Batxilergoa mailako Psikologia eta soziologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Hizkuntzaren jatorriari buruzko teoriak

Hizkuntzaren jatorriari buruzko hainbat teoria daude:

Konbentzioaren teoria

Teoria honen arabera, hizkuntza konbentzio baten ondorioa da, gizakien arteko nolabaiteko itun sozial baten ondorioa. Teoria hau proposatu zuten lehenak sofistak izan ziren.

Hizkuntzaren izaera sozialaren teoria

Teoria honen aldekoek diotenez, hizkuntza gizartean bizitzearen fruitua da. Hizkuntzaren alderdi soziala ukaezina da. Hau da, bistan da hizkuntza ikasi egiten dela eta hori gizarte baten baitan ematen da.

Teoria eboluzionistak

Teoria hauen arabera, hizkuntza eboluzio-prozesu luze baten ondorioz sortu zen. Prozesu horretan hots multzo txiki bat agertu zen lehendabizi, eta, hortik abiatuta, egungo hizkuntzak garatzera iritsi dira....

Natura eta Kultura: Gizakiaren Oinarriak

• Naturak eta kulturak elkarri eragiten diote gizakiongan, bereizezinak izateraino.
• Homo sapiensetik gure gorputza ez da asko aldatu, baina kulturak izugarrizko garapena izan du.
• Garunaren eboluzioari esker garatu da kultura.
• Biologiaren eta kulturaren produktu bat gara.
• Natura: Denok ditugun ezaugarriak.
• Kultura: Artifiziala, desberdintzen gaituena.

Kulturaren Garrantzia Gizakian

• Animalien jokabidea sortzetikoa da, instintuz jokatzen dute.
• Animaliak mundu itxi batean bizi dira.
• Gizakion mundua irekia da, sortu eta landu beharrekoa.
• Instintuak baditugu eta garunean daude, baina kontrolatu egiten ditugu.
• Gizakiok estrategiak sortzen ditugu arazoei aurre egiteko.
• Kultura bigarren umetokia da.

Sozializazio-prozesuak Haurtzaroan

HOMINIZAZIOA: Duela 6 milioi urte klima aldaketa bat egon zen. Oihana izatetik sabana izatera pasatu zen. Beraz, zuhaitzean bizitzetik zuhaitzik gabe geratzea pasatu zen. Horrexegatik, aldaketa biologiko ugari egon ziren. Bi oinetan ibiltzeak eskuak libre geratzea ahalbidetu zuen eta tresnak egiten hasi ziren. Tresnak egiteko gehiago pentsatu behar zutenez, zerebroa gehiago garatu zen. Gainera, hazamar lodiaren oposizioa egin zenez, eskua txikiti zen eta gauzak hartzeko trebetasuna agertu zen. Bestalde, aldakak estutuz joan ziren eta bizkarezurra indartuz. Horrek bi oinetan ibiltzea erraztu zuen, eta garaizago jaiotzea ere. Beste aldaketa garrantzitsua mandibula txikitzea izan zen. Elikadura aldaketa handi bat eman zen: Janaria prestatzen hasi...

Garuna

Zer da?

Nerbio Sistema Zentraleko entzefaloaren zatirik handiena eta garrantzitsuena da, nerbio sistemaren egitura zuzendaria. Giza-garunak 1,1 kg-ko masa eta 1.200 cm³ bolumena du, intxaur baten itxurakoa. 50.000 milioi eta bilioi bat neurona artean dituela uste da, baina kopurua jaisten da zahartzean.

Funtzioak

Giza portaera eta adimen-funtzioak kontrolatu eta koordinatzen ditu (oroimena, adimena, emozioak, ikaskuntza eta pertzepzioa). Integrazio sentsorialeko eta jarduera motorreko gune nagusietako egoitza da.

Bi Hemisferioak

Ezkerreko hemisferioak mintzamenarekin eta pentsamendu logikoarekin zerikusia du; eskuinekoak, prozesu analitikoekin eta orientazio espazialarekin.

Zerebeloa

Zer da?

Nerbio Sistema Zentraleko entzefaloan kokatzen da,...

Oinarrizko Determinatzaileak

Pertsona gehienek oso antzeko moduan izaten dituzten gertakari edo jazoerei eragiten dieten faktoreak:

• Eragin arauemaileak edo normatiboak

  Adinaren eta historiaren ondoriozko gertaera arauemaileak.

• Eragin idiosinkratikoak edo arauemaileak ez direnak

  Gizabanako jakin batzuek berezko dutena. Hauek izan daitezke:

  • Espeziearen ezaugarriak.
  • Kulturaren ezaugarriak.
  • Kulturaren barneko une historikoaren ezaugarriak.
  • Norbera parte deneko talde sozialaren ezaugarriak.
  • Gizabanakoaren trazu eta ezaugarriak.

Haurtxoek lehen urtean harremanetan jartzeko sistemak

1. Miaketa sistema: Munduarekiko interesa.
2. Afiliazio sistema: Pertsonekiko harremanaren interesa.
3. Atxikimendu lotura.
4. Ezezagunen aurreko beldurra.

Oinarrizko Kontzeptuak eta Definizioak

BALIOGARRITASUNA

Zenbateraino

Teoria Etiko Nagusiak

Jarraian, ideal etikoak, teoria etikoak eta horien ordezkari nagusiak aurkezten dira:

• Ideal Etikoa: Betebeharra | Teoria Etikoa: Formalismoa | Ordezkaria: Kant
• Ideal Etikoa: Balioen transmutazioa | Teoria Etikoa: Bitalismoa | Ordezkaria: Nietzsche
• Ideal Etikoa: Benetakotasuna | Teoria Etikoa: Existentzialismoa | Ordezkaria: Sartre
• Ideal Etikoa: Elkarrizketa publikoan arrazionalki erabakitakoa | Teoria Etikoa: Diskurtsoaren Etika | Ordezkaria: Habermas

Etikaren Gaur Egungo Erronkak

Etikak bizitza sozial guztiaren gidari izan behar du. Herritarron eskubideei eta betebeharrei lotuta dago, gure demokraziarekin, eta gure buruarengan eta besteengan dugun konfiantzarekin. Kant-en ustez, askatasunik gabe ez dago etikarik.

Egungo gizartean...

Errealitatearen Irudizko Teoria

Wittgensteinek landutako irudizko teoriak proposizioa munduan gertatzen diren gertakizun baten edo gehiagoren itxura edo figura dela adierazten du. Wittgensteinek proposizioa errealitatearen “pintura” bezala hartzen du. Proposizioak gauzen egoera posible bat proposatzen dute. Proposizioak eta errealitateak forma logiko berdina izan behar dute (isomorfismoa). Proposizioak eta errealitatea aztertzean bi egitura mota bereizten dira:

1. Proposizioei zentzua ematea.
2. Proposizioa egiazkoa ala faltsua izatea.

Proposizio bat egiazkoa da baldin badauka errealitatearen barne-egitura berdina (gauzen egoera posible) eta kanpo-egitura berbera (gauzen egoera erreala). Faltsua da barne-egitura berdina badu baina ez kanpo-egitura....

Garapen Ebolutiboa eta Musika (6-12 urte)

Lehenengo Zikloa (6-8 urte)

• Umea eragiketa mentalak egiten hasten da.
• Bere afektibitatea etxetik kanpo beste komunikazio guneetara zabaltzen da.
• Ingurunea onartzeko gaitasun handiagoa du eta bere taldean parte hartzea errazten du.
• Nagusien menpekotasuna gutxitu eta taldeetara jotzen du.
• Parte bat beste batekin konparatzen du eta zati bat osotasunarekin.
• Osoa eta parteak bereizten ditu.

Bigarren Zikloa (8-10 urte)

• Besteekin dituen harremanek motibatuta sentitzen da.
• Motibazio hau sozializaziorako eta lankidetzarako nahian islatzen da.
• Bere nortasuna finkatzen da eta gaitasunen kontzientzia hartzen du.
• Logikoagoa da eta errealitatea hobeto ulertzen du.
• Berdintasunaren eta ezberdintasunaren kontzientzia hartzen du.

Antropologia: Mary Douglas eta Michel Foucault

Mary Douglas: Erakundeen Eragina eta Kolonizazioa

Mary Douglas (estruktural-funtzionalista) erakundeen jarduera eta eragina aztertzen ditu taldean eta gizabanakoarengan, sailkatuz, kolonizatuz eta nortasunak sortuz. Douglasek kolonizazio-prozesuak ikertzen ditu eta zenbait irizpide sortu ditu. Mugetatik at doazenak baztertuak, zigortuak edo irentsiak izaten dira.

Hiru kolonizazio-prozesu bereizten ditu:

• Memoria Kolektiboaren Erabilera

  Erakundeek memoria publikoa antolatzen dute (kaleak, plazak, monumentuak...). Memoria kontrolatzen dute, pentsamendua kontrolatzeko. Jimeno Jurio: "Memoriarik gabeko herria kolonizatzeko egokia da."

• Garbitasunaren eta Zikinkeriaren Alde Sinbolikoa

  Zikinkeria = Nahasmena.