Lanbide heziketa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Caravaggio: San Mateoren Bokazioa

Testuinguru Historikoa eta Egilea

• Data eta Kokapena: Heldutasun garaian pintatua, Erromako San Luis Frantziarren elizako kaperan kokatzeko.
• Enkargugilea: Matteo Contarelli (bere izenarengatik, kaperaren dekorazioan San Mateoren bizitza irudikatu zen).
• Egilea: Caravaggio (Pinturaren historian egile handienetakoa).

Caravaggioren Estiloa eta Obra Garrantzitsuenak

Naturalismo barrokoa eta tenebrismoaren sortzailea izan zen. Gai erlijiosoak tipo herritarretara hurbildu zituen.

• Hasierako Obrak: Bakori buruzko hainbat irudikapen (koloreen aberastasuna eta kalitate kontrasteen adierazpen bikaina).
• Beranduagoko Obrak (Tenebrismoa): San Pedroren Martirioa, San Pabloren Konbertsioa, Amabirjinaren Heriotza.

Analisi Formale eta

Ekoizpen faktoreak

• Errenta: Natura-baliabideen jabeek baliabideak erabiltzearen truke jasotzen duten saria da. Fruitua emateko ahalmena neurtzen du eta alokairu edo lurraren errenta esaten zaio.
• Interesa: Kapitalaren zerbitzuen balioa da, eta, zehazki, diruaren prezioa.

Lan-merkatua

• Enpresek erosten dute lana (eskaria): kurba beherakorra da.
• Langileek saltzen dute lana (eskaintza): kurba gorakorra da.
• Lan-merkatuan prezioa = soldata (besteren kontura egindako lanaren truke jasotzen den saria).

Lan-eskarian eragiten duten faktoreak

• Soldata-maila: Soldatek gora egiten badute, kostuek gora egiten dute eta enpresek langile gutxiago kontratatzen dituzte.
• Ondasun edo zerbitzuaren prezioa: Produktuaren prezioa zenbat eta handiagoa izan, orduan eta gehiago

Adierazpen-elementuak

1. Puntua

Elementu sinpleena da. Hainbat forma eta ertz lauak edo irregularrak izan ditzake.

1.1. Funtzioak

• 1.1.1. Elementu adierazgarri gisa: bolumen-efektuak, argi-iluna eta hainbat ehundura lor ditzake, besteak beste.
• 1.1.2. Konposizio-elementu gisa: norabidea edo mugimendua iradokitzen duten ikus-tentsioak sor daitezke.

2. Lerroa

Puntuak gainazal baten gainean lerratzean uzten duten marka da. Trazua uniformea edo irregularra izan daiteke.

2.1. Funtzioak

• 2.1.1. Elementu adierazgarri gisa: uniformeak eta objektiboak, edo modulatuak eta subjektiboak izan daitezke.
• 2.1.2. Konposizio-elementu gisa: bertikala, horizontala, okertua, kurbatua, hautsia edo zuzena izan daiteke.

2.2. Erabilerak

• 2.2.1. Ahokatzea: irudiak marrazketa-euskarriaren

Bilboko Zabalgunea: Historia eta Garapena

Zabalgunearen Beharra eta Jatorria

Ibaizabal ondoko lurraldea txiki geratu zitzaion Bilbori, eta horregatik hiria zabaltzeko plan baten beharra aztertzen hasi zen. Izan ere, biztanleria erabat pilatuta bizi zen Alde Zaharrean eta Bilbo zaharrean, osasunarentzat kaltegarria zen modu batean.

Egitasmoaren atzean, industriak eta merkataritzak aberasturiko burgesia zegoen. Burgesia hori izan zen Abandoko lur berriak populatu zituena. Alde Zaharrean jende pilaketa handiegia zegoen ordurako, eta horrek higiene egoera txarra eta gaixotasunak kutsatzea ekartzen zuen.

Lehen Plana eta Anexioa

Zabalgune baterako lehen plana XVIII. mendearen amaieran egin zen, baina ez zuen Bilbok egin. Historian zehar Bilboren arerio...

Merkatuko Hutsegiteak eta Ekonomia Politika

Hutsegitearen Definizioa eta Ondorioak

Hutsegitea: Merkatua modu ez-efizientean funtzionatzearen ondorio kaltegarria da, merkatuek eskura dituzten baliabideak efizientziaz esleitzen ez dituztenean gertatzen dena.

8.1. Merkatuko Hutsegiteak

Merkatuko hutsegiteen ondorioz, enpresek posizio menderatzailea lortzen dute, kutsadura sortzen da, merkatu-ekonomiek krisi handiak izan ohi dituzte, eta langile klaseak gehiegikeriak jasaten ditu. Ondorio kaltegarri horiek merkatuaren kontrolik gabeko funtzionamenduak eragiten ditu.

Merkatuko hutsegite nagusiak hauek dira:

• Ziklo ekonomikoen ezegonkortasuna
• Ondasun publikoak egotea
• Kanpo eraginak
• Lehia ez-perfektua
• Errentaren banaketa desberdina

A. Ziklo Ekonomikoen Ezegonkortasuna

Ziklo

Lauaxeta (Esteban Urkiaga)

Bizkaian jaioa, abertzalea zen. Errepublika garaian kazetari eta hizlari gisa asko nabarmendu zen. 1937ko apirilaren amaieran, bere ideiengatik fusilatu zuten. Olerkigintzari esker da ezaguna. 1930ean, Lehen Olerki Eguneko Zilarrezko Abarra irabazi zuen.

Bide Barrijak (1931)

Bizkaieraz idatzia (1931). Lauaxeta Europatik zetozen azken modu eta joerak Euskal Herrira ekarri nahian zebilen. Bide berriak jorratu zituen euskal poesiarako, Lizardirekin batera maila oso garaian utziz. Lauaxetaren jokabidea bestelakoa da: Europako garai hartako joera eta idazleen moldeetara erabat irekiz. Erreferentziazko idazleak: Frantziako poeta sinbolistak, Espainiako modernistak, 27ko Belaunaldikoak (harremana).

Sinbolismoa

Modernismo izenarekin...

Uraren funtzioak eta propietateak

Garraio-funtzioa

Gatz mineralak, adibidez, landare-atal guztietara heldu behar dira; orduan, urarekin batera igarotzen dira, urak banatzeko eta garraiatzeko funtzioa duelako. Propietatea: Ur-molekulen kohesio- eta atxikidura-propietateei esker, kapilaritatea dago eta ur-molekulak basoetatik gorantz igo daitezke.

Termoerregulazio-funtzioa

Izaki bizidunengan, funtzio horri esker ingurune-tenperaturaren aldaketak jasan ditzakegu eta erreakzio metabolikoak leuntzen ditu. Propietatea: Ur-molekulek bero espezifiko handia dute; hau da, 1 ºC igotzeko edo jaisteko bero asko gehitu edo kendu behar da, atomoak azkarrago mugitu eta hidrogeno-zubiak apurtu behar direlako.

Disolbatzaile-funtzioa

Zitoplasman kanporatutakoak disolbatzea,...

Ordezkaritza enpresan eta negoziazio kolektiboa

Enpresaburuaren zuzendaritza-boterea

Enpresaburuaren zuzendaritza-boterea ukaezina da, baina baditu muga batzuk.

XIX. mendeko gizarte-mugimenduek langileek enpresaren antolaketan parte hartzea defendatu zuten; hala, lehenengo sindikatu-erakundeak sortu ziren.

Langileen ordezkaritza enpresan

Sindikatuak

Sindikatua besteren kontura jarduten duten langileen elkarte iraunkorra eta irabazi asmorik gabekoa da (ez du etekin ekonomikoa lortu nahi), helburu duena afiliatuak enpresaburuen eta haien erakundeen aurrean babestea eta haien lan-baldintzak hobetzea.

Espainiako Konstituzioko 28. artikuluan, sindikatzeko askatasuna oinarrizko eskubidea dela aitortzen da. Langile guztiek dute askatasunez sindikatzeko eskubidea,...

Platonen filosofiaren helbururik nagusienetakoa zuzentasunean oinarritutako hiria gauzatzea da, eta Aristotelesek zientzia guztien artean funtsezkoena politika dela zioen. Beraz, batentzat zein bestearentzat garrantzia handikoa zen politika.

Platonen Ikuspegia: Hiria eta Zuzentasuna

Platonen esanetan, hiriaren helburua eta jatorria zuzentasuna da. Bere ustez, hiria gizakion premiak asetzeko sortu zen.

Platonen Hiri Ideala eta Gizarte Antolaketa

Horrekin lotuta dago hiria antolatzeko Platonen ustezko modurik onena. Bere esanetan, denok ez gara berdinak, eta bakoitzak bere gaitasunetara egokitzen dena egin behar du. Gaitasunen arabera, hiri idealak hiru taldetan banatuta egon beharko luke. Bakoitzak berea egiten duenean, harmonia emango da eta zuzentasuna...

Gizarte-zientzien metodoa

Gizarte-zientzien aztergaiak lotura berezia ezartzen du ezagutzaren subjektuaren eta gaiaren artean: subjektua ere aztergaiaren zati da. Bi tradiziotako erantzunak sortu dira nagusiki: tradizio enpiriko-analitikoa eta hermeneutikoa. Lehenengo tradizioak zientziaren batasuna du helburu. Hermeneutikaren arabera, berriz, gizarte-zientziek status berezia dute, eta, beraz, beren metodologia izan behar dute. Gizarte-zientziek bi eratako teknikak dituzte: kuantitatiboak eta kualitatiboak.

Filosofiaren sorrera historikoa: Mythos eta Logos

Mendebaldeko filosofia Grezian sortu zen, Mileton, K.a. VI. mendean. Eguneroko gertakariak azaltzeko modua aldatu egin zen, eta aldaketa horrekin lotu ohi da filosofiaren hasiera: mitotik logoserako...