Gaztelania ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Glosario de termos históricos da Península Ibérica: da Antigüidade ao Imperio Hispánico

Gaztelania8,36 KB

Glosario de termos históricos da Península Ibérica

AULA REGIA: É a asemblea principal da monarquía visigoda, composta polo rei, os nobres de palacio (magnates), algúns duques, condes, bispos e eclesiásticos. Nela tomábanse decisións importantes para o pobo visigodo. Intervían na elección do monarca, seguindo en parte os criterios fixados polos concilios de Toledo. Un organismo cuxa creación se atribúe a Leovigildo e que resultaba fundamental para o rei na Hispania visigoda, xa que colaboraba con el no goberno, a lexislación e a administración da xustiza.

BÁRBAROS

Pobo que non pertencía ao Imperio romano; por excelencia, os xermanos. En especial, pertencente a algún dos pobos de Europa e Asia que ocuparon o Imperio romano no século...

Jarraitu irakurtzen "Glosario de termos históricos da Península Ibérica: da Antigüidade ao Imperio Hispánico" »

Jarduera-tasa, atur-tasa eta erregimen demografikoak Espainian

Gaztelania4,71 KB

Jarduera-tasa

La taxa d'activitat presenta variacions segons el sexe, l'edat i el territori:

  • En funció del sexe, la taxa d'activitat masculina continua sent superior a la femenina, ja que moltes dones pateixen discriminació laboral i s'ocupen de les responsabilitats familiars.
  • En funció de l'edat, les taxa d'activitat més altes per als homes se donen entre 35 eta 39 urte bitartean, eta emakumeentzat, 25 eta 29 urte bitartean.
  • En funció del territori, les taxes d'activitat són més altes en les CCAA de major dinamisme econòmic, que ofereixen més possibilitats de treball en el sector terciari (Madrid, costa mediterrània i ambdós arxipèlags) o que compten amb una elevada diversificació econòmica (Navarra i La Rioja). En canvi, són més
...
Jarraitu irakurtzen "Jarduera-tasa, atur-tasa eta erregimen demografikoak Espainian" »

Lan-arauak: eskubideak, betebeharrak eta Gizarte Segurantza

Gaztelania8,11 KB

Langileen oinarrizko eskubideak eta betebeharrak

Langileen Estatutuaren 4. artikuluaren arabera, oinarrizko eskubideak hauek dira:

  • Lanbide-edukiarekin lotutako eskubideak, adibidez, promozioarako eta lanbide-prestakuntzarako eskubidea, eta soldata puntualki jasotzeko eskubidea.
  • Ekintza kolektiboarekin lotutako eskubideak, adibidez, sindikatzeko askatasuna, greba egiteko eskubidea, bilerak egiteko eskubidea eta enpresan parte hartzeko eskubidea.
  • Pertsonalak, adibidez, sexuagatik edo egoera zibilagatik diskriminatua ez izateko eskubidea, osotasun fisikorako eskubidea eta segurtasun eta higiene politika egokia izateko eskubidea.

Langileen Estatutuaren 5. artikuluaren arabera, oinarrizko betebeharrak hauek dira:

  • Enpresaburuaren aginduak eta jarraibideak
...
Jarraitu irakurtzen "Lan-arauak: eskubideak, betebeharrak eta Gizarte Segurantza" »

Perifrasi Aspektualak eta Pasiboa Galegoan

Gaztelania3,9 KB

Aspektualak

3.1. Imperfektiboak: Ekintza amaitu gabea adierazten dute, garapenean dagoena.
Xerundioarekin edo infinitibo xerundialarekin eratzen dira.

Estar + xerundioa edo a + infinitiboa: está traballando, está a traballar.

Andar + xerundioa edo a + infinitiboa: anda falando, anda a falar.

Levar + xerundioa edo a + infinitiboa: leva horas falando, leva horas a falar.

Seguir + xerundioa: aínda andas amolando?

Ir + xerundioa: imos indo, vou fartando de ti.

Vir + xerundioa: vén cantando coma se nada.

Prozesu graduala adierazi dezakete (vaise achegando) edo errepikapen-balioa izan dezakete (leva moitos anos adestrando).

Perfektiboak

Perfektiboak: Ekintza amaitua bezala adierazten dute, prozesu osatua.
Errepikakorrekin batera participioarekin eratzen...

Jarraitu irakurtzen "Perifrasi Aspektualak eta Pasiboa Galegoan" »

Enpresen kokapena, tamaina eta kooperatibismoa Galizian

Gaztelania4,26 KB

Enpresaren kokapenerako faktoreak

Enpresa bat non kokatu erabakitzean kontuan hartzen diren inguruabarrak honako hauek dira:

Enpresa industrialetan

  • Lursailaren erabilgarritasuna eta kostua: enpresa handien kasuan faktore erabakigarria da.
  • Lehengaietara iristeko erraztasuna: bereziki garrantzitsua da sektore batzuetan (kostaldeko kontserba-enpresak, adibidez).
  • Lan-eskuartean kualifikatutako langileen existentzia: gero eta erabakigarriagoa da. Administrazio publikoen inbertsio-ahaleginak giza kapitalaren prestakuntzan garrantzia handia duela azaltzen du. Ekoizpen-teknologia berriek lan-faktorearen kualifikazio handiagoa eta hobea eskatzen dute.
  • Laguntza ekonomiko eta fiskalen existentzia: Galizian, I.G.A.P.E. erakundeak enpresa berriak ezartzeko laguntza
...
Jarraitu irakurtzen "Enpresen kokapena, tamaina eta kooperatibismoa Galizian" »

Etapas da Primeira Guerra Mundial: Movementos e Posicións

Gaztelania3,55 KB

Ten tres etapas:

Guerra de movementos

A idea dos países que loitaban era unha guerra rápida: acabar nunhas semanas. Os países tiñan un plan. O alemán era o Plan Schlieffen. O problema de Alemaña era a súa situación xeográfica (Rusia por un lado e Francia por outro, ambos inimigos). Quere evitar loitar cos dous bandos á vez. Pensaban atacar Francia antes, xa que crían que Rusia aínda tardaría en mobilizar os seus exércitos, e para cando este estivese listo, eles xa acabarían con Francia. O plan estaba elaborado por Alfred von Schlieffen, pero xa o fixeran en 1905, non fora creado unicamente para a guerra. O xeneral que dirixe o exército alemán é Moltke.

O plan francés chámase Plan XVII. Planean esperar a Alemaña en Alsacia...

Jarraitu irakurtzen "Etapas da Primeira Guerra Mundial: Movementos e Posicións" »

Euskal Herriko eta Espainiako Historia Garaikidea

Gaztelania4,11 KB

Sarrera eta Testuinguru Historikoa

Dokumentu honek XIX. mendearen amaierako eta XX. mendearen hasierako gertaera politiko, sozial eta ekonomiko garrantzitsuak biltzen ditu, bai Euskal Herrian bai Espainian.

8. Joaquín Costa eta Erregenerazionismoa

  • Natur-narratiba: Eduki politikoa.
  • Egilea: Joaquín Costa (jurista, historialari ekonomikoa, lider erregenerazionista).
  • Hartzailea: Publikoa / Gobernua.
  • Tokia eta Data: Madril, 1901.

Nahiz eta Espainia jada estatu liberaltzat hartzen zen, Cánovas del Castilloren sistemako krakikeriak herriaren ahotsa entzutea eragotzi zuen. Joaquín Costak Cánovasen berrezarkuntzaren sistema kritikatu eta salatu zuen, eta sistema honen aurkako mugimenduaren lider bihurtu zen: erregenerazionismoa. Krikeek botoak ez zituzten...

Jarraitu irakurtzen "Euskal Herriko eta Espainiako Historia Garaikidea" »

Arnas-bideen aspirazioa: orofaringeoa eta nasofaringeoa, urratsez urrats

Gaztelania2,67 KB

Orofaringeoa

Lubrifikatu sondaren/kateterraren punta soluzio salinoarekin eta aspiratu haren iragazkortasuna egiaztatzeko.
Eskatu pazienteari ahoa irekitzeko edo mihi-depresore bat erabiltzeko mihia jaisteko.
Sartu katetera/sonda goxo-goxo, ahoaren alde batetik irristatuz, orofaringera iritsi arte.
Aspiratu masailetatik, mihiaren azpitik eta/edo nasofaringearen atzealdetik, behar denean.
Egin aspirazioa atzetik aurrera.
Katetera zurrusten bidezko aspirazio-eremua hortz-ondoko atzeko muelen atzetik igarotzen den lerro irudikari batek mugatzen du.
Ez aspiratu B sondaren sartzean.


Nasofaringeoa

Neurtu pazientearen belarri-lobuluaren eta sudurraren puntaren arteko distantzia; hori izango da sartuko den sondaren luzera.
Egiaztatu sudur-zuloen iragazkortasuna.
...
Jarraitu irakurtzen "Arnas-bideen aspirazioa: orofaringeoa eta nasofaringeoa, urratsez urrats" »

Italiaren batasuna eta marxismoaren eta anarkismoaren jatorria

Gaztelania3,8 KB

Italiaren batasuna

Italia bederatzi estatutan zatituta zegoen. Iparraldeko estatuak Austro-Hungariar inperioak menderatzen zituen, salbu Piamonte-Sardeña, Vienako Biltzarrean Frantziaren kontrolerako sortutako estatu tapoia, monarkia parlamentarioa zuena.
Erdialdeko estatuak beren kabuz gobernatzen ziren. Hego estatu nagusia Napoli-Sizilia zen, Espainiako Borboiek gobernatzen zutena. Estatu Pontifikoak Aita Santuak gobernatzen zituen.
Monarkia liberal baten pean batasun prozesu bat hasi zen, Victor Manuel II.ak eta Cavourrek zuzendua, biak Piamonte-Sardeñakoak.
Austro-Hungariar inperioaren aurka borrokatu behar izan zuten, baina konturatu ziren bakarka ezin zutela ezer lortu eta Frantziari (Napoleon III.aren gidaritzapean) laguntza eskatu zioten.
...
Jarraitu irakurtzen "Italiaren batasuna eta marxismoaren eta anarkismoaren jatorria" »

Zientzia eta genero-desberdintasuna: Ikuspegi kritikoa

Gaztelania3,19 KB

Zientzia eta genero-desberdintasuna

Zientzia: Zientzia, gauza bera bezala, mitologiako ziklopeek bezala, errealitatea begi bakar batez begiratzen du. Esaldi honetan, Montserrat Morenok adierazten du zientzia ez dela neutrala, baizik eta ideologia-aurreiritziek edo aurretiko ideiek eragiten dutela, eta horiek sexuen arteko desberdintasunaren birsorkuntzan laguntzen dutela. Bi kontzeptuen arteko elkarrekiko lotura aipatzen du, bi kontzeptuek ikuspegi unidirekzional bisuala partekatzeaz gain, gizartearen ikuspegi osatugabea eta zenbait kasutan oker dagoena dakarrelako.

Zientziak egia bakar bat ezarri nahi du, baina inoiz ez da lortuko, izan ere, egileak esaldiarekin azaltzen duen bezala, zientzia ez da inoiz objektiboa izango, pertsonek sortzen

...

Jarraitu irakurtzen "Zientzia eta genero-desberdintasuna: Ikuspegi kritikoa" »