Oposizioak mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1. Ikuspegi Makroekonomikoa

Makroekonomiak ekonomia osoaren portaera aztertzen du, eta ulergarri egiten du zergatik herrialde batzuek aurrera egin eta bizi-kalitate maila handia lortzen duten eta beste batzuek, berriz, ekonomia-hazkunde txikia eta langabezia-tasa handia izaten duten.

Makroekonomia ekonomia osoaz arduratzen da, funtzionamendu orokorraz, eta mikroekonomiak, berriz, osotasun horren atal batzuk soilik aztertzen ditu.

2. Ekonomiaren Aldagai Kritikoak

Azterketa makroekonomiko orori ekitean, ezinbestean hitz egin behar da John Maynard Keynes ekonomialariari buruz. Makroekonomia modernoaren oinarriak ezarri zituen, Estatuak ekonomian esku hartu behar duela defendatuz.

a) Zergatik murrizten dira ekoizpena eta enplegua? Nola murriztu langabezia?

Genetika eta Oinarrizko Kontzeptuak

Genetika: Herentziaren mekanismoak eta haiek arautzen dituzten legeak aztertzen dituen zientzia da.

Gako-terminoak

• Genea: ADN zati bat da eta herentziazko karaktere bat zehazteko beharrezko informazioa du. Gene batek kromosoma batean duen kokapen finkoari locus esaten zaio.
• Aleloa: Karaktere jakin bat kontrolatzen duen gene batek izan ditzakeen aukerei alelo deritzo.

Mendelen Hiru Legeak

Genetikaren oinarriak hiru legeren bidez laburbiltzen dira:

Lehen legea: Karaktere baterako homozigotoen gurutzaketa

Haziaren kolorearen karaktererako homozigotoak ziren bi banako gurutzatu zituen Mendelek. Hazi horiak zituen banako homozigoto gainatzaile bat (AA) eta hazi berdeak zituen banako homozigoto azpirakor bat (aa) gurutzatzean,...

Hormona

Guruin batek edo zelula espezializatu batek ekoiztutako substantzia da, mezulari kimiko gisa zelula batetik bestera informazioa eraman ondoren, zelulen, ehunen, organoen edo aparatuen funtzioa erregula edo alda dezakeena.

Ekintza Mekanismoak

Hormonen jarioa atzeraelikadura negatiboko mekanismoek erregulatzen dute. Hormona sortzen duten guruinek informazioa jasotzen dute odolean edo bitarteko likidoan duen presentziari buruz. Hormonen metaketak guruin-jarioa galarazten du; hormona-maila baxuek, berriz, guruina sustatzen dute jarioa handiagotzeko.

Hormona jomuga-zeluletara heltzean, hormona motaren arabera bereizten dira:

• Hormona proteikoak: Molekula handiak dira, ezin dute mintza zeharkatu, eta kanpoan errezeptore espezifikoak dituzte.
• Hormona

Sarrera

Aurreko testua 'La Lucha de Clases' astearekiko artikulua da; jatorriari dagokionez, lehen mailako dokumentua. Formaren aldetik, zirkunstantziala da eta eduki sozial eta ekonomikoak ditu. Bestalde, Errestaurazioaren garaian —hau da, industrializazioaren garaia Euskal Herrian— kokatzen da, zehazki 1896. urtean. Testuaren egilea sozialista bat dela dirudi, agian Tomás Meabe izan zitekeena, eta Bizkaiko langileei zuzenduta dago. Haren asmoa greba arma gisa erabiltzea da, eta barrakoiak eta dendak kentzea du helburu.

Terminologia

Idatzia aztertzen hasteko, lehenik eta behin komeni da hitz hauek argitzea, testua hobeto ulertzeko:

• Barrakoiak: Meategietako langileen bizileku zikina eta desegokia adierazten dute.

• Greba: Zerbait aldarrikatzeko

Amerikako Iraultza

Independentziaren Jatorria

• Ipar Amerikako 13 koloniak.
• Ilustrazioaren ideien garapena.
• Merkataritzaren monopolioa.
• Ordezkaririk eza Parlamentuan.
• Zerga-igoerak.
• Frantziaren aurkako gerraren ondorioak.

Independentzia Gerra (1775-1783)

• George Washingtonen agindupean borrokatu zuten kolonoek.
• Kolonoek Frantziaren eta Espainiaren laguntza jaso zuten.
• Versaillesko Itunean, Erresuma Batuak Amerikako kolonien independentzia onartu zuen.

Frantziako Iraultzaren Hasiera

Iraultzaren Jatorria

• Gizartearen atsekabea.
• Krisi ekonomikoa.
• Ilustrazioaren ideiak.

1789: Asanblea Nazionala

Estamentuek kexa-koadernoak idatzi zituzten. Hirugarren Estamentukoek Asanblea Nazionala deitu zuten, eta areto batean zin egin zuten Frantziak Konstituzioa izan arte ez zirela...

Jainkoa badela frogak

Jainkoa badela defendatzeko hainbat arrazoi eta argudio eman dira historian. Froga horiek honela sailka daitezke:

• Froga ontologikoak: Descartesek berriro erabili zuen argumentu hori: gure gogoan izaki perfektuaren ideia badugu.
• Froga kausala: Guztiek egitura berbera dute:
  • Abiapuntua: Esperientzia-egintza bat da: mugimendua, kausalitatea, kontingentzia, unibertsoaren ordena edo perfekzio-mailak.
  • Helmuga: Guztiek Jainkoa dute xede, hura baita lehen mugiarazlea, kausarik gabeko kausa, izaki beharrezkoa, izaki perfektua edo adimen gorena.
  • Ibilbidea: Kanten arabera, Jainkoa ez da mundu fenomenikoaren baitakoa eta, beraz, ezin da eztabaida zientifikoaren baitakoa izan.
• Froga etiko-morala: Giza askatasuna dute oinarri eta, horretarako,

Amerikar Iraultza: Gatazka eta Independentzia

Gatazka 1775eko apirilean hasi zen. Gertaera horiek akuilatuta, hamahiru koloniek Independentzia Adierazpena egin zuten, 1776ko uztailaren 4an. Britainiarrek, ordea, ez zuten onartu kolonien independentzia, eta, hala, kolono matxinoek, George Washington buru, gudarostea antolatu zuten metropoliaren kontra borrokatzeko.

Gerraren Bilakaera eta Bakea

Gerrak bost urte iraun zituen. Hasieran, britainiar "atorra gorriak" nagusitu ziren, harik eta Saratogan galdu zuten arte (1777). Frantziak eta Espainiak amerikar "abertzaleekin" bat egin zuten, Britainia Handiak itsasoan zuen nagusitasuna deuseztatzeko. Hala, matxinoek gero eta indar handiagoa hartu zuten, eta britainiar gudarostea menderatzea lortu zuten...

Isabel II.aren erregealdia (1843-1868)

1843ko azaroan, Espartero erbesteratu ostean, Isabel II.ak adin nagusitasuna eskuratu zuen 13 urterekin.

Hamarkada moderatua (1844-1854)

Lehen hamarkadan, Ramón María Narváez izan zen pertsonaia nagusia. Moderatuek kontrola eta ordena lortzeko prentsaren zentsura erabili zuten, eta 1844an Guardia Zibila sortu zuten. 1845eko Konstituzioa eman zen. 1846-1849 bitartean, Kataluniako eta Levanteko gerrillak Bigarren Gerra Karlista gisa kontsideratzen dira. 1851n, Bravo Murilloren gobernuan, Vatikanoarekin konkordatua sinatu zen, Mendizabalen desamortizazioa onartuz, baina hezkuntzaren kontrola berreskuratuz.

Biurteko progresista (1854-1856)

1854ko ekainean, Leopoldo O'Donnellek buruturiko Vicálvaroko altxamenduaren...

Fernando VII.aren Agintaldia (1814-1833)

Valençayko Itunaren ondoren, 1813an, Napoleonek Espainiako erregetza aitortu zion Fernando VII.ari. Haren erregealdia hainbat fasetan banatu zen.

Seiurteko Absolutista (1814-1820)

Espainian Fernando VII.aren eskutik absolutismoa berriro ezarri zen garaian, Europako gainerako herrialdeetan berrezarkuntza absolutista nagusitu zen.

Gorteetako diputatuen heren batek, joera absolutistakoak zirenak, Pertsiarren Manifestua deiturikoa sinatu zuten. Bertan, gobernu absolutua aldarrikatzen zuten. Herriaren zati baten eta, bereziki, kleroaren eta lur-jabeen laguntzarekin, Fernando VII.ak estatu-kolpea eman zuen 1814ko maiatzaren 4an. Horren ondorioz, Konstituzioa eta Cadizko Gorteek prestatutako lege liberal guztiak...

Gizarte ekintza Errenazimenduan (XV-XVI. mendeak)

Errenazimenduak aurrerapen ekonomiko berria, gizarte-talde berriak eta munduaren ikuskera praktikoago eta arrazionalagoa ekarri zituen.

Pobreziari buruzko jarrerak Espainian

Pobreziak arazoak sortu zituen hirietan, eta batzuek eskaleen kontrako neurriak hartu zituzten, ospitaleak zentralizatuz:

• Domingo de Soto: Erdi Aroko tradizioari eutsi zion. Eskaleen askatasuna errebindikatu zuen, pobre izatea ez zela lotsagarria argudiatuz; pobreak ez ziren nahi zutelako, lan egiteko tresnarik edo prestakuntzarik ez zutelako baizik.
• Juan de Robles: Pobreen zaintza administrazio publikoaren mende egon behar zela defendatu zuen. Administrazioak eskekotasuna desagerrarazi behar zuen laguntzaren bidez, ez errepresioaren