Euskal kantu tradizionalak: balada, maite kantuak, kopla zaharrak eta bertsolaritza

Laburpena

Dokumentuak euskal kantu tradizionalen mota nagusiak aurkezten ditu: balada narratiboak, maite kantu liriko-ak, kopla zaharrak eta bertsolaritza. Balada eta maite kantuen gaiak, egitura eta non gorde diren azaltzen dira, eta kopla zaharren sinbolismoa eta onomatopeiak. Bertsolaritzaren arau nagusiak ere laburtzen dira.

Funtsezko puntuak

Baladak poema narratiboak edo narrazio-kantu laburrak dira, bertsotan edo kopletan adierazten direnak.
Baladen gai nagusiak ezinezko maitasun-istoriak, heriotza bortitzak eta hilketak dira, eta gehienak Bizkaian, Zuberoan eta Nafarroa Garaian gorde dira.
Maite kantuek maitasuna edo amodioa dute gai, metaforak erabiliz (txoriak, loreak, izarrak) eta askotan irakaspena emateko helburuarekin.
Kopla zaharrak 4 lerroko ahapaldiak dira, bi zatitan banatuta: lehen zatia sinbolikoa (izadiari erreferentzia) eta bigarrena esanahia duena.
Kopla zaharrak onomatopeietan oparoak dira eta askotan umoretsuak; bi mota daude: eskekoak eta dantza egitekoak.
Bertsolaritza diskurtso neurtu, errimatu eta kantatuen artea da; neurri eta hoskidetasun arauak bete behar ditu.
Bat-bateko bertsolariak gaia entzun eta bertsoa pentsatu eta kantatzeko denbora oso laburra du.

Frogatu zeure burua

NARRATIBA: Balada: poema narratiboak edo narrazio-kantu laburrak dira:gertaera bat kontatzen dute.(egitura)formalki bertsotan edo kopletan adierazten dira. GAIAK: ezinezko maiatasun-istorioak, heriotza bortitzak, hilketak... NON? Bizkaian, Zuberoan eta Nafarroa Garaian gorde dira gehienak (berterretxen kantorea, isabeltatxu, lixitatxu zura, brodatzen ari nintzen, egun bereko alarguntsa)

LIRIKA: Maite kantuak: gaiak: maitasuna edo amodioa dute gaintzat:despedida-kantak, amodioa adieraztekoak, onartu gabeko maitasunaren aurrean frustrazioa... EGITURA: metaforen erabilera: txoriak, loreak, izarrak. Maite kantuek irakaspena emateko helburua izaten dute. adb: (lili bat ikusi dut, egia bat esateagatik, eperrak badituzu)

KOPLA ZAHARRAK:4 lerroko ahapaldiak dira, 2 zatitan banatuta: 1)sinbolikoa(izadiari erreferentzia) eta 2) esanahia duena>EGITURA: Onomatopeietan oparoak dira, eta umoretsuak askotan, bi mota: eskekoak eta dantza egitekoak. Adb:(neure laztaanak jaten deu, aita san migel iurretako, mendi altuen edurre, oles ta oles, agate deunaren koplak)

BERTSOLARITZA: diskurtso neurtu, errimatu eta kantatuen artea da.Bertsoak neurri eta hoskidetasun arauak bete behar ditu. Bertsoak bat-batekoak ala jarraiak izan. Bat-batean gaia entzuten dutenetik denbra tarte laburra du betsolariak bertsoa pentsatu eta kantatzeko.

NARRATIBA: Balada: poema narratiboak edo narrazio-kantu laburrak dira:gertaera bat kontatzen dute.(egitura)formalki bertsotan edo kopletan adierazten dira. GAIAK: ezinezko maiatasun-istorioak, heriotza bortitzak, hilketak... NON? Bizkaian, Zuberoan eta Nafarroa Garaian gorde dira gehienak (berterretxen kantorea, isabeltatxu, lixitatxu zura, brodatzen ari nintzen, egun bereko alarguntsa)

LIRIKA: Maite kantuak: gaiak: maitasuna edo amodioa dute gaintzat:despedida-kantak, amodioa adieraztekoak, onartu gabeko maitasunaren aurrean frustrazioa... EGITURA: metaforen erabilera: txoriak, loreak, izarrak. Maite kantuek irakaspena emateko helburua izaten dute. Adb: (lili bat ikusi dut, egia bat esateagatik, eperrak badituzu)

KOPLA ZAHARRAK:4 lerroko ahapaldiak dira, 2 zatitan banatuta: 1)sinbolikoa(izadiari erreferentzia) eta 2) esanahia duena>EGITURA: Onomatopeietan oparoak dira, eta umoretsuak askotan, bi mota: eskekoak eta dantza egitekoak. Adb:(neure laztaanak jaten deu, aita san migel iurretako, mendi altuen edurre, oles ta oles, agate deunaren koplak)

Ohiko galderak

Zer dira baladak?

Baladak poema narratiboak edo narrazio-kantu laburrak dira, gertaera bat kontatzen dutenak. Formalki bertsotan edo kopletan adierazten dira.

Non gorde dira balada gehienak?

Balada gehienak Bizkaian, Zuberoan eta Nafarroa Garaian gorde dira. Dokumentuak adibide gisa berterretxen kantorea, isabeltatxu eta lixitatxu zura aipatzen ditu.

Zein dira kopla zaharren ezaugarriak?

Kopla zaharrak 4 lerroko ahapaldiak dira, bi zatitan banatuak: lehen zatia sinbolikoa eta bigarrena esanahia duena. Onomatopeietan oparoak dira eta askotan umoretsuak.

Zer da bertsolaritza?

Bertsolaritza diskurtso neurtu, errimatu eta kantatuen artea da. Bertsoek neurri eta hoskidetasun arauak bete behar dituzte, eta bat-batekoak edo jarraiak izan daitezke.