Beste ikastaroak mailako Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Geologia eta Erliebearen Sorkuntza

Indar Tektonikoak

Barruko indarrak dira, litosferaren mugimenduetan dute jatorria. Goiko geruzak altxatu edo hondoratu egiten dituzte. Plaken tektonikaren teoriaren arabera, litosfera mugimenduan dauden plaketan banatuta dago.

Higadura-Eragileak

Kanpoko indarrak dira (adibidez, haizea, ura, izotza). Lurreko zati azaleratuak higatzen dituzte, erauzitako materialak garraiatu eta itsasoen hondoan metatzen dituzte. Ez dute uniformeki jokatzen, eta erliebearen modelatzea osatzen dute.

Bilakaera Geologikoa

• Aro Arkaikoa: Ipar-mendebaldeko antzinako masiboen sorrera.
• Aro Primarioa: Orogenia Herziniarra.
• Aro Sekundarioa: Higadura eta sedimentazioa.
• Aro Tertziarioa: Alpetar Orogenia.
• Aro Kuaternarioa: Glaziazioa, terrazak, egungo

Sarrera eta Basoen Degradazioa

Basoek hezetasuna behar dute. Gutxiago dagoenean, zuhaitz gutxiago agertzen dira, sastrakadia (behe mailako landaredia) sortuz, eta azkenean belardi bilakatuz (baso degradatua). Altuera-eragina: 1000 m-tik gora basorik ez → sastrakadia, gorago → belardia, gorago → landaredi falta.

Klima Ozeanikoa

Baso Ozeanikoaren Ezaugarriak

• Hostoa: Erorkorra (udazkenean galdu eta udaberrian hazten da → udazkeneko koloreak), leuna, tamaina handikoa.
• Enborra: Bat, zuzena, luzea, azal leuna, motel hazten da.
• Zuhaitzen behekaldean: Iratzeak, Otalurra (sastraka), belardia, garoa.

Espezie Nagusiak Klima Ozeanikoan

• Pagoak: Aurreko ezaugarriak betetzen dituzte. Hezetasuna behar dute eta hotz handirik ez (1000 m azpitik aurkitzen dira)

Espainiako Biztanleria Dentsitate Eremuak

Dentsitate eremuen sailkapena

Espainian, biztanleria dentsitate txikiko probintziak (50 biz/km² baino gutxiagokoak) ugariak dira (21). 17 probintziak 15-46,5 biz/km²-ko dentsitatea dute (Extremadura, Jaen, etab.).

• Dentsitate txikiko eremuak (50 biz/km² baino gutxiago)

  Probintzia hauek bereziki nekazal eremuak dira, non 60ko hamarkadatik aurrera pairatutako migrazioek eragin handia izan zuten.

  • Dentsitate oso urriko eremuak: Lau probintzia (Soria, Cuenca, Teruel eta Huesca) 25 biz/km² baino gutxiagoko dentsitatea dute.

• Dentsitate ertaineko eremuak (50-95,4 biz/km²)

  Kordoba, Granada, Valladolid, etab. Eremu hauetan hiriburuen efektua handia da, Ebroko hiri industrial eta nekazariekin batera (Zaragoza).

• Dentsitate

Ozeanoz haraindiko migrazioak

Migratzaileak Latinoamerikara joan ziren batez ere, baina baita AEB, Kanada eta Australiara ere.

Migrazio-aldia: XIX. mendetik Lehen Mundu Gerrara

• Lehen goren aldia: Latinoamerikako herrialdeek immigranteak behar zituzten haien lurraldeak jendeztatzeko.

Espainiak emigraziorako trabak kendu zituen, nekazaritza-eremu minifundista eta latifundistetan zegoen atzerapenerako eta langabeziarako irtenbide bihurtu baitzen. Emigrante gehienen jatorria Galizia, Asturias eta Kanariak ziren, eta helmuga Argentinako Panpako nekazaritza-lanak eta Kubako azukre-plantazioak. Gehienak gizonezko gazte eta ezkongabeak ziren.

Mundu gerren arteko aldia eta susperraldia

• Ozeanoz haraindiko emigrazioak behera egin zuen bi mundu gerren artean,

Hirugarren sektorean gizarteari zerbitzuak ematen dizkioten jarduerak sartzen dira. Sektore heterogeneoa da, garraioa, turismoa eta merkataritza biltzen ditu, besteak beste.

Hirugarren Sektorearen Hazkundearen Arrazoiak

1. Bizi-maila igotzeari esker, zerbitzu gehiago kontsumi daitezke eta espezializatuagoak izan behar dira.
2. Nekazaritza-eginkizunak mekanizatu dira eta, ondorioz, nekazaritzako biztanleria hirugarren sektorera igaro da.
3. Industriaren bilakaerak hirugarren sektoreari mesede egin dio: industria-garapenak zerbitzuen hazkundea bultzatu du, teknologia berriak gehitu ditu, eskulan gutxiago behar da eta zerbitzu ugari eskaintzen dira.
4. Hirugarren sektoreko jarduerak garatzean, zerbitzu ugari bultzatu dira. Turismoa, ostalaritza eta garraioak sustatu

Espainiako Sare Hidrografikoak

Faktoreak Ibaien Traza, Emari eta Erregimenean

Espainiako ibaien trazatuan, emarian eta erregimenean eragiten duten faktoreak honako hauek dira:

• Klima: Eragin handia du; prezipitazioek ibaien emaria eta urte osoan dituen aldaketak zehazten dituzte. Tenperaturak ura gehiago edo gutxiago leuntzen du.
• Erliebea eta Topografia: Arro eta isurialde hidrografikoen antolaketan dute eragina.
• Litologiak: Uraren lurrazaleko nagusitasuna zehazten du.
• Landareak: Lurruntzea, higadura eta uholdeen arriskua gutxitzen du.
• Gizakia: Ura hornitzeko eta ibaiak erregulatzeko lanak egiten ditu.

Ebroko Ibaiaren Arroa

Ebro ibaia Nafarroako ibai nagusiena da. Kantabrian jaiotzen da eta Errioxa pasatuz, Nafarroaraino iristen da, Castejón eta Tutera...

Euskadiko Biztanleriaren Dentsitatea

Mapa hau mapa tematikoa da, Euskadiko biztanleriaren dentsitatea adierazteko. Informazioa koloreen eskala baten bidez erakusten da; dentsitate handiagoa duten probintziek tonu biziagoak dituzte, hortaz, kloropleta mapa bat da. Datuak interpretatzeko, mapak legenda bat du, biztanleriaren dentsitate-tarteak ehunekoetan adierazten dituena.

Biztanleria-dentsitateak toki jakin batean kilometro karratuko zenbat pertsona bizi diren batez beste adierazten du. Euskadik 2,2 milioi biztanle ditu gaur egun, eta biztanleriaren dentsitatea handituz joan da, 311 biztanle/km²-ra iritsi arte (Espainiakoa eta Europakoa baino handiagoa).

Hala ere, desorekak daude Euskadi barruan:

• Bizkaiak: 518,4 biztanle/km²
• Gipuzkoak: 365,8

Kanpo Migrazioak

Transozeanikoak

XVI. mendetik aurrera, baina nagusiki XX. mendean hasi zen mugimendua.

• Jatorria: Galizia, Asturias eta Kanariak.
• Jomuga: Argentina eta Kuba.

Europarako Migrazioak

XX. mendearen erdialdera arte, migrazioa urria eta urtarokoa izaten zen. 1950-1973 bitarteko aldian, ordea, emigrazioa nabarmen handitu zen.

Arrazoiak

• Europan: Bigarren Mundu Gerraren ondoren, berreraikuntza ekonomikoaren eraginez, lan-eskaintza zabala sortu zen. Bertako langileekin ezin zen osatu, hazkunde demografiko txikia eta gerrako hildakoak zirela eta.
• Espainian: Hazkunde demografiko handia eta nekazaritza-biztanleriaren soberakina, landa mekanizazioaren ondorioz.

Emigranteen Jatorria eta Jomugak

• Jatorria: Andaluzian eta Galizian eragin handia izan zuen.

Espainiako Baserri Paisaiak: Tipologia eta Ezaugarriak

Penintsulako Iparraldeko Baserri Paisaia Ozeanikoa

Iberiar penintsulako iparraldea eta ipar-mendebaldea hartzen du.

• Ingurune fisikoa: Erliebe malkartsua, klima ozeaniko euritsua.
• Populamendua: Sakabanatua, tartekatua, herrixkak eta parrokia erdigune. Iraganean, biztanleria ugaria; gaur egun, urria eta zahartua.
• Baserri-ustiategiak: Minifundistak, lursail txikiak, elkarrengandik urrun. Errentagarritasuna murriztua, mekanizazio zailtasunak. Konpontzeko, partzela-kontzentrazioa bultzatzen da.
• Lurzoruaren erabilerak: Abeltzaintzakoak, batez ere.
  • Nekazaritza-azalera txikia: Lehorreko nekazaritza, prezipitazio erregularrak direla eta. Iraganean, polilaborantza, nork bere burua hornitzeko: artoa, patata,