Uraren eta Gatz Mineralen Funtzio Biologikoak

Uraren funtzioak eta propietateak

Garraio-funtzioa

Gatz mineralak, adibidez, landare-atal guztietara heldu behar dira; orduan, urarekin batera igarotzen dira, urak banatzeko eta garraiatzeko funtzioa duelako. Propietatea: Ur-molekulen kohesio- eta atxikidura-propietateei esker, kapilaritatea dago eta ur-molekulak basoetatik gorantz igo daitezke.

Termoerregulazio-funtzioa

Izaki bizidunengan, funtzio horri esker ingurune-tenperaturaren aldaketak jasan ditzakegu eta erreakzio metabolikoak leuntzen ditu. Propietatea: Ur-molekulek bero espezifiko handia dute; hau da, 1 ºC igotzeko edo jaisteko bero asko gehitu edo kendu behar da, atomoak azkarrago mugitu eta hidrogeno-zubiak apurtu behar direlako.

Disolbatzaile-funtzioa

Zitoplasman kanporatutakoak disolbatzea, garraiatzea eta erreakzio metabolikoak egitea ahalbidetzen du. Propietatea: Disolbatzeko propietatea. Dipoloa denez, urak molekulak tartekatzeko eta bereizteko ahalmena du (molekula ionikoak, polarrak eta anfipatikoak).

Funtzio biokimikoa

Zelulan erreakzio kimikoak izaten dira eta batzuetan erreaktiboa ura da; horri hidrolisi-erreakzioak deritzo, loturak hautsten baititu. Propietatea: Ionizatzeko ahalmen baxua. Oso gutxi ionizatzen dira, baina gertatzen denean, oxigeno bati kobalenteki lotuta dagoen hidrogenoa beste ur-molekula batekin elkartzen da.

Funtzio fotosintetikoa

H₂O + eguzki-energia → 2H⁺ + 2e^- + 1/2 O₂ (elektroiak garraiatu, energia kimikoa, atmosferara). Propietatea: Fotosintesian parte hartzen du fotolisia eginez.

Egitura-funtzioa

Organoei eta ehunei forma eta zurruntasuna ematen die. Propietatea: Konprimaezintasun-propietatea, kohesioari esker.

Gatz mineralen funtzioak

• Burdina (Fe):
  • Hemoglobina (Hb) molekularen osagaia da (hemo taldekoa). Globulu gorrietan dago eta O₂-a garraiatzen du. Gabezia: anemia.
  • Zitokromoaren osagaia da. Mitokondrioetan agertzen da, elektroiak garraiatzen ditu redox prozesuen bidez eta energia ematen du.
• Iodoa (I):
  • Tiroxinaren osagaia da, tiroide-guruinak jariatua. Funtzio metabolikoak erregulatzen ditu.
  • Gabezia (hipotiroidismoa): bozidoa, hazkuntza-arazoak (kretinismoa), loditzeko joera eta metabolismo motela.
  • Hiperfuntzioa (hipertiroidismoa): argaltzeko joera, metabolismo azkarra eta akromegalia.
• Kaltzioa (Ca):
  • Jalkita: hezurrak, oskolak eta maskorrak eratzen ditu.
  • Koagulazioa arintzen du.
  • Muskulu-uzkurduretan parte hartzen du.
• Potasioa (K):
  • Muskulu- eta bihotz-uzkurduretan parte hartzen du.
  • Nerbio-kinadaren garraioan.
  • Entzimen kofaktorea da.
  • Sodioarekin (Na) batera garraio aktiboan (Na/K ponpa).
• Sodioa (Na):
  • Nerbio-kinadaren garraioan.
  • Garraio aktiboan potasioarekin (K) batera.
  • Zelula kanpoan dagoen elementu ugariena da.