra una intenció didàctica alhora que pretén justificar la seua política, tot barrejat amb el sentiment religiós i el providencialisme. Tot i que el rei es presenta com un heroi, afig a les seues gestes fets íntims de la seua vida personal. L’estil és viu, senzill i expressiu, la qual cosa subratlla la individualitat dels personatges. Predomina el medievalisme, que es mostra en l’actitud heroica dels personatges. Empra el nos majestàtic,...

Indikatiboa

Nor (oraina eta lehena)

INDIKATIBOA:

NOR: (ORAINA ETA LEHENA)

Nor - Nori

NOR - NORI: (ORAINA ETA LEHENA)

Ordutegia euskaraz eta gaztelaniaz

Ordu izenak

• Ordu bata = la una.

• Ordu biak = las dos.

• Hirurak = las tres.

• Laurak = las cuatro.

  • Hamarrak hamar gutxitan / gutxiagotan: las diez menos diez.

  • Seiak eta bostean: a las seis y cinco.

  • Laurak eta hogeian: a las cuatro y veinte.

    15:00tan → plurala. 15:30ean → singularra.

Laurdenak

Bait- aurrizkia