Lehen hezkuntza mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Alderdi Biko Sistema eta Txandakatze Baketsua

Bi Alderdi Dinastikoen Jatorria eta Ideologia

1. Bi alderdi dinastikoen jatorria eta ideologia. Antzekotasunak eta desberdintasunak.

Alderdi Kontserbadorea

• Sortzailea: Cánovas del Castillok sortua 1874an.
• Jatorria: Alderdi Moderatuko eta unionisten kide ohiek osatua.
• Talde sozial babesleak: Aristokrazia, goi-burgesia eta eliz agintariak.
• Ideologia desberdintasunak: Sufragio zentsitarioa; immobilismo soziala; askatasunak zabaltzearen aurkako jarrera; Estatu konfesionala eta Eliza babesteko neurriak.
• Antzekotasunak (Liberalekin): Monarkiaren babeslea; 1876ko Konstituzioaren defendatzailea; jabetza pribatuaren defendatzailea; estatu bateratu eta zentralistaren aldekoa.

Alderdi Liberala

• Sortzailea: Sagastak

Plastikoen gainean marrazteko tresnak

Errotuladore iraunkor edo ezabaezinak erabiltzen dira. Tresna horiekin, gainazal leunetan idatz daiteke (beira, zeramika eta plastikoetan) marratu edo ondatu gabe. Plastikoen gainean markatzeko, kartoi gogorrarekin edo zurarekin erabiltzen diren tresna berak balia daitezke.

Plastikozko xaflak tolesteko urratsak

Plastikoa tolesteko, bero-iturri bat erabili behar da; adibidez: ile-lehorgailu bat edo soldagailu bat. Plastikoa beroaren eraginez bigunduz joaten da, azkenean, nahi bezala tolesteko bezain biguna geratzen da. Tolestutakoan, eutsi egin behar zaio, materiala hoztu eta zurrun geratu arte. Arretaz ibili behar da, berotutako gainazala ez ukitzeko. Eskularruak erabiltzea komeni da.

Plastikoak mozteko tresnak

Euskadiko biztanleria: bolumena eta banaketa

Euskadiko biztanleriaren bolumenak bi milioi pertsonako kopurua gainditzen du.

Populazio-dentsitatea honela kalkulatzen da: kopuru hori zati Euskadiko azalera. Balio altua da, eta Euskadiko zein Europar Batasuneko batez bestekoaren gainetik dago. Baina batez besteko horrek, bere baitan, ezberdintasun handiak dakartza.

Banaketa Euskal Autonomia Erkidegoan

• Dentsitate handienak: Bizkaiko eta Gipuzkoako kostako inguruetan daude eta, neurri txikiago batean, Arabako lurraldean. Hirigune eta industrialde handiak izan dira barruko eta kanpoko immigrazioaren hartzaile nagusiak.
• Dentsitate baxuenak: Landa-inguruan daude, bereziki hegoaldeko isurialde menditsuko eskualdeetan.

Lurralde historikoen arteko kontrasteak

Bizkaia

Bizkaian,...

Demografiaren Oinarrizko Kontzeptuak

Errolda

Udalerri batean bizi diren herritarren erregistroa da. Bertan izena emanda, herritarrek hainbat eskubide dituzte: botoa ematea, eskolaratzea edo osasun-zerbitzuak jasotzea. Errolda hilero eguneratzen da.

Biztanleriaren berezko hazkundea

Hazkunde begetatiboa ere deitua, urtebetean izandako jaiotze eta heriotzen arteko aldea da. Kalkulua jaiotza-tasaren eta heriotza-tasaren arteko ezberdintasunaren bidez egiten da:

• Hazkunde positiboa: Jaiotakoak hildakoak baino gehiago direnean.
• Hazkunde negatiboa: Hildakoak jaiotakoak baino gehiago direnean.
• Hazkunde zero: Bi kopuruak bat datozenean.

Biztanleriaren benetako hazkundea

Berezko hazkundea eta migrazio-saldoa batzearen emaitza da. Formula: Benetako hazkundea =

Euskalkien Sailkapenaren Azterketa Historikoa

2. Oihenarten Irizpidea eta Kritikak

Zein izan zen Oihenartek sailkapena egiteko erabili zuen irizpidea eta zein akats leporatu ahal zaio?

• Erromatar leinuen arabera sailkatu zituen.

3. Larramendiren Nafarroako eta Iparraldeko Euskalkien Bateratzea

Zergatik defendatzen zuen Larramendik Nafarroako euskalkiak eta iparraldekoak multzo berean sartu ahal zirela? Koldo Zuazo ados dago?

• Baskoienak eraman zituztela beraien euskara ipar Euskal Herrira.
• Ez dela zuzena iparraldekoa eta nafarroa desberdina zela.

4. Larramendiren Hipotesiak Erromatar Garaiko Hizkuntzei Buruz

Zer uste zuen Larramendik Erromatar garaian Espainiar penintsulan hitz egiten ziren hizkuntzez? Zer erakutsi nahi zuen Larramendi? Arrazoia zuen?

Arte Islamiarra

Arkitektura: Eraikin Motak

Meskitak

• Musulmanen otoitz leku nagusia.
• Askotan, kupula da meskitaren osagarririk esanguratsuena.

Meskitaren Ezaugarriak

1. HARAM: Fededunak otoitz egiteko aretoa. Nabeetan banatuta dago zutabeen bitartez. Sakonera handia ematen zaio.
2. PATIOA
3. MINBAR: Apaizaren eserlekua, otoitza gidatzeko.
4. MIHRAB: Liburu sakratua, Korana, gordetzeko lekua.
5. TORREA (MINARETEA): Patioaren inguruan altxatzen den dorrea, otoitz egitera deitzeko erabiltzen dena.
6. QUIBLA: Mekara orientaturik dagoen horma.
7. ITURRIA: Garbiketarako erabiltzen da.
8. MAQSURA: Toki pribilegiatua, autoritatearentzat gordetzeko lekua (agintarientzako).

Meskitak eraikin horizontalak dira. Osagai garrantzitsuena kupula da.

Kordobako Meskita

XII. mendean bukatu zen. Zatika...

Arkitektura Gotikoa: Aldiak eta Adibideak

1. Gotikoaren Aldiak (3 Garai)

1. Trantsizio Garaia: XII. mendeko 2. erdialdean.
2. Gotiko Klasikoa: XIII. mendean zehar.
3. Gotiko Flamigeroa: XIV. eta XV. mendeetan zehar.

2. Gotikoaren Garapena: Frantzia eta Espainia

Zistertar Arkitektura: Erromanikoaren eta Gotikoaren artean

Arku zorrotzak eta gurutze-gangak erabiltzea da ezaugarri nagusia.

2.1. Trantsizio Garaia (XII. mendea)

Ezaugarriak

• Ganga seikoitza erabiltzea.
• Tribunak izatea eta zutabe lodiak agertzea.
• Batzuetan pilare konposatuak txandakatzea.

Frantzia

Saint-Deniseko Eliza: 3 gorputz, H forma, triforio handia, harri asko. Eliza geroz eta handiagoa eta gotikoagoa, erromanikoa baino altuagoa. Gurutze-ganga, pilare baketoidunak, erdiko nabea altuagoa eta zabalagoa....

Zein dira langileen hautaketa-prozesuaren faseak?

1. Aurrehautaketa: Hautagaien iragazketa.
2. Aurretiazko elkarrizketa: Lehen kontaktua.
3. Proba teknikoak eta psikoteknikoak: Nortasun-testak, talde-dinamikak, role-playing, kasuen analisia eta ebaluazio-zentroak.
4. Elkarrizketa sakona: Hautagaiaren gaitasunak aztertzea.
5. Hautagai finalisten proposamena.
6. Azterketa medikoa.
7. Azken elkarrizketa eta hautaketa.
8. Harrera-plana edo programa.

Aurretiazko elkarrizketaren helburua

Elkarrizketa laburra da, banaka edo taldean egiten dena. Bi helburu nagusi ditu:

• Hautagaiek postuan interesaturik jarraitzen duten jakitea.
• Profilera egokitzen ez diren hautagaiak baztertzea.

Zer dira proba psikoteknikoak?

Hautagaiaren adimen-gaitasuna eta pertsonalitatearen ezaugarriak ezagutzeko probak...

Zirkulazio Aparatua: Funtzionamendua eta Egitura

1. Jakinik gorputzean bi zirkulazio-sistema ditugula, deskriba ezazu bakoitzaren funtzioa eta egitura.

Zirkuitu txikia edo pulmonarra

Honen funtzio nagusia odol karboxigenatua bihotzetik birikietara garraiatzea da, oxigenatzeko.

• Biriki-zaina: Birikietatik bihotzera (CO2 gutxi).
• Biriki-arteria: Bihotzetik birikietara (CO2 asko).

Zirkuitu handia edo sistematikoa

Funtzio nagusia oxigenoz betetako odola arterien bidez gorputz osora banatzea da.

• Aorta arteria: Bihotzetik organoetara (oxigenoa garraiatzen du).
• Kaba zaina: Zeluletatik bihotzera (karbono dioxidoa garraiatzen du).

2. Baieztapen hauetatik zein da zuzena?
   • a) Sistema linfatikoa gure gorputzetik hormonak garraiatzeaz arduratzen da.
   • b) Sistema linfatikoa gorputzeko