Geologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak
Deiekzio konoa
Glaziar Alpinoak: Antartika Baina beroagoak diren eskualdeetako goi-mendietan daude. Han, izotza bideratu egiten da, eta mihi gisa, elurra Pilatzen den lekutik, glaziar-zirku, Behera jaisten da.
Klima lehorreko eta Landaredi urriko lekuetan, euria barra-barra egiten duenean, ura ez da lurzoruan Sartzen; izan ere, gainazalean zehar igaro eta asko higatzen du lurzorua.
Ur biziek lurzoruan eratzen dituzten ildoek Bat egiten dutenean uharrak sortzen Dira. Hiru zatitan banatuta daude: Harrera-arroa, hustubidea eta Deiekzio-konoa.
Harriak disolbatzean lurpean Eta gainazalean utzitako aztarna multzoari deitzen zaio Lurrean sartzen den urak Disolbatu egin ditzake harriak osatzen dituzten mineral batzuk (kaltzita,igeltsua).Uretan karbono dioxidoa Dagoenean
...U itxurako haranak
Kristal sarea
Kristal-sareak:osagaiak 4 era: atomoak, ioiak, ioi-taldeak,molekulak. Osagai hauen antolamendu geometrikoaren arabera kristal sarea eratu. Bravais sarea, hamalau mota:trikliniko,monokliniko, erronbiko, erronbiko, erronboedriko, hexagonala, tetragonala, kubikoa.mononikliniko bakuna, monokliniko base zentratuduna, erronbikoa, erronbiko alde eta base zentraduna, erronbikoa zentratua, erronboedrikoa, hexagonala, tetragonal bakuna, tetragonal zentratua, kubiko bakuna, kubiko alde zentratua, kubiko zentrata
Metaforfimo motak: dinamikoa: presio handiak, lurrazaletik gertu.Termikoa: tenperatua handia magma poltsa gertu, harri trinko eta txiki. Termodinamikoa: harri masa handietan
Itsasertzeko modelatze lana
ITSASERTZEKO MODELATZEA: Itsasoko urak hiru mugimendu mende daude: Olatuak,itsaslasterrak eta itsas saldiak. Itsasoak higadura garraio eta sedimentazio. HIGADURA SORTUTAKO ITSASERTZEKO FORMAK: Itsaslabarra: Itsasertzeko higadura forma ohikoena da eta itsasoa azaleratutako lurretik banantzen duen malkarra da forma horren ezaugarri nagusia. Azpijana sortzen da. Azpijanaren dauden harriak hegal bat sortzen dute,hegala urteak pasa eta gero erori egingo dira. Abrasio-plataforma: itsaslabarraren oinarrian dagoen gainazal horizontala.Harkaitzak eta badiak: Itsasertzean itsas higadurarekiko erresistenteak diren harriak eta hain erresisteak ez direnak ere,harkaitzak eta lurmuturrak bidiekin txandatzen dituen kostaldeak osatutako dira. –Kostaldeko
...Haizea definizioa
Atmosfera:lurraren inguruko aire-geruza da
Haizea:aire-masen lekualatzeak
depresioiak:behe-presioko atmosferako zonak
dira.Aire beroko eta dentsitate txikiagoko
masek gora egitera duten zonetan sortzen
dira.antizikoiak:presi atmosferako handi duten
zonak dira.Goi-geruzetako aire hotzeko eta
dentsoko masak jaisten diren lekuetan sortzen
dira.meteorizazioa:kliamrekin zerikusia duten
eragilek harriak araldatzea eta zatikatzea da.
airearen zirkulazioa:1airea eguzkiak berotu
duen lurrazalarekin kontaktuan egotearren
berotzen da-2airea berotean hedatu egitenda
,hedatzean dentsitatea galtzen du eta igotzek
o joera du-3aire beroak alboetarantz higiarzt-
en du eta aire beroa zegoen lekuan betetzeko
joera du.
Ekintza-gunea
3.2 Multzoa
Eguraldi mota: altuerako eta lurrazaleko zirkulazio atmosferikoen eraginez, urte osoan egoera atmosferikoen segida gertatzen da eta horiek eguraldi motak dira.
Ekintza gunea (antizikloia eta depresioa-borraska): Ekintza zentro termikoak airea hoztearen edo berotzearen eraginez sortzen dira. Antizikloi termikoa aire masa bat hozten denean sortzen da: aire hotzak pisu handiagoa du behera egiten du eta goi presioa eragiten du. Depresio termikoa airea berotzen denean sortzen da: aire beroak pisu txikiagoa du, gora egiten du eta behe presioa eragiten du.
Aire-masa: Tenperatura, heztasuna eta presioaren ezaugarri jakinak dituzten aire atalak dira.
Arro hidrografikoa: Lurraldearen atal bat da eta bertako urak ibai nagusi batera eta horren
Lurraren barne egitura eta deformazio geologikoak
1. Lurraren barne egitura
1.1. Geokimika
Lurraren geruzak konposizio kimikoaren arabera bereizten dira:
- Lurrazala: Aluminio silikatoz osatua.
- Mantua: Burdina silikato eta magnesio silikatoz osatua.
- Nukleoa: Burdinez osatua.
Etenune nagusiak:
- Mohorovicic (35 km)
- Repetti (670 km)
- Gutenberg (2.900 km)
- Wiechert-Lehmann (5.100 km)
1.2. Geodinamika
Lurraren geruzak propietate fisikoen arabera bereizten dira:
- Litosfera (0-100 km)
- Astenosfera (100-670 km)
- Mesosfera (670-2.900 km)
- D'' geruza (2.900-5.100 km)
- Endosfera (5.100-6.371 km)
Froga geografiko, paleoklimatiko eta paleontologikoak erabiltzen dira geruza hauek aztertzeko.
2. Plaken tektonika eta deformazio geologikoak
2.1. Gune beroak eta sumendiak
Gune beroak posizio finkoan daude, eta plakak haien gainetik mugitzen
Agente atmosferikoak
ARROKAK SORTZEN DITUZTEN PROZESUAK ETA INGURUAK
Kanpo-eragile Geologikoak eta Erliebearen Modelatua
1. Ur Basatien Eragina
Kanpo-eragile Geologikoak: Lurrazala higatu, garraiatu eta metaketa prozesuak eragiten dituzten kanpoko faktore fisikoak dira. Horien artean daude Eguzkiaren energia, Lurraren grabitatea eta Ilargiaren grabitate-indarra.
Ur Basatia: Euri handien ondoren, lur gainean abiadura handiz mugitzen den ur-kopuru handia da.
Higaduraren Faktoreak: Ur basatien higadura areagotu egiten da landare gutxi dagoenean (lurrak babesik ez duelako), harriaren sendotasuna ahula denean (errazago suntsitzen direlako) eta malda handia denean (urak azkarrago higatzen duelako).
Erliebearen Modelatuak: Karkabak, euri-bideak, sorginen tximiniak eta material ahuletako formak dira ur basatiek sortutako ohiko erliebe-formak. Bardeetako (Nafarroa) paisaia