Lanbide heziketa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Sarrera

Haur Eskolak Osasun hezkuntzaren barruan, funtsezkoa izango da Haur Hezkuntzan jardutea, harreman estua dago osasun ohiturak hartzearen eta haurraren garapen fisiko, psikologiko eta intelektualaren bidezko ikaskuntzaren artean. Haurren artean osasuna sustatzeak ahalbidetzen du ohitura eta bizi-estilo osasungarriak normalizatzea eta ohitura eta bizi-estilo horiek eguneroko bizitzako jardueren parte izatea.

Bizi-estiloak eta Osasuna

Bizi-estiloak, osasun fisikoa eta psikikoa eta haiei lotutako bizi-kalitatea ez datoz geneetan grabatuta, pertsona bakoitzaren uneko eta iraganeko portaeren araberakoak izaten dira. Jendeak osasungarriena desiratzeko gai izan behar du inguruak hainbat aukeren artean hautatzeko aukera ematen dionean. Komunitate...

Teknoegitura

Enpresa handi bat zuzentzea zaila da, eta ezagutza espezializatua eta talentua duten enpresari talde baten gain uzten da lan hori (ekonomistak). Pertsona talde horrek, teknoegitura deritzonak, erabaki garrantzitsuenak hartzen ditu eta enpresa gobernatzen du. Enpresa handietan, enpresaren jabetzaren (akziodunak) eta enpresaren kontrolaren (teknoegitura) arteko bereizketa ematen da.

Enpresaburu indibiduala

Irabazi asmoarekin jarduera ekonomikoa egiten duen pertsona fisikoa da, laneko kontratu bati lotu gabe. Erantzukizun mugagabea duelako, ondasun pertsonalen eta enpresakoen artean ez dago bereizketarik. Enpresaren gobernua jabeak egiten du. Abantailak: bai onurak, bai erabakiak enpresaburuak hartzea. Desabantailak: arrisku handia hartzea...

1.- Zer izan zen Gerra Hotza?: Mundua elkarren aurkako bi bloketan banatu zen. Batetik, Mendebaldeko blokea zegoen: Estatu Batuak buru, eta Mendebaldeko Europako haren aliatuak. Bestetik, bloke komunista: Sobietar Batasuna eta Ekialdeko Europako haren aliatuak.

Aliatuen arteko harremanak hondatzea

Grezian, gerra zibila zegoen, komunistak eta monarkikoak lehian ari zirelako. Estatu Batuarrek Greziako monarkikoei laguntzea erabaki zuten, komunistek boterea bereganatzea eragozteko. Estatu Batuek eta SESBek beren eragin-eremuak sendotu zituzten. Amerikarrek Marshall Plana abiatu zuten 1947an, ekonomia berpizteko laguntzen programa. SESBek Kominform erakundea sortu zuen.

2.- Berlingo blokeoa: Lehen liskarra Berlingo krisia izan zen. Alemania eta hiriburua,...

Arantxa Urretabizkaia donostiarra izan zen garai hartan xede tinko batekin narrazioaren munduan murgildu zen lehen emakumea. Zergatik Panpox nobela laburrarekin ekin zion eta Aspaldian espero zaitudalako ez nago sekula bakarrik. Emakumearen barne mundua islatzen daki Arantxak bereziki: maitasuna, bakardadea, amatasuna, ama-semeen arteko harremanak...

Mariasun Landa

Errentiarra da, berriz, haur literatura lantzen dutenen artean estimatuenetakoa eta oparoenetakoa. Kaleratu dituen hogeitaka liburuen artetik Txan fantasma eta Errusika. Hauetariko batzuk lau edo bost hizkuntzetan publikatu dira jadanik.

Haranburu Altuna

Alegiarra, antzerkigile, saiogile eta editorea, besteak beste. Arrakasta handia lortu zuen lehen nobelarekin Itsasoak ez du esperantzarik...

Erabiltzailearen Premiei Laguntzeko Intentsitatea

Laguntza Motak

• Aldizkakoa: Noizbehinka bakarrik beharrezkoa diren jardueretan, mendekotasuna mugatua edo arina denean.
• Mugatutako Laguntza: Noizbehinka erregularki ematen den laguntza jarduera konkretu batzuetan.
• Laguntza Zabala: Era jarraian ematen da, agian bizitza osorako, jarduera konkretuetan.
• Erabateko Laguntza: Era jarraian, agian bizitza osorako, intentsitatea handia.

Euspen Protokoloa

• Arriskuan dauden pertsonak definitu.
• Tratamendua ipini.
• Erabiltzailea informatu.
• Familia informatu.
• Txalekoak, korreak... erabili.
• Ahalik eta denbora gutxien mantendu egoera horretan.

Heriotza Protokoloak

• Inplikatu dagoen pertsonalari esan.
• Medikuak heriotza zertifikatu.
• Familiari esan.
• Hileta enpresari deitu.
• Garbiketa

In Vitro Ernalketa (IVF)

Bikote antzuek ume biologikoak izateko gehien erabiltzen den metodoetako bat da. In Vitro Ernalketa (IVF) bide naturaletik ernaldu ezin diren kasu askoren konponbidea izan daiteke, bai gizonaren bai emakumearen ugalkortasun-arazoen ondorioz.

Prozesua

• Obulazioaren prestaketa: Obulutegiaren estimulazio kontrolatua hormonen bidez egiten da, aldi berean hainbat obulu heldu lortzeko helburuarekin.
• Obuluen erauzketa (folikulu-puntzioa): Estimulazioaren ondoren sortutako obulu helduak obulutegietatik erauzten dira. Prozedura hau ekografia bidez gidatutako orratz fin batekin egiten da, baginatik zehar. Normalean, sedazio arinpean egiten da.
• Ernalketa laborategian: Erauzitako obuluak laborategian ernaltzen dira. Bi teknika nagusi

Nerbio-Koordinaziorako Sistema

• Nerbio-bulkada: Nerbioek erantzunak ematen eta efektoreetara bidaiatzen dituzten mezu elektrokimikoak dira.
• Nerbio-bulkadaren intentsitatea: Nerbio-bulkada gertatzeko, errezeptoreetara heltzen den gutxieneko intentsitatea da.
• Ekintza-potentziala

Neuronaren Zeharkako Transmisioa

Nerbio-bulkada hurrengo neuronetara nola transmititzen den azaltzen da atal honetan:

1. A) Mintza polarizatuta dago, eta hori Na⁺ eta K⁺ ponparen bidez mantentzen da (geldialdiko potentziala). Estimulu baten ondorioz, sodio-ioiak zelulan sartu eta mintza despolarizatzen da.
2. B) Despolarizazioak ioien birbanaketa eragiten du, eta despolarizazioa mintzetik lekualdatzean, nerbio-bulkada bihurtzen da.
3. C) Nerbio-bulkada zuntz osoa zeharkatzen duenean, errepolarizazioa

Banaketaren Ezaugarriak

• Efektiboa: 46 milioi biztanle 2008an.
• Banaketa (biztanle-dentsitatea): 91,1 biztanle/km² 2008an.
• Desorekak: dentsitate handiko eta txikiko inguruen artean.

Banaketa Azaltzen duten Faktoreak

a) Industria aurreko aldia (oinarria nekazaritza)

• XVI. mendea
• XVII. mendea
• XVIII. mendea

b) Industria-aldia (XIX. mendetik 1975era)

• Faktore naturalek garrantzia galdu zuten.
• Periferiako eskualdeek biztanleria irabazi zuten.

c) Industria osteko aldia (1975eko krisitik aurrera)

• Kontraste demografikoak leundu egin ziren.
• Industrializazio-inguruek biztanleria galdu zuten.

Erregimen Demografiko Zaharra

Jaiotza-tasa altua

• Landako ekonomia eta gizartea zen nagusi.
• Ez zegoen jaiotzak kontrolatzeko sistemarik.

Heriotza-tasa handia eta gorabeheratsua

• Elikadura