Gizarteratzea: Definizioa eta Oinarriak

Gizarteratzea deitzen zaio gizakia gizartearen oinarrizko elementuak ikasiz eta barneratuz (hizkuntza, ohiturak,…) eta elementu horiek beren nortasunaren egituraren osagai bihurtuz identitate zehatzeko pertsona autokontziente bilakatzen den prozesuari. Horrela, bizi diren gizarteko kultura bereganatuz bihurtzen dira gizabanakoak gizartekide eta beren nortasuna osatzen dute aldi berean.

Soziologo askok adierazi dute funtsezko gertakari biologiko bat dagoela prozesu honen oinarrian.

Oinarri Biologikoa eta Giza Dependentzia

Sortzen denean, inolako babesik gabe eta hartzen duen taldearen mendean dago guztiz gizakia. Gizakiaren dependentzia-aldia, jaiotzatik gutxi gorabehera lehen urtemugara arte luzatzen dena,...

Garapenaren Psikologia: Sarrera

Definizioa

Garapenaren psikologia ernalketatik heriotzaraino giza bizitzan gertatzen diren aldaketa-prozesuak aztertzen dituen diziplina da.

Helburu Nagusiak

• Identifikatu eta deskribatu: Zer gertatzen den eta nola adierazten den.
• Azaldu: Aldaketen kausak eta eragileak.
• Aurreikusi: Esku-hartze eraginkorrak proposatu.

Garapenaren Arloak

• Psikosoziala (afektiboa): Emozioei eta harremanei lotutakoa.
• Kognitiboa: Ezagutza-prozesuak eta ikasketa.
• Fisikoa eta motorea: Gorputzaren eta mugimenduaren garapena.

Garapenaren Eraginak eta Faktoreak

Faktore Normatiboak

• Definizioa: Denboraldi edo eremu jakinetan pertsona gehienek partekatzen dituzten esperientziak.
• Biologikoak: Heldueraren egutegia.
• Kulturalak eta sozialak: Garai historikoek

Barne Logika

Barne logika egoera motor baten ezaugarri eta ekintza motorrak dakartzan ondorioen sistema da. Barne logikaren ezaugarriak ekintza motorraren arabera definitzen dira, eta harreman zuzena dute jolas-joko kirolek inposatzen dituzten betebeharren sistemarekin. Jolas-joko bakoitzean dauden jarrera motorren jatorrian dago.

Egoera Soziomotorra

Komotrizitate egoera bat proposatzean, joko soziomotorraren ezaugarri nagusia oinarrizko elkarrekintza motorra dakarrela da (joko psikomotorrak ez bezala); elkarrekintza hori komunikazio motor kooperatibo baten bidez gauzatzen da, edo helburu antagonikoa duen kontrakomunikazio baten bidez.

Praxiologia Motorra

Motor ekintzaren zientzia da, zehazki, baldintza, funtzionamendu eta garapen emaitzen azterketa....

Erreflexuak eta zirkular erreakzioak (0–8 hilabete)

Erreflexuen jarduna (0–1 hilabete)

Haurrak jaiotzean erreflexu, jarrera eta sentsazioek osatutako hereditario muntaia bat dakar. Hau da, jaiotzetik dakar haurrak errepertorio bat.

Zurrupatze-erreflexua eta beste erreakzioak

Zurrupatze-erreflexua: hasieran estimulurik gabe ere agertzen den erreflexua da; hainbat hurbilketa egiten ditu amaren titiburura. Begien erreflexua eta bestelako sentsazio erantzunak ere badaude.

Piageten ikuspegia

Piagetek jaioberriaren gaitasunez ikusmolde ezkorra isladatzen du: bere ikuspegitik, haurraren egokitze-errepertorioa biologikoki erabakitako erreflexu sinpleetara mugatzen dela uste du. Jokamolde horiek ingurumeneko estimulu zehatzekiko erantzun automatikoak...

Euskararen Aberastasuna: Esaerak, Esamoldeak eta Baztango Hizkera

Euskal hizkuntzaren aberastasuna eta aniztasuna aztertzen dituen dokumentu honetan, esaera zaharrak, eguneroko esamoldeak eta Baztango euskalkiaren berezitasunak aurkituko dituzu. Testua zuzendu, hobetu eta SEO-rako optimizatu da, irakurketa errazagoa eta ulergarriagoa izan dadin.

Euskal Esaera Zaharrak eta Beren Azalpenak

Euskal esaera zaharrek gure arbasoen jakinduria eta bizipenak islatzen dituzte. Hona hemen batzuk, beren esanahiarekin batera:

• A ze parea, karakola eta barea!
  Azalpena: Guztiz antzekoak diren eta elkarrekin ibiltzen diren pertsonen bikoteari esaten zaio.
• Abenduko eguna, argitu orduko iluna.
  Azalpena: Abenduko egunak oso motzak direlako, denbora laburra eta azkartasuna

Denbora Librea eta Aisiaren Kontzeptuak

Denbora librea: Lanorduetatik, familia-beharretatik eta betebehar sozialetatik kanpo geratzen den denbora da.

Aisiaren kontzeptua

Aisia deitzeko, hiru oinarri ezartzen dira:

• Gizakiak libreki hartutako aukera.
• Sentsazio aberasgarria.
• Gozamenezkoa.

Sei esparruak:

1. Ludikoa
2. Kirola
3. Jaia
4. Sormena
5. Ekologikoa
6. Solidarioa

Astialdiko Heziketaren Ezaugarriak

• Irakaskuntza-prozesua: Aurrez egituratutako eta planifikatutako edozein ekintza hezigarri, heziketa ez-formalaren markoan.
• Flexiblea.
• Baloreetan hezitu.
• Boluntarioa.
• Ludikoa, erakargarria eta motibatzailea.
• Egiten jakin eta izaten jakin.
• Guztiontzat.

Heziketa Formak

• Formala: Heziketa arautua, zentroetan ematen dena.
• Ez-formala: Heziketa ez-arautua, esparru desberdinetan ematen dena. Iraupena

Adimena: ingurunean gertatzen diren aldaketen aurrean bizirik irauten duten izaki bizidunen egokitze-ahalmena.

Funtzio Kognitiboak

Funtzio kognitiboak: pertsonak dituen gaitasunen bidez egiten diren jarduerak burutzea ahalbideratzen dutenak dira.

Oinarrizko Funtzio Kognitiboak

Oinarrizko f.kognitiboak: memoria, eskuratu, biltegiratu eta berreskuratu.

Goi Mailako Funtzio Kognitiboak

F. kognitibo gorenak: pentsamendua, hizkuntza, sinbolizazioa.

Memoria

Memoria: aurrean ez dauden pertsona, animalia edo objektuak eta iraganeko gertaerak gogoratzeko gaitasuna. 3 prozesu; eskuratzeak, biltegiratzea eta berreskuratzea.

Eskuratzea

Eskuratzea: informazioa sartzeko prozesua da. Arreta, hautematea gertatzeko lehen urratsa. Buruak egiten ari den gauza baten gainean...

Emozioak eta erabakiak

Emozioak funtsezko elementuak dira pertsonak bizitzan hartzen dituen erabakietan. Arrazoia ez da gizakia une jakin batean aukera jakin bat hartzera bultzatzen duen gauza bakarra; askotan, emozioek eragin erabakigarria dute. Hona hemen adibide bat: “Lotsa ematen dit jendaurrean hitz egiteak. Aurre egin beharko nioke, baina onena horrelakorik behar ez duen lanen bat bilatzea dela uste dut.”

Afektibitatea eta emozioak

Afektibitatea: Gizakiak bere buruarenganako, inguru fisikoarekiko eta, batez ere, gizarte-inguruarekiko bizi eta adierazten dituen afektu-egoerak dira.

Emozioak: Kanpoko estimulu bati erantzuteko sortzen den asaldura-egoera fisiologikoa da. Emozioa, beraz, estimuluaren ondorioz sortzen den bat-bateko erreakzio...

Atsotitzak

• Beste lekuetan ere txakurrak oinutsik ibiltzen dira.

  (Gauzak ez direla beti errazak izaten, baina leku guztietan arazoak daude.)

• Bost zentimoko pupua eta hamar zentimoko trapua.

  (Askotan arazo txikiek irtenbide garestiagoa behar dutela uste dugu; baina benetan ez da hainbesteko arazoa izaten.)

• Errementariaren etxean zotza nagusi.

  (Azalpena: Norbera bere arloan aditua izan arren, batzuetan bere inguruan ez ditu bere ezagutzak erabiltzen.)

• Geroa, alferraren leloa.

  (Norbaitek egin beharrekoak egin beharrean beste zerbait egitea nahiago duenean, geroago egiteko uzten du, eta gehienetan etorkizunean egin gabe gelditzen da.)

• Gogoa den tokian, aldaparik ez.

  (Egiten ari garena gustuko dugunean eta gogoz egiten dugunean, errazago egiten ditugu ekintzak,