DBH mailako Beste atzerriko hizkuntzak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Ahalera (Aditz laguntzaileak)

Ahalerako aditz laguntzaileen taula.

Esteban Urkiaga

Poesia: bide barrijak, arrats beran. Prosa: ipuinak. Kazetaritza: artikulu asko idatzi. Euskal Literatura: teorizatu nola izan behar zuen, grezia zaharra, ahozko tradizioa, europako korronte zaharrak (sinbolismoa). Euskalkia: mendebaldeko euskalkia. Morfosintaxia: sintaxi konplikatua, trinkoa izateko joera ez lizardik bezainbeste. Lexikoa: konplikatua, fonetika atsegin zuelako erabili hitz arraroak, aliterazioak gustoko. Baliabideak: sinestesia, elipsiak, aliterazioak. Metrika: ahapaldiak sortzen zituen.

Jon Mirande

Ideologia: nazionalista abertzalea, euskaltzalea. Oso probokatzailea. Euskal kultura maite. Paganoa zela zioen. Gerra hotzean kapitalismo eta komunismoaren aurka. Mito zeltiarretan oinarritu gizarte ideala. Prosa: ipuinak:...

Herri Literatura eta Euskara

Herri literaturari dagokionez, jakina da euskaraz ez zirela auzoko hizkuntzetan adina liburu argitaratu.

Sabino Arana: Euskara Garbiaren Bultzatzailea

Sabino Arana eragile ideologiko nagusia izan zen. Haren lanek eragin handia izan zuten, "euskara garbia" defendatzen baitzuen.

Euskalki Literarioak

Literatura idatzia eman duten euskalkiak dira:

Lapurtera

Idazle Garrantzitsuak

• Joannes Etxebarri Ziburukoa
• Esteban Materre
• Axular

Ezaugarri Nagusiak

• Euskara batua ez bada ere, bokal-alternantziak daude (adibidez: ei, oi, eo).
• H fonema hasperenduna da, ahoskatu egiten da.
• Kontsonante hasperendunak erabiltzen dira: ph, th, kh.
• Deklinabidean, nora-norat eta norekin-norekila formak erabiltzen dira.
• Geroaldia adierazteko marka ez da -ko/-go,

Etxeberri Sarakoa: XVII. mendean amaieran jaio zen. Tolosako unibertsitatean ikasi zuen, medikua izan zen, Euskal Herriko lehen idazle apaiza ez zena. Lau lan ditu baina bakarrik bat aurkitu da: "Manuscrito".
Etxebarri Ziburukoa: XVII. mendean bere poesia euskaraz eta latinez idatzi zituen. 1627. urtean publikatu zuen bere lehen liburu, poesi erlijiosoak idatzi zituen, egunerokoarena eta hiztegia idatzi zuen. Manual debotionezkoa 1627an argitaratu zen eta berrargitaratu zen 1679an. Bi idatzi ditu: "Katolizismo doktrina" eta "Otoitza". 1631ean novelak eta kanta espiritualak idatzi zituen, eta ere Jesusen bizitza eta santuei buruzko kapituluak. 1636an elizan erabiltzeko liburu bat argitaratu zuen.
Sarako Eskola: Axular: XVII. mendeko euskal literaturaren...