Jarduera-tasa, atur-tasa eta erregimen demografikoak Espainian

Gaztelania2 aza. 20264,71 KB

Jarduera-tasa

La taxa d'activitat presenta variacions segons el sexe, l'edat i el territori:

En funció del sexe, la taxa d'activitat masculina continua sent superior a la femenina, ja que moltes dones pateixen discriminació laboral i s'ocupen de les responsabilitats familiars.
En funció de l'edat, les taxa d'activitat més altes per als homes se donen entre 35 eta 39 urte bitartean, eta emakumeentzat, 25 eta 29 urte bitartean.
En funció del territori, les taxes d'activitat són més altes en les CCAA de major dinamisme econòmic, que ofereixen més possibilitats de treball en el sector terciari (Madrid, costa mediterrània i ambdós arxipèlags) o que compten amb una elevada diversificació econòmica (Navarra i La Rioja). En canvi, són més baixes en les zones de menor dinamisme econòmic (Galícia i interior peninsular) o prolongadament afectades per la crisi industrial (cornisa cantàbrica), i en les CCAA amb major pes de la població jove (Andalusia) o envellida (interior peninsular).

L'evolució de la taxa d'atur permet distingir les següents etapes:

1900-1975: ez zen arazo larria. Lan-merkatuaren presioa emigrazioaren bidez eta emakumeen lan-sartze txikiaren bidez konpontzen zen.
1975-1985: tasak gora egin zuen krisi ekonomikoagatik, erreconbertsio industrialagatik, emigranteen itzuleragatik, emakumeen lan-sartzeagatik eta “baby boom” deritzon belaunaldi gaztearen lan-eskariagatik.
1985-1995: aturra apur bat jaitsi zen 1990era arte hobekuntza ekonomikoagatik, eta berriz hazi zen 1995era arte, 90eko hamarkadaren hasierako krisiagatik.
1995-2008: desokupazio-tasa jaitsi zen konjuntura ekonomiko onuragatik.
Gaur egun: egoera okerrera egin du eta desokupazio-tasa Espainiar gizartearen arazo nagusietako bat bihurtu da.

Desokupazio-tasak aldaketak aurkezten ditu:

Adinaren arabera: gazteen desokupazio-tasa altua.
Sexuaren arabera: emakumezkoen atur handiagoa.
Prestakuntza-mailaren arabera: kualifikazio txikiagoa, desokupazio handiagoa.
Urteko garaiaren arabera: desokupazio handiagoa uzta biltzearen ostean eta udan, turismo-sektorean.
EAEen arabera: atur handiagoa garapen ekonomiko txikiagoko eremuetan.

Jaiotza-tasa: altua (batez beste 5 seme-alaba emakume bakoitzeko).

Arrazoiak:

Gizarte eta ekonomia nekazaritzakoak nagusi: seme-alabak landa-lanetan laguntzen zuten, mantentzeko merkeak ziren eta gurasoen etorkizuna ziurtatzen zuten.
Jaiotzak kontrolatzeko sistema eraginkorrik ez zegoen.

Heriotza-tasa: altua.

Arrazoiak:

Dieta urria eta desorekatua (proteinen falta: haragia, esnea eta arrautzak), malnutrizioa eragiten zuena.
Gaixotasun infekziosoen intzidentzia handia (tuberkulosia, pneumonia, gripea, diarreak…), honakoek larriagotuta: medikuntzaren atzerapena; higiene pertsonal eta publiko eskasa (zabortegien bilketa, alkantarillatua, ur edangarria hornitzeko instalazioak…).
Epidemiek, gerrek eta uzta txarrek eragindako heriotza katastrofikoak.

Haurren heriotza-tasa: altua. Arrazoiak: erditzeko arazoak, infekzioak eta desnutrizioa.

Bizi-itxaropena: txikia: 34 urte (1900).

Ondorioak:

Jaiotza-tasa: jaitsi egin zen, baina modu leun eta etenkor batean (hazkunde/geldialdi aldiak), eta oraindik batez besteko zifretan mantendu zen:

20ko hamarkada: jaiotza-tasa altua, aurrerapen ekonomikoari esker.
30eko hamarkadatik 50eko hamarkadaren amaierara: jaiotza-tasa jaitsi zen, honako hauengatik: 1929ko krisi ekonomikoa, Bigarren Errepublikaren (1931-36) eszentralitate politikoa, Gerra Zibila (1936-39; jaiotza-tasa txikia) eta gerraostearen egoera (exilioa, autarkiaren ondoriozko zailtasun ekonomikoak…).
50eko hamarkadaren amaieratik 60ko hamarkadan zehar: jaiotza-tasa altua (“Baby boom”), autarkiaren amaierako garapen ekonomikoari esker.
60ko hamarkadaren amaieratik 1975era: jaiotza-tasa jaitsi zen, honako hauengatik: hiri-industria bizimodua finkatzea (seme-alabak ez ziren familia-ekonomiarako beharrezkoak), etxebizitza-arazoak, 1973ko krisia…