Batxilergoa mailako Kimika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Azido-Baseak eta Erreakzio Motak

Azidoa: protoiak ematen dituen substantzia da. Basea: protoiak hartzen dituen substantzia da. Elektroiak hartzen dituen substantzia azidoa da; elektroiak ematen dituen substantzia basea da.

Lotura hauste motak:

• Homolitikoa: loturaren elektroi bana atomo bakoitzarekin joaten da.
• Heterolitikoa: loturaren elektroi parea atomo batekin joaten da.

SN1 ordezkapen nukleozalea, E1 eta E2 eliminazioa.

Isomeria Mota Nagusiak

Isomero funtzionala (funtzio talde desberdinak), hezurdurazkoa (C-hezurdura desberdina), posizio isomeroak (funtzio talde berdinak leku desberdinetan), geometrikoak (cis-trans), konformazionala (loturen biraketa), enantiomeroa (ispilu irudia), diastereomeroa (RR).

Erreakzio Motak

• Ordezkapena: atomo bat kendu

...

Materiaren Aurkikuntzaren Kronologia

• VII. mendea (Dalton): Materia ez da jarraitua.
• Atomoa materiaren oinarrizko egitura da.
• 1807 (Humphry Davy): Elektrolisiaren aurkikuntza.
• 1850 (Faraday): Elektrolisiaren ikerketa sakonagoa.
• 1896 (Becquerel): Erradioaktibitatearen aurkikuntza.
• 1857 (Geissler): Deskarga-hodiak.
• 1875 (Crookes): Deskarga-hodien hobekuntza.
• Materia atomoz egina dago, eta atomoak partikulaz osatuta daude.
• 1891 (Stoney): Elektroiaren izendapena.
• 1911 (Millikan): Elektroiaren karga eta masaren zehaztapena.
• 1886 (Goldstein): Protoiaren aurkikuntza.
• 1914 (Rutherford): Protoiaren masaren eta kargaren zehaztapena.

Atomoaren Ereduak

• 1904 (Thomson): Karga positibodun esfera trinko bat, non elektroiak, esfera txikiagoak bezala, txertatuta dauden.
• 1911

...

Bioelementuak

Materia osatzen duten elementu kimikoak dira. Hiru mota bereizten dira:

• Lehen mailakoak
• Bigarren mailakoak
• Oligoelementuak

Lehen Mailako Bioelementuak

Elektroiak behar dituzte balentzia geruza osatzeko. Atomo masa txikia dute.

Biomolekulak

Bioelementuak bat eginda eraturiko molekulak dira.

• Organikoak: materia bizidunetan baino ez daude.
• Ez-organikoak: ez daude izaki bizidunetan soilik eta egitura kimiko bakuna dute.

Biomolekula Organikoen Propietateak

• Guztiek funtzio bat betetzen dute izaki bizidunetan.
• Molekula organiko gehienak makromolekulak dira.

Talde Funtzionalak

• Hidroxilo taldea
• Karbonilo taldea
• Karboxilo taldea
• Amino taldea
• Fosfato taldea
• Tiol taldea

Zer Lotura Gerta daitezke Bi Monosakaridoen Artean?

Bi monosakaridoen artean O-glukosidikoa...

Aldaketa Kimikoak Eredu Atomiko-Molekularraren Arabera

Aldaketa kimikoetan gertatzen dena:

• Atomoen arteko lotura batzuk apurtu egiten dira eta erreaktiboak desagertu egiten dira.
• Beste lotura batzuk sortzen dira.
• Beste substantzia batzuk sortzen dira ("produktuak").
• Atomo berririk ez da sortzen.

Aldaketa kimikoetan, mota jakin batzuetako sistema atomikoak desagertu egiten dira eta beste sistema atomiko batzuk sortzen dira.

Aldaketa Kimikoen Mekanismoa: Talken Teoriaren Arabera

Aldaketa kimikoak osagai kimikoen arteko talken bidez gauzatzen dira. Molekulen arteko talkak dira aldaketa kimikoen eragileak, baina kontuan izan behar da talka guztiek ez dituztela derrigorrean erreakzio kimikoak eragiten.

Talka Eraginkor Baterako Baldintzak

Molekulen arteko...

Zer dira bioelementuak?

Bioelementuak materia bizia osatzen duten elementu kimikoak dira. Organismoen masa totalari egiten dioten ekarpenaren arabera, hiru taldetan bereizten dira: primarioak, sekundarioak eta oligoelementuak.

Bioelementu primarioak

• Ugarienak dira, organismoaren pisuaren %98 inguru.
• Ezinbestekoak dira biomolekula organikoak zein ez-organikoak eratzeko.
• Elementuak: O, C, H, N, S eta P.

Bioelementu sekundarioak

• Primarioak baino proportzio txikiagoan agertzen dira (%2).
• Gatz mineralak eratzen dituzte, katioietan eta anioietan disoziatuta.
• Funtzio garrantzitsuak:
  • Eskeleto-egiturak eratu.
  • Oinarrizko gradiente ionikoak sortu nerbio-bulkadaren eroapenean.
  • Muskuluak uzkurtu.
  • Oreka osmotikoari eutsi.
  • Makromolekuletako kargak neutralizatu.
• Elementuak:

...

Materiaren Izaera Elektrikoa

XIX. mendearen amaieran, kimikariek uste zuten atomoak esfera zatiezinak zirela. Alessandro Voltak 1800. urtean pila sortu zuen. Davyk eta Faradayk elementu berri batzuk aurkitu zituzten elektrizitatea erabiliz. Faradayk elektrizitatea eta aldaketa kimikoak lotu zituen, azterketa kuantitatiboa eginez.

Hiru prezipitatu ontzi daude, auspeakin barruan elektrolitoak daude. Metalezko laminak daude, elektrodoak deiturikoak, lau pila seriean konektatuta. Ontzi guztietan kantitate bera iragazten da. Faradayk frogatu zuen:

• Elementu batetik askatutako kantitatea proportzionala zela igarotzen den elektrizitate kantitatearekiko.
• Korronte elektriko batek elektrolito desberdinak zeharkatzean askatzen diren substantzien masak beraien

...

Nahaste Motak eta Nahaste Osagaiak Banatzeko Prozedurak

1. Nahaste Motak

Nahaste Homogeneoak

Partikulak ez dira jalkitzen, eta iragazki guztietatik pasatzen dira. Aipatzeko modukoak dira disoluzioak, bi substantziaren edo gehiagoren nahaste molekularra.

Nahaste Heterogeneoak

Osagaien agregazio-egoeragatik eta partikulen tamainagatik, nahaste heterogeneo batzuek izen berezia dute:

• Koloideak: Ez dira jalkitzen, iragazki arruntak zeharka ditzakete, ez dira begi hutsez ikusten.
• Esekidurak: Fluido bat eta fluido horretan sakabanatuta dagoen substantzia solido bat dira. Denbora pasa ahala partikulak jalkiz doaz eta banandu egin daitezke.
• Emultsioak: Bi likido nahastezinez osatuta daude, likidoetako bat bestean barreiatuta dago, oso tanta txikitan sakabanatuta.

...

Lotura ionikoa: Metal eta ez-metalen artean ematen den lotura da.
IA=metal alkalinoak; IIA=luralkalinoak; VIIA= anfigenoak; VIIA= halogenoak
Ezaugarriak:
-Urtze eta irakite puntu altuak dituzte. Lotura ionikoa gogorra denez, ioien arteko kohesio indarrak apurtzeko nahiko energia behar da.
-Solido gogorrak dira baina hauskorrak. Aurako ioiak tartekatuta daude, baina kolpe bat ematean, ioiak desplazatu eta karga berdineko ioiak parean kokatzean aldarapen indarrak eman daitezke kristalaren haustura garbia gertatuz.
-Ura bezalako disolbatzaile polarretan disolbagarriak dira. Disolbatzaile batzuk, euren izaera polarragatik, katioiak eta anioiak erakartzen dituzte, eta euren artean dagoen lotura hautsi, konposatua disolbatuz.
-Egoera solidoan ez dira korrontearen...

Metalak/+1;Li,Na,K,Rb,Cs,Fr,ag,NH/+2:Be,Mg,Ca,Sr,Ba,Ra,Zn,Cd/+1,+2:Cu,Hg/+3:Al/+1,+3/Au/+2+3:Fe,Co,Ni,Cr(+4+5+6),Mn(+4+5+6+7)/+2+4:Sn,Pb,Pt,Ir.Ezmetalak/H:-1+1/F-1/Cl,Br,I:-1+1+3+5+7/O:-2/S,SeTe:-2+2+4+6/N(+2+4),P:-3+1+3+5/As,Sb:-3+3+5/B:-3+3/Bi:+3+5/C:-4+2+4/Si:+4//Amoniakoa,NH3/fosfina,PH3/Artsina,AsH3/Estibina Sb.H3/Boranoa,BH3/Metanoa,CH4/Silanoa,SiH4/Hidrazina,N2H4/Diboranoa,B2H6.

1-Aurr.2-zk.err.3-hipo,oso.//OXIDOBASIKOAK:(1)met(1)oxido/met(2)oxido/Oxido(3)met(3)//OXIDOAZIDOAK:(1)em(1)oxidoa/em(2)oxidoa/Anhidrido.em(3)/SALB:Nitr;NO:Oxido nitrikoa,NO2;NO4: ez izend.//GATZHEGAZKORRAK:(1)em(1)emURO/Em(2)emURO//HIDROXIDO:Ca(OH)2/Met(1)Hidroxido/Met(2)Hidroxido/Hidroxido metala(3)//S,Se,Te,C,Si,P,As,Sb(3H=ORTO),Hidrogeno(1)oxo(1)emATO(2)/Azido...

Metalak: 1: Litio(Li), sodio(Na), potasio(K), rubidio(Rb), zesio(Cs), zilarra(Ag)// 2: berilio(Be), magnesio(Mg), kaltzio(Ca), etrontzio(Sr), barioa(Ba), zink(Zn), kadmio(Cd)// 3: aluminioa(Al)// 1,2: kobrea(Cu), merkurioa(Mg)// 1,3: urrea(Au)// 2,3: beruna(Pb), estainu(Sn), platinio(Pt)// 2,4: kromoa(Cr), manganesoa(Mn) Ez metalak: 1: fluor(F), hidrogeno(H)// 2: oxigeno(O)// 2,4: karbono(C), silizio(Si)// 2,4,6: sufre(S), selenio(Se), telurio(Te)// 1,3,5: nitrogeno(N), fosforo(P), artseniko(As), antimonio(Sb)// 1,3,5,7: kloro(Cl), bromo(Br), iodo(I).///Como ya sabes, Tchin Tchin 2ª Generación te invita a compartir. Con tu hermana, con tus amigos, con tus padres, con quien prefieras. Llévate unas gafas para ti y comparte un 2º par de gafas...