Psikologia eta soziologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

HOMINIZAZIOA: Duela 6 milioi urte klima aldaketa bat egon zen. Oihana izatetik sabana izatera pasatu zen. Beraz, zuhaitzean bizitzetik zuhaitzik gabe geratzea pasatu zen. Horrexegatik, aldaketa biologiko ugari egon ziren. Bi oinetan ibiltzeak eskuak libre geratzea ahalbidetu zuen eta tresnak egiten hasi ziren. Tresnak egiteko gehiago pentsatu behar zutenez, zerebroa gehiago garatu zen. Gainera, hazamar lodiaren oposizioa egin zenez, eskua txikiti zen eta gauzak hartzeko trebetasuna agertu zen. Bestalde, aldakak estutuz joan ziren eta bizkarezurra indartuz. Horrek bi oinetan ibiltzea erraztu zuen, eta garaizago jaiotzea ere. Beste aldaketa garrantzitsua mandibula txikitzea izan zen. Elikadura aldaketa handi bat eman zen: Janaria prestatzen hasi...

Mendekotasuna Eragiten Duten Faktoreak

a) Fisikoak: Zahartzea. Sistema biologikoek okerrera egiten dute. Mugikortasunarekin erlazionatutako arazoak eragin ditzakeen istripu zein erortzeak. Gaixotasun kronikoa. Drogen kontsumoak mendekotasuna sortzen dute eta autonomian eragiten dute.

b) Publikoak: Desgaitasun intelektuala. Nahasmendu kognitiboak. Hauek kaltetu ditzakete: oroimena, arreta, pentsamendua, hizkuntza… Depresioak, gaixotasun mentalak eta nortasun-nahasmenduak alterazio emozionalak dira. Gure erabakiak hartzeko gaitasuna oztopa dezakete.

c) Testuinguru-faktoreak: Oso garrantzitsua da mugarik gabeko inguruneaz gozatzea. Kaleak arkitektura-oztopoz beteta daude. Oztopo hauek gainditzea denontzako ona da. Ingurune soziala. Egoera larri...

Zer dira Premiak?

Premia bat pertsona baten ongizaterako edo garapenerako ezinbestekoa den zerbaiten falta edo gabezia da.

Premia Biopsikosozialak

• Biologikoak: Pertsonaren egitura fisikoan eragina dutenak.
• Psikikoak: Funtzio psikiko eta emozionalekin zerikusia dutenak.
• Sozialak: Pertsonak besteekin dituen harremanak eragiten dituztenak.

Premia Motak

• Premia Unibertsala: Guztiok egin dezakeguna.
• Premia Baldintzatua: Pertsona bakoitzaren arabera egin daitekeena.

Premien Inguruko Teoriak

Maslowren Beharren Hierarkia

Gizakiaren beharrak betetzeko sortua, beharrizan fisiologikoetatik abiatuta osatua:

1. Beharrizan Fisiologikoak: Ura, janaria, loa, etab.
2. Segurtasun Beharra: Babesa, egonkortasuna, ordena.
3. Gizarte Integrazio Beharra: Maitasuna, adiskidetasuna, talde-

Garuna

Zer da?

Nerbio Sistema Zentraleko entzefaloaren zatirik handiena eta garrantzitsuena da, nerbio sistemaren egitura zuzendaria. Giza-garunak 1,1 kg-ko masa eta 1.200 cm³ bolumena du, intxaur baten itxurakoa. 50.000 milioi eta bilioi bat neurona artean dituela uste da, baina kopurua jaisten da zahartzean.

Funtzioak

Giza portaera eta adimen-funtzioak kontrolatu eta koordinatzen ditu (oroimena, adimena, emozioak, ikaskuntza eta pertzepzioa). Integrazio sentsorialeko eta jarduera motorreko gune nagusietako egoitza da.

Bi Hemisferioak

Ezkerreko hemisferioak mintzamenarekin eta pentsamendu logikoarekin zerikusia du; eskuinekoak, prozesu analitikoekin eta orientazio espazialarekin.

Zerebeloa

Zer da?

Nerbio Sistema Zentraleko entzefaloan kokatzen da,...

Oinarrizko Determinatzaileak

Pertsona gehienek oso antzeko moduan izaten dituzten gertakari edo jazoerei eragiten dieten faktoreak:

• Eragin arauemaileak edo normatiboak

  Adinaren eta historiaren ondoriozko gertaera arauemaileak.

• Eragin idiosinkratikoak edo arauemaileak ez direnak

  Gizabanako jakin batzuek berezko dutena. Hauek izan daitezke:

  • Espeziearen ezaugarriak.
  • Kulturaren ezaugarriak.
  • Kulturaren barneko une historikoaren ezaugarriak.
  • Norbera parte deneko talde sozialaren ezaugarriak.
  • Gizabanakoaren trazu eta ezaugarriak.

Haurtxoek lehen urtean harremanetan jartzeko sistemak

1. Miaketa sistema: Munduarekiko interesa.
2. Afiliazio sistema: Pertsonekiko harremanaren interesa.
3. Atxikimendu lotura.
4. Ezezagunen aurreko beldurra.

Oinarrizko Kontzeptuak eta Definizioak

BALIOGARRITASUNA

Zenbateraino

Estratifikazio Azterketa:

Azterketak hiru orduko iraupena izango du (12:30-15:30), eta 4-10 orrialde artekoa izan beharko luke.

Azterketaren Egitura: Hiru Atal Nagusi

Azterketak hiru atal izango ditu:

1. 1. Prestakuntza (40-45 minutu)

   Lehenengo atalak 40-45 minutu iraun beharko luke. Galdera ondo irakurri eta bertan agertzen diren alderdi nagusiak azpimarratu. Ondoren, kontzeptu nagusi horiek definitu, horrela benetan zer eskatzen zaigun eta zer galdetzen den zehazki jakingo dugu. Hau da, zein den galdera. Hipotesia esaldi batean formulatu, zer erantzun emango dugun adieraziz. Guretzat eskema zehatz bat prestatu, gero idazterakoan hurrengo urratsa zein den jakiteko.

2. 2. Idazketa (2 ordu)

   Bi ordu izango ditugu idazteko azterketan.

3. 3. Berrikusketa (10-15

Dastamen-Sistema

Definizioa

Dastamen-Sistema zapore-sentsazioa jasotzen duen sistema da. Funtsean, zentzumen kimikoa da.

Funtzionamendua

Mingaina, laringea eta faringea dira dastamen-errezeptoreak edo dastamen-botoiak. Botoi hauek mingain-papiletan daude. Dastamen-errezeptoreek jaso ditzaketen ezaugarriak honako hauek dira:

• Mikatza
• Garratza
• Gozoa
• Gazia

Garapena

Jaioberriak aski garaturik du zentzumen hori, dastamen-papilak jada funtzionamenduan zituelako amaren uteroan. Gozoa nahiago du. Laugarren hilabete aldera zapore gaziak onartzen hasten dira, eta hau usaimenarekin loturik dago bizitzan zehar.

Arazoak

Honako hauek sortu ahal dira:

• Hipoageusia: Dastamen-sentikortasunaren urritzea.
• Ageusia: Dastamen-sentikortasunik eza.
• Parageusia: Dastamenaren interpretazio

Teoria Etiko Nagusiak

Jarraian, ideal etikoak, teoria etikoak eta horien ordezkari nagusiak aurkezten dira:

• Ideal Etikoa: Betebeharra | Teoria Etikoa: Formalismoa | Ordezkaria: Kant
• Ideal Etikoa: Balioen transmutazioa | Teoria Etikoa: Bitalismoa | Ordezkaria: Nietzsche
• Ideal Etikoa: Benetakotasuna | Teoria Etikoa: Existentzialismoa | Ordezkaria: Sartre
• Ideal Etikoa: Elkarrizketa publikoan arrazionalki erabakitakoa | Teoria Etikoa: Diskurtsoaren Etika | Ordezkaria: Habermas

Etikaren Gaur Egungo Erronkak

Etikak bizitza sozial guztiaren gidari izan behar du. Herritarron eskubideei eta betebeharrei lotuta dago, gure demokraziarekin, eta gure buruarengan eta besteengan dugun konfiantzarekin. Kant-en ustez, askatasunik gabe ez dago etikarik.

Egungo gizartean...

Errealitatearen Irudizko Teoria

Wittgensteinek landutako irudizko teoriak proposizioa munduan gertatzen diren gertakizun baten edo gehiagoren itxura edo figura dela adierazten du. Wittgensteinek proposizioa errealitatearen “pintura” bezala hartzen du. Proposizioak gauzen egoera posible bat proposatzen dute. Proposizioak eta errealitateak forma logiko berdina izan behar dute (isomorfismoa). Proposizioak eta errealitatea aztertzean bi egitura mota bereizten dira:

1. Proposizioei zentzua ematea.
2. Proposizioa egiazkoa ala faltsua izatea.

Proposizio bat egiazkoa da baldin badauka errealitatearen barne-egitura berdina (gauzen egoera posible) eta kanpo-egitura berbera (gauzen egoera erreala). Faltsua da barne-egitura berdina badu baina ez kanpo-egitura....