Beste ikastaroak mailako Kimika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Ioiak: Definizioa eta Motak

Ioi bat elektroi bat edo gehiago irabazi edo galdu duen atomo edo atomo taldea da; ondorioz, karga elektriko negatiboa edo positiboa du.

Katioiak (Ioi Positiboak)

Katioiak, edo ioi positiboak, elementu baten atomo batek elektroi bat edo gehiago galdu eta karga positiboa hartzen duenean eratzen direnak dira.

Anioiak (Ioi Negatiboak)

Anioiak, edo ioi negatiboak, elementu baten atomo batek elektroi bat edo gehiago irabazi eta karga negatiboa hartzen duenean eratzen direnak dira.

Isotopoak

Elementu baten atomoak isotopoak direla esaten da zenbaki atomiko (Z) bera dutenean, baina haien masa-zenbakia (A) desberdina denean.

Konfigurazio Elektronikoa

Elementu baten konfigurazio edo egitura elektronikoa hauxe da: elementuaren atomoen...

Hizkuntzalaritza Kontzeptuak

Kontsonanteen Sailkapena (Adibideak)

• [p]: herskari, ezpainbikari, ahoskabe
• [b]: herskari, ezpainbikari, ahoskari
• [t]: herskari, hortz, ahoskabe
• [d]: herskari, hortz, ahoskari
• [c]: herskari, sabaikari, ahoskabe
• [k]: herskari, belare, ahoskabe
• [g]: herskari, belare, ahoskari
• [q]: herskari, ubular, ahoskabe
• [m]: sudurkari, hortzarte, ahoskari
• [n]: sudurkari, hortzarte, ahoskari
• [r]: dardarkari, hortzarte, ahoskari
• [f]: igurzkari, ezpain-hortz, ahoskabe
• [v]: igurzkari, ezpain-hortz, ahoskari
• [s]: igurzkari, hortzarte, ahoskabe
• [z]: igurzkari, hortzarte, ahoskari
• [x]: igurzkari, belare, ahoskabe
• [h]: igurzkari, glotal, ahoskabe
• [j]: hurbilkari, sabaikari, ahoskari
• [l]: alboko, hortzarteko, ahoskari
• [w]: hurbilkari, ezpainbikari, ahoskari

Ez

Kohesioa eta Atxikidura

Urak barruko kohesio handia dauka eta atxikidura gaitasun handia ere. Kohesioak eta atxikidurak kapilaritate fenomenoak sortzen dituzte, eta horiek izerdi gordina xilemetan igotzeko aukera ematen dute. Barruko kohesioari esker, ura ia konprimitu ezin daitekeen likidoa da.

Bero Espezifiko Handia

Urak bero espezifiko handia dauka, bero kantitate handia xurgatzeko gaitasuna baitu, bertako tenperatura nabarmen igo gabe. Hau da, urak bero asko hartu behar du berotzeko, baina, behin beroa dagoenean, mantendu egiten du.

Erreaktibotasun Kimikoa

Ura erreaktibo kimiko indartsua da. Propietate horren ondorio biologikoa hidrolisia da. Hidrolisian, urak lotura molekularrak hausten ditu. Erreakzio kimiko honetan funtsezkoak ioiak dira....

DNA eta RNA: Baseen Parekatzea

DNAra: A-T / C-G

RNAra: A-U / T-A / T-G

Odol Taldeen Herentzia eta Trukuak

• 0 taldea: Jarri 00 (Ahula/errezesiboa da).
• AB taldea: Jarri AB (Kodominantea, elkarrekin doaz).
• A taldea: Jarri A0 (Trukua: AA bakarrik jarriko duzu testuak espresuki "homozigotoa" hitza esaten badizu).
• B taldea: Jarri B0 (Trukua: BB bakarrik jarriko duzu testuak "homozigotoa" esaten badizu).

Sexu Kromosomak eta Daltonismoa

GIZONA: XNY (Sana) | XdY (Daltonikoa/Gaixorik)

EMAKUMEA: XNXN (Sasana) | XNXd (Eramailea / Sanoa baina genea darama) | XdXd (Daltonikoa/Gaixorik)

Pedigrearen edo Zuhaitz Genealogikoaren Trukua

Marrazki bat jartzen badizute familia batekin eta gaixotasuna nagusia (gainhartzailea) ala ahula (errezesiboa) den galdetzen badizute, gehitu...

Atomoen Orbitalak eta Propietate Periodikoak

Orbita atomo baten nukleoaren inguruko ibilbide zirkular guztiz definitua da, non elektroiak nukleoaren inguruan mugitzen diren ibilbide zehatz bati jarraituz. Bohr-en eredu klasikoaren arabera, elektroiek ibilbide finkoak jarraitzen dituzte.

Orbitala

Orbitala, aldiz, nukleoaren inguruko espazioko eskualdea da, non elektroi bat aurkitzeko probabilitate handia dagoen. Mekanika kuantikoaren ikuspegitik, orbitala ez da ibilbide zehatz bat, probabilitate-banaketa bat baizik.

Zenbaki kuantikoak

Elektroi bakoitza lau zenbaki kuantikoz deskribatzen da:

• n (zenbaki kuantiko nagusia): energia-mailaren eta elektroitik nukleorako batez besteko distantziaren berri ematen du.
• l (zenbaki kuantiko azimutala): orbitalaren

Konposatu Organiko Bitartekoak eta Polimeroak

Fosgenoa (COCl2)

Ekoizpena: Karbono monoxidoa (CO) eta kloroa (Cl₂) karbono aktiboaren bidez erreakzionaraziz lortzen da (COCl₂ gatibu).

Erabilerak: Tolueno diisozianatoa (TDI), metilen difenil diisozianatoa (MDI) eta diisozianato polimeroak, bai eta polikarbonatozko erretxinak ere.

Anhidrido Azetikoa

Ekoizpena: Azetaldehidoa gehi azido perazetikoa; azido azetikoa berotuz (Δ) ketenoa sortu eta azido azetikoarekin erreakzionaraziz; edo metal azetatoa gehi CO.

Erabilerak: Zelulosa azetatoaren ekoizpenean.

Alfa Olefina Linealak (LAO)

Ekoizpena: Etilenoaren oligomerizazioa Ziegler-Natta katalizatzailearekin; C₉⁼ eta C₁₂⁼ n-parafinen krakatze (cracking) eta deshidrogenazio bidez.

Erabilerak: Dentsitate baxuko...

Unibertsoa eta ikuspegi orokorra

Izarrak gauean geroz eta urrunago eta argi gutxiago ikusten dira. Unibertsoa etengabe hedatzen da. Teleskopio handiak altitudeko toki altuetan edo hirietatik kanpo kokatzen dira atmosferaren oztopoak saihesteko.

Big Bang teoria eta oinarrizko kontzeptuak

Big Bang teoria: unibertsoaren sorrera azaltzen eta azaltzen saiatzen den teoria bat.

Argi-urtea: argiak urte batean egiten duen distantzia. Argia ia 300.000.000 m/s-ko abiaduran doa.
Unitate Astronomikoa (UA): Lurraren eta Eguzkiaren arteko distantzia, 149.600.000 km.
Andromeda: guk ditugun galaxietatik gertuenetako bat, 2,5 x 10^6 argi-urte (2.500.000).

Esne-Bidea

Esne-Bidea espiral forma duen galaxia da, 100.000 eta 400.000 milioi izar artean dituela eta 200.000...

Formulazio Kimikoa: Ariketak eta Adibideak

• a) Anhidrido perklorikoa: Cl₂O₇
• b) Hidroxido plunbikoa (berunikoa): Pb(OH)₄
• c) Azido ortofosforikoa: H₃PO₄
• d) Azido bromhidrikoa: HBr
• e) Sulfato ferrikoa: Fe₂(SO₄)₃
• f) HNO₂: Azido nitrosoa
• g) Ni₂Se₃: Nikel (III) seleniuroa
• h) Al₂O₃: Dialuminio trioxidoa
• i) CH₄: Metanoa (edo karbono tetrahidruroa)
• j) Fe₂(CrO₄)₃: Burdin (III) kromatoa
• k) Klorato ferrosoa: Fe(ClO₃)₂
• l) Kloruro amonikoa: NH₄Cl
• m) Hidruro plumbikoa: PbH₄
• n) Anhidrido hipoklorosoa: Cl₂O
• o) Azido bromosoa: HBrO₂
• p) HF: Azido fluorhidrikoa
• q) CoO: Kobalto (II) oxidoa
• r) Al(OH)₃: Aluminio trihidroxidoa
• s) Cu(ClO)₂: Kobre (II) hipokloritoa
• t) SiH₄: Silanoa / Silizio tetrahidruroa

Beste formulazio adibide batzuk

• Anhidrido sulfurosoa: SO₂
• b) Oxido aurosoa: Au₂O
• c) Azido

Biomolekula ez-organikoak: Ura

Urak garrantzi bikoitza dauka izaki bizidunentzat: zelulen funtsezko osagaia da eta, izaki bizidun askoren kasuan, horien habitata ere bada. Urak propietate fisiko-kimiko bereziak ditu.

Uraren egitura

Ura oxigeno atomo bat eta bi hidrogeno atomo lotuta eraturiko molekula da. Ez dira linealak. Ur molekulak neutroak izan arren, polarra da. Oxigeno atomoak hidrogeno atomoek baino elektronegatibotasun handiagoa dauka. Ondorioz, oxigenoaren zonan bi karga partzial negatibo eta hidrogeno bakoitzean karga partzial positibo bat sortzen da.

Ur molekulak loturak sortu ahal ditzake molekulen artean. Erakarpen mota hori hidrogeno-zubien bidezkoa da. Ur molekula bakoitzak hidrogeno-loturak sor ditzake lau molekularekin (bi O eta...

KIMIKA: ERREAKZIO KIMIKOAK

Erreakzio kimikoak deritzon prozesuan hasierako substantziak(erreaktiboak) amaierako beste substantzia desberdin batzuetan(produktuak) bihurtzen dira

Agregazio egoerak:

Eredu zinetiko molarra

-Solidoen posizio finkoa da, molekulak beraien artean oso gertu daude.

-Likidoen posizioa aldakorra da dentsitate txikiagoa duelako eta molekulak haien artean banaturik daudelako.

-Gasek posizio oso aldakorra dute, molekulak urrun daude patak besteengandik.

Materiaren sailkapena:

-Substantzia puruak: Konnposizio finko eta propietate konstantea, ezin dira banatu:

·Elementuak: Substantzi purua, deskonposa ezina.