Lanbide heziketa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

10. Marxen Materialismo Historikoaren Oinarrizko Ideiak

Marxen Materialismo Historikoa

Marxek materialismo historikoan, historia, produkzio erlazioei esker mugitzen dela azaltzen du. Beraz, mundua eta historia erlazio honekin mugitzen dira. Produkzio erlazioak, langileen artean ematen diren erlazioak dira, egoera eta produkzioa kontuan hartuz. Produkzioa ezartzeko, tresnak, langileak eta jabeak beharrezkoak dira; eta produkzioaren ondorioz, produktuak lortzen dira. Produkzioa ezartzean, egitura ekonomikoa sortzen da, gizakiaren oinarria dena bereziki; eta horren kanpo gainegitura juridikoa eta politikoa gelditzen dira.

Historia Arloan Klase Sozialak

Historia arloan, garai hartan klase sozial bi ziren nagusi: alde batetik, proletalgoa (langileak)...

Estatuaren Eskumen Ekonomikoak

Estatuak jabego pribatua eta merkatu librea aintzat hartzen zituen, baina ekonomia eredu horrek bizitza ekonomikoan esku hartzeko ahalmena onesten zion Estatuari, bai eta desjabetzeak egitekoa ere, beharrezkoa izatekotan.

Autonomia Erregional eta Nazionala

Konstituzioak erregio eta nazionalitateen boterea berrezarri nahi izan zuen, autonomiaren aldarrikapen historikoari kasu eginez. Bigarren Errepublikak aintzat hartutako "nazionalitate historikoak" -Katalunia, Euskadi eta Galizia- ez ezik, eskaera Konstituzioan xedatutako prozedurari jarraituz egiten zuten erregio guztiek izan ahalko zuten euren Gobernua.

Estatu Berriaren Bilakaera

Konstituzioa onartu ondoren, hauteskundeak 1979ko martxoan izango zirela iragarri zuen...

Energia Unitateak

Gorputz edo sistema batek aldaketak egiteko duen gaitasuna da energia. Energia-unitate erabilienak:

• Joulea: Nazioarteko Sistemako unitatea da. Oso unitate txikia denez, kilojoulea erabili ohi da.

• Kilokaloria: Asko erabiltzen da beroarekin lotutako prozesuetan.

• Kilowatt/ordu: Energia elektrikoaren kontsumoa neurtzeko.

Energia Motak

Hona hemen energia mota batzuk:

• Energia mekanikoa: Mugimenduekin lotutakoa da.

• Energia termikoa: Tenperaturarekin lotutakoa da.

• Energia kimikoa: Erreakzio kimikoekin lotutakoa da.

• Energia nuklearra: Substantzia erradioaktiboak desintegratzean sortzen dena da.

• Irradiatze-energia: Erradiazio elektromagnetikoekin lotutakoa da.

• Energia elektrikoa: Mugitzen diren karga elektrikoekin lotutakoa da.

Nondik Lortzen Dugu

Arrese Beitia (1841-1906)

Felipe Arrese Beitia Otxandion jaio zen 1841ean eta 1906an hil zen. Ez zen oso ikasia, baina bai erlijiozalea. Ikasketak goiz utzi eta aroztegian hasi zen aitarekin. Gasteizen santugile ogibidea ikasi zuen. Lanbidea, euskara eta poesiarako zaletasunarekin bateratzen zituen. Lana familiarentzat eta bertso bidea "Ama Euskeriarentzat". 1873an, Bigarren Karlistaldian, antimilitarista izanik, Donostiara alde egin zuen.

Obrak

• 400 olerkitik gora idatzi zituen, bihotzak eraginda.
• Ezagunena: Ama Euskeriari azken agurrak. Euskara galbidean zegoela esan eta euskaldunak esnarazi nahi zituen.
• Lore Jokoetan lehenengo saria jaso zuen 1879an.
• Liburuak eta hiztegiak ere idatzi zituen, adibidez: Bizkaitar zarra eta erromatarrak.

Gaien araberako

Egoitza edukitzeko eta lekualdatzeko askatasuna

a) Eskubidearen kontzeptua eta titularitatea

Egoitza libreki aukeratzeko eskubidea, lurralde nazional osoan zehar libre ibiltzeko eskubidea eta Espainian libreki sartu eta ateratzeko eskubidea, Konstituzioko 19. artikulua kontuan hartuta, espresuki espainiarrentzat daude jasota.

Horrek esan nahi du atzerritarrek eskubide hauek tratatuek eta legeek aitortzen dizkieten terminoetan dauzkatela (Konstituzioko 13. artikulua). Auzitegi Konstituzionalak ezarri duen doktrinaren arabera, horiek atzerritarrentzat ere eskubide konstituzionalak badira ere, horien babesa lege erregulatzaileek esleitzen dieten eremura murriztuko da. Eskubide hauen legezko erregulazioa atzerritarrentzat gaur egun jasotzen duena...

1876ko Konstituzioa

Sarrera:

Aurrean dugun testua 1876ko konstituzioaren zati bat da, beraz, testu juridikoa da. Testuan bertan agertzen den bezala, hartzailea herritar guztiak dira, horregatik, testu publikoa da. Testu historikoa da, lehen mailako informazio iturria delako. Egileak erregea eta Gorteak dira, baina Cánovas del Castillo garaiko protagonista ere aipatu behar dugu, bera izan zelako inspiratzailea eta erredakzioa zuzendu zuena. Alfontso XII.a, Isabel II.aren semea, 1875etik 1885era izango da errege, eta Gorteetan alderdi kontserbadorea zen nagusi. Madrilen, 1876ko ekainaren 30ean. Berrezarkuntzaren hasieran kokatzen da.

Azterketa:

Testu hau bi zatitan banatuta dago. Lehenengo zatia, sarrera (1-4 lerroak), testuaren egileak agertzen...

Sarrera: Joaquín Costaren "Oligarquía y Caciquismo"

Aurrean dugun testua Joaquín Costaren Oligarquía y Caciquismo lanaren pasarte bat da. Testuaren izaera historiko-politikoa du, saiakera bat baita. Testu publikoa da, irakurle guztiei zuzendua dagoelako. Lehen mailako informazio iturria da, beraz, testu historikoa. Egilea Joaquín Costa da. Monzónen (Huesca) jaio zen 1846ko irailaren 14an eta Grausen hil zen 1911ko otsailaren 8an. Idazle, politikari, legegizon, ekonomialari eta historialari espainiarra izan zen, Erregenerazionismoa izeneko XIX. mendeko mugimendu intelektualaren buru zelarik. Lan hau 1901ean idatzi zuen Madrilen, Maria Kristinaren erregeordetzaren azken urtean.

Kontzeptu nagusiak

Testua ulergarriagoa egiteko, hitz hauek azalduko...

Eskolatze Txostena: Definizioa eta Prozedura

Eskolatze Txostenaren Helburuak

Eskolatze txostenaren helburu nagusiak hauek dira:

• Ikasle baten hezkuntza premia bereziak zehaztea.
• Eman beharreko hezkuntza erantzunari buruzko orientabideak ematea.
• Behar dituen laguntza eta baliabide berariazkoak zehaztea.
• Eskolatze modalitaterik egokiena proposatzea.

Eskolatze Txostenaren Atalak

Eskolatze txostenaren ereduak honako atal hauek ditu:

1. A. Ebaluazio psikopedagogikoa, ikasleari eta haren familia eta eskola inguruneari buruz bildutako informazioan oinarritua:

   • a) Ikasleari buruzko informazioa: historia pertsonala eta eskolakoa (biologikoak, ksmallognitiboak, emozionalak eta gizarte harremanetakoak).
   • b) Eskola ingurunea: garapen edo curriculum maila arlo edo irakasgai

Landaredia eta Haren Faktore Determinatzaileak

Landarediaren garapenean eragina duten faktore nagusiak:

Erliebea

Altitudea handitzeak klima-baldintzak aldatzen ditu (tenperatura behera eta prezipitazioa gora). Ondorioz, landaretza altueraren arabera sailkatu eta erliebearen baldintza aldakorretara egokitzen da modu orekatuan.

• Leku ospel, hotz eta hezeagoak: pagoak eta pagadiak.
• Eguteran, lehortasun handiagoa: erkameztia eta artea.

Argia

Ezinbestekoa da prozesu biologikoak garatzeko.

• Espezie heliofiloek argi asko behar dute, eta belardi, landa edo basoetako soilune eta eguteretan hazten dira.
• Espezie unbrofiloek (itzalzaleak) basoetako behealde eta ospelaldeetan azaltzen dira.

Klima

Tenperaturak eta prezipitazioek kokapena determinatzen dute.

• Negu hotza