Batxilergoa mailako Kimika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Hidrolisia eta Uraren Autoionizazioa

Uraren autoionizazioa oreka honen arabera gertatzen da: H₂O + H₂O ↔ OH^- + H₃O⁺.

Oreka konstantea, K_w, 10^-14 da 25 °C-tan. Uraren pH-a 7 da, eta [H₃O⁺] = [OH^-] = 10^-7 M.

Ioien Azterketa eta Hidrolisi Motak

1. Azido/Base Konjokatu Ahulak (Ura baino ahulagoak)

   Base edo azido sendo baten azido/base konjokatua ahula da, baina ura baino ahulagoa. Urarekin ez du erreakzionatuko. Ez da hidrolisirik gertatzen.

   Ondorioz, ez dute urarekin erreakzionatuko eta pH neutroa (pH = 7) mantenduko da.

2. Hidrolisi Basikoa

   Azido ahul baten base konjokatua ahula da, baina ura baino sendoagoa. Urarekin erreakzionatuko du. Hidrolisia gertatzen da.

   Ondorioz, H₂O-aren oreka aldatuko da, OH^- ioien kontzentrazioaren gehikuntza dela eta. Uraren

EGOERA FUNTZIOA: Termodinamikan Magnitude Batzuk

Egoera-funtzioak dira, bere balioa ez dagoela gertatzen ari den prozesuaren menpe, baizik eta hasierako egoera eta amaierako egoeraren menpe.

NEGATIBOA ENTORPIAREN ALDAKETA

Entropiak desorden molekularra neurtzen du (funtzio egoera). Prozesuan begiratuz, gas mol kopurua txikitu egiten da; beraz, desorden molekularra txikitu egiten da. Ondorioz Δ<0

ENTALPIA ESTANDARRA

ΔH=Enp ΔHf(pro)-Ene ΔHf(erre) ΔH<0 Prozesu exotermikoa (beroa askatu) ΔH>0 Prozesu endotermikoa (beroa xurgatu)

BEREZKOA EDO EZ BEREZKOA

ΔG=ΔH-TΔS

MOL KOPURU TOTALA

Orekako molak+

KONPOSATU GUZTIEN KONTZENTRAZIOA [Orekako trans]

Kc eta Kp: Kc=[C]cx[D]d/[A]a[B]b Kp=Kc(RT)Δn Δn=[c+d]-[a+b]

DISOZIAZIO MAILA

∝=Trans/hasi

CONSEGUIR

Uraren Prop1.

Likidoa da tenperatura tarte handi batean (0-100°C) eta ingurune ezberdinetan 0 -4°C -• Solidoa egon daiteke

2

. Disoluzio indar handia. Konstante dielektriko handia du

3

. Disolbatzaile unibertsala

4

Kohesio indar handia -• INKONPRESIBILITATEA

5

.Atxikidura indarra handia-•KAPILARITATEA

6

,Bero parametro altua-•TERMOERREGULAZIOA

7.

Dentsitate altua-•Isolatzaile termikoa,bizitza egon

8

.anfoteroa-az/bs azido eta base-MECANIKO INDERGETZAILEA.

Lipidoak:

a)

Nolako funts...Kolesterola da, egitura funtzioa duena eta esteroideen artean kokatzen da, esterano deituriko molekularen deribatua baita.

b)

Zen dra molkul: Alde batetik, zelula mintzen osagai garrantzitsu bat da. Bestetik, esteroide batzuen metabolismoan oso garrantzitsua da. Esaterako,...

Ura (H₂O)

Propietate Fisiko-Kimikoak

• Likidoa
• Disolbatzaile
• Kohesio Indarra
• Kapilaritatea
• Konduktibitate Termikoa
• Dentsitate

Funtzio Biologikoak

• Egiturazko
• Disolbatzaile
• Biokimiko
• Garraio
• Termoerregulatzaile
• Mekaniko-Indargetzaile

Dispertsioak eta Disoluzioak

• Hidrofilikoak (polarrak)
• Hidrofobikoak (ez-polarrak)
• Anfipatikoak

Gatz Mineralak

Propietate Fisiko-Kimikoak

Hiru motatakoak dira, disolbagarritasunaren eta agertzeko moduaren arabera:

• Disolbaezinak: CaCO₃, SiO₂
• Disolbagarriak:
  • Anioiak: Cl⁻, I⁻
  • Katioiak: Na⁺, K⁺
• Elkarketak: disoluzio koloidalak eta lodiak osatuz.

Funtzio Biologikoak

• Funtzio Homeostatikoa: Organismoek barneko parametroak eta pH-a konstante mantentzeko duten joera da. Kontzentrazioa mantentzea. DNA eta proteinak beren egitura eta funtzioa

Eredu Atomikoen Bilakaera: Daltonetik Mekano-Kuantikora

Daltonen eredu atomikoaren arabera, elementu berdin baten atomoak berdinak dira osotasunean (ezaugarri berdinak), eta elementu bateko atomoak zatiezinak dira. Elementu desberdinetako atomoek, berriz, propietate desberdinak dituzte. Eredu honen arabera, molekulak atomoen elkarketa sinpleak dira. Gainera, materia partikula aldaezinez eratuta dagoela aipatzen zuen (Ar(P)=31 u).

Thomsonen Eredua: Elektroien Aurkikuntza

Thompsonen arabera, atomoa elektroiz osatutako karga positiboko masa trinkoa da. Thomsonek elektroia aurkitu zuenez (izpi katodikoaren esperientziarekin), Daltonen teoria deuseztatu egin zen, atomoa ez zela unitate partikula eta zatigarria zela esanez.

Bohr-en Eredua: Energia Mailak

Bohr-...

Thomson-en esperimentua

Esperimentua: Deskarga-hodian katodotik urruntzen ziren partikulek anodoan itzala sortzen zuten: izpi katodikoak.

Aurkikuntza: Izpi katodikoak partikula negatiboz osatuta zeuden: elektroiak (1897).

Thomson-en eredu atomikoa

Atomoa dentsitate uniformekoa zen eta karga positiboa zuen masa esferiko batean tinkaturik zeuden elektroiz osaturik zegoen, multzo osoa neutroa eta egonkorra zelarik.

Akatsak

Rutherford-en saiakuntzarekin atomoa ez zela bete eta trinkoa egiaztatu zen.

Dalton

Aurkikuntza

Dalton-en legea edo proportzio anizkoitzen legea.

Eredu atomikoa

• Elementuak atomoz, partikula aldaezin eta zatiezinez, osaturik daude.
• Elementu bereko atomo guztiak berdinak dira.
• Elementu desberdinen atomoek masa eta propietate desberdinak dituzte.

Bohr-en Eredu Atomikoa (1913)

Niels Bohr-ek eredu atomiko berri bat proposatu zuen 1913an, honako ideia hauetan oinarrituta:

• Atomoaren barnean, elektroiaren energia kuantizaturik dago. Horrek esan nahi du elektroiak soilik egon daitezkeela posizio edo kokaleku egonkor batzuetan nukleoaren inguruan, eta posizio horiei energia-kantitate zehatzak dagozkiela.
• Elektroiak orbita zirkularrak egiten ditu nukleoaren inguruan. Orbita horietako bakoitza egoera egonkor edo energia-maila baimendu bati dagokio, n zenbaki arrunt batekin elkarturik dagoena.

Oinarrizko Partikulak

• Protoiak eta neutroiak beste partikula bakunagoz daude osatuta: Quark-ak.
• Fotoia: Indar elektromagnetikoa adierazten duen partikula.
• Gluoia: Indar nuklear bortitza adierazten duen partikula.

Elementu Kimikoak

Elementu kimikoaren edo atomo motaren izaera nukleoko protoi kopuruak zehazten du. Atomoen protoi kopuruari atomo-zenbakia (Z) deritzo, eta zenbaki horrek baldintzatzen du atomoa zer motatakoa den. Atomo baten masa, masa-zenbakiaren (A) bitartez adierazten da. Masa-zenbakiak nukleoan dagoen partikula kopurua adierazten du (neutroiak eta protoiak elkartuta). Atomoak kargaren ikuspuntutik neutroak dira, atomo batek kopuru berean dituelako karga positiboak (protoiak) eta negatiboak (elektroiak).

Kargaren zeinuaren arabera, ioi positiboak eta ioi negatiboak daude:

• Ioi positiboak edo Katioiak.
• Ioi negatiboak edo Anioiak.

Lotura Kimikoak

Atomoek bi jokabide dituzte elektroiekiko. Substantzia horiek metalak dira. Hala nola: Fe, Li, Ca,...

Substantzia Metalikoak

Tenperatura normalean solidoak dira, (Hg kenduta). Fusio eta irakite puntu altuak dituzte.

Kolore grisantza dute (urrea horia eta kobrea gorria). Harikorrak eta xaflakorrak dira, eroale elektrikoak dira eta bakarrik metal likidoetan disolbatu daitezke.

Substantzia Ionikoak

Hauek dira:

• Hidruro metalikoak (adibidez, FeH₃)
• Oxido metalikoak (adibidez, Al₂O₃)
• Azidoak (adibidez, HCl)
• Gatzak (adibidez, NaCl)
• Hidroxidoak (adibidez, NaOH)

Tenperatura normalean solidoak izaten dira (NaCl, Fe₂O₃). Fusio eta irakite puntu altuak dituzte.

Kasu askotan uretan disolbatzen dira.

Substantzia Kobalenteak

Substantzia ez-metaliko bakunak (O₂, N₂), hidruro ez-metalikoak (NH₃, PH₃), oxido ez-metalikoak (CO₂, SO₃) eta konposatu organikoak (proteinak, koipea,...

Tomas Akinokoa: Fedea eta Arrazoia

Arrazoiaren Autonomia vs. Egia Bikoitza

Tomas Akinokoak fedearen eta arrazoiaren gaia hausnartzen du berriro, arrazoiari autonomia handiagoa emanez San Agustinekin alderatuta, eta Averroesen “egia bikoitzaren” teoria ukatuz. Averroismoak dioenez, bi egia ezberdin daude (egia filosofikoa eta egia erlijiosoa), eta kontraesankorrak izan arren, biak onargarriak izan daitezkeela dio. Filosofikoki egiazkoa dena teologikoki faltsua izan daiteke.

Filosofia, Teologia eta Fedearen Atarikoak

Tomas Akinokoak argi bereizten ditu egia teologikoa eta filosofikoa; bakoitzak bere ezagutza-eremua du. Filosofiari egia naturalen eremua dagokio, eta teologia, berriz, errebelatutako egiez arduratzen da. San Agustinengandik urruntzen...