Psikologia eta soziologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Eboluzioaren Teoriak

XIX. mendearen erdialdean, eboluzioaren inguruko hainbat teoria sortu ziren:

Fixismoa

Espezieak sortu zirenetik, inolako aldaketarik gabe mantentzen direla dioen teoria.

Lamarckismoa

• Izaki bizidunak mailaz maila bilakatuz joan dira, organismo sinpleetatik konplexuetara.
• Ingurunera moldatu beharrak bultzatu ditu izakien mailaz mailako aldaketak.
• Ingurunera moldatzeko behar izan diren organoak garatu eta hobetu egin dira.
• Ingurumenaren eraginak bizidunen organismoetan egokitzapenezko aldaketak sor ditzake.
• Moldaketan lortutako ezaugarriak heredagarri bihurtzen dira.

Darwinismoa

Charles Darwin eta Alfred Russel Wallacek garatutako teoria, hautespen naturalean oinarritua:

• Aldagarritasuna: Bikote baten ondorengoak ez dira berdinak elkarren

Baldintzapen Klasikoa: Irati eta Haurren Jokabidea

1. Irati Estimulu Neutro gisa: Asoziazio Positiboak

Urte hasieran, Irati haurrentzako Estimulu Neutroa (EN) dela abiapuntutzat hartuta, zer asoziazio-mota ezarri nahi du Iratik haiengan? Identifikatu baldintzapen klasiko mota, elementuak eta baldintzapen horren uneak.

Irati haurrentzako estimulu neutroa (EN) da hasieran. Haiengan hurbiltasuna eta konfiantza sortu nahi du, eta horretarako jarrera atsegina eta maitasunezkoa erakusten die. Baldintzapen klasikoaren bidez, Irati esperientzia positiboekin lotu nahi du, hala nola arreta eta afektuarekin. Baldintzapen klasikoa kitzikapenezkoa da, Baldintzatugabeko Estimuluak (BGEs) agertzen direlako eta Baldintzatugabeko Erantzuna (BGEr) sortzen dutelako....

Motibazioaren Ezaugarriak

• Xede batera zuzenduta dago.
• Indartsua eta iraunkorra da.
• Hierarkikoki antolatuta dago.
• Gizakia ez da inoiz asetzen.

Motiboak eta Premiak

Motiboek izaera kognitiboa dute.

Premiak alterazio fisiologiko egoera batean daude.

Motibazioaren Sailkapena

• Motibo Biologikoak (Primarioak)

  Oinarri biologikoa dutenak, organismoaren gabeziak dira eta premia fisiologikoak asetzera zuzenduta daude:

  • Gosea
  • Egarria
  • Sexu-bulkada
  • Amatasun-bulkada
  • Mina ekiditea
  • Atseden, lo eta amets egitearen beharra

• Motibo Sozialak (Ikasiak)

  Ikasitako premiak dira, beste pertsonekiko harremanen bidez garatzen direnak, gizarteak eta kulturak determinatuak.

  • Lorpen-Motibazioa

    Bikaintasun-irizpide baten aurrean ematen den gainditze-bulkada. Helburuak lortu arte ez dute amore ematen.

1. Alderdi izateko eta prozesurako gaitasuna

Alderdi izateko gaitasuna: Pertsona fisiko eta juridikoek prozesu judizial batean parte har dezakete.

Prozesurako gaitasuna: Norberak prozesu batean eskubideak gauzatzeko gaitasuna, ordezkaritzarik gabe. 2.000 euro baino gehiagoko kasuetan, prokuradorea eta abokatua beharrezkoak dira.

2. Legitimazioa

Legitimazio arrunta: Norberaren eskubideak gauzatzea.

Legitimazio ezohikoa: Besteen eskubideak gauzatzea (adibidez, subrogazioa edo ordezkapen prozesala).

3. Herentziaren bidez prozesua jarraitzea

Parte bat hiltzen bada, haren oinordekoek prozesua jarraitu dezakete. 10 eguneko epea dute prozesua jarraitu nahi duten erabakitzeko.

4. Auzikidetza (Litisconsorcio)

Borondatezkoa (Aktiboa): Interes komuna duten hainbat...

ERIK ERIKSON

Ingurura moldatu behar da, etapak eta indar antagonikoak:

• Konfidantza/ konfidantza eza
• Autonomia/ lotsa
• Iniziatiba/ errua
• Ahalegina/ Gutxiagotasuna
• Identitate bilaketa/Identitate zabalketa
• Harreman intimoak/ bakardadea
• Lorpena (pertsonal profesionala)/Geldialdia
• Integritatea/desesperazioa.

Doping-Jokabideari Buruzko Hurbilketa Teorikoak

Bizi Zikloaren Eredua

Errendimendua hobetzearekin lotutako faseak deskribatzen saiatzen da, dopinaren erabileraren azpian dauden prozesu psikologikoak azpimarratuz. Nortasun ezaugarriak/Faktore sistemikoak Inguruko faktoreak.

1. Hautaketa fasea
   • Errendimendu-helburuak ezartzea.
   • Errendimendua hobetzeko metodo bat hautatzea.
2. Helburuko konpromisoa
   • Helburua lantzeko konpromisoa.
3. Egite fasea
   • Hautatutako entrenamendu-araubidea

Animalien Koordinazio Motak

Nerbio Koordinazioa

Animaliek nerbio-sistema bat dute, eta hura arduratzen da zentzumen-errezeptoreek kanpo-ingurunetik jasotako estimuluak koordinatzeaz.

Koordinazio Endokrinoa

Animaliek sistema endokrino bat dute, eta hura arduratzen da zentzumen-errezeptoreek barne-ingurunetik jasotako estimuluak koordinatzeaz.

Zentzumen-Errezeptoreak

Zentzumen-errezeptoreak organo eta zelula espezializatuak dira, kanpo- eta barne-inguruneko estimuluak detektatu eta informazioa koordinazio-zentroetara transmititzen dutenak.

Animalien Nerbio-Sistema Motak

• Barreiatua (knidarioak)
• Eraztun-formakoa (ekinodermoak)
• Korda-formakoa (platihelminteak)
• Gongoil-formakoa (artropodoak)
• Hodi-formakoa (nerbio-sistema zentrala eta periferikoa)

Nerbio-Sistema

Oroimenaren Funtzionamendua

Zentzumen-Oroimena

Kanpotik datorren informazioa erregistratzen du, estimuluen ezaugarri fisikoez jabetuz: irudiak, soinuak, usainak, zaporeak... Oso denbora laburrez gordetzen da, eta gero Iraupen Laburreko Oroimenera (ILO) bidaltzen da. Zentzumenaren arabera, biltegi eta iraupen ezberdinak daude:

• Ikonoen Oroimena: Segundo bat inguru irauten du.
• Oihartzunen Oroimena: Pare bat segundo irauten du.

Iraupen Laburreko Oroimena (ILO)

Zentzumen-oroimenetik jasotako informazioa antolatu, analizatu eta interpretatzen du, gure esperientzien arabera (adibidez, aurpegiak ezagutu, izenak gogoratu...). ILO biltegia mugatua da, 7 item inguru (7 zifra, adibidez) aldi berean gorde ditzake adi gaudenean, eta 18-20 segundo irauten du. Informazioa...

Ahozko Iturriak Historian

Historiaren diziplina akademikoaren barruan, ahozko testigantzen erabilera denbora luzez alboratua izan da. XX. mendearen lehen erdira arte itxaron behar izan dugu, soziologoen eta antropologoen eraginari esker, historialarien artean, ahozko testigantzak ikerketarako iturri baliagarritzat jotzen hasteko. II. Mundu Gerraren ostean sortutako sentimenduek bultzada handia eman zieten ahozko iturriei, modu honetan, ezin izango zen gertatutakoa ahaztu. Ahozko iturrien erabilerak historiaren demokratizazioa ekarri zuen.

Ahozko Iturrien Erabileraren Helburua

Behekoen edo baztertuen (historia ofizialetik at gertatutako kolektiboen) historiak ezagutzeko helburuz zabaldu ziren, historia ofizialak jaso ez zituen egiak berreskuratzeko....

Gizarte-Trebetasunak: Zer Dira?

Gizarte-trebetasunak, gizon edo emakume batek pertsonen artean erabiltzen dituen portaera-multzoa da. Pertsona horrek sentimenduak, jarrerak, desioak, iritziak eta eskubideak egoki adierazten ditu, portaera horiek besteak errespetatuz, eta normalean sortzen diren berehalako arazoak konpondu eta etorkizunean gertatzeko probabilitatea gutxitzen du.

Gizarte-Trebetasunen Ezaugarriak

• Pertsonen arteko testuingurua: Gizarte-trebetasunek elkar eragitea beharrezkoa duten pertsona batzuk dauden egoeretan gertatzen dira.
• Adierazpen egokia: Testuinguru edo egoera horietan, sozialki trebeak diren pertsonek beren sentimenduak, jarrerak, nahiak, iritziak edo eskubideak egoki adierazten dituzte.
• Helburuak lortzea: Jarrera trebeak

Balio terminoen erabilera erlatiboa

Adibidez, honakoa esaten dugunean: balio terminoek esanahi argia dute erabilera erlatiboan, aldez aurretik finkatutako helburu baten arabera. Hona hemen adibide batzuk:

• Piano-jole ona
• Ez hoztea garrantzitsua da niretzat
• Bide zuzena

Etikak, ordea, ez ditu termino horiek horrela erabiltzen.

Balio absolutuzko judizioak eta gertaeren deskribapenak

Hala ere, gure ikuspegitik, balio erlatibozko judizioak gertaeren deskribapenak baino ez dira, eta gertaera baten deskribapenean ez dago balio absolutuzko ezer. Munduko gertaera guztien deskribapenak bilduko lituzkeen liburu batean ez litzateke judizio etikorik egongo, gertaera edo egintza guztiak maila berean baitaude, proposizioen artean hierarkiarik ez dagoelako (denak...