Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

zentzu zabalean jakitea errealitatearekin harremanetan jartzea da, bereizi eta ulertzeko. bi jakintza iturri:sentikoratasuna: gauzei buruzko oinarrizko esperientzia ematen du, datuak testuinguru teoriko batean beti. hainbat esperientzia mota: esperientzia filosofikoa, erlijio esperientzia, estetikoa, maitasun esperientzia...arrazoimenak: hainbat jakintza mota esperientzia bati lotuta:indukzioa dedukzioa... jakintza motak: arrunta: eguneroko bizitzarako esperientzian oinarritzen da eta ez du sistematikoa izan nahi. zientifikoa: ezagutza sistematikoki antolatu eta gertaeraren zergatiak azaldu nahi ditu. esperimentazioaren bidezko esperientzia, errealitatea ikertzeko matematika erabiltzea. teknikoa: zenbait jarduera nola egin jaitean datza. helburua

...

mendebaldeko filosofia Grezian sortu zen, bertan eguneroko gertakariak azaltzeko modua aldatu zen.hau da filosofiaren hasiera(mythosetik logosera pasatzea).mythos eta logos grekos hitza esan nahi dute ,baina desberdinak dira.   mythos: alegiazko kontakisunarekin du zerikusia. azalpenak emateko gizakiaz gaindiko indarrez zuen jaikoez edo gizakiz baliatzen ziren. eduki sakratua,misteriotsua zena,gutxi batzuen esku.  logos: egian finkatzen zen eta eztabaidan eta deliberamend publikoz eta irekiz arrazionatzen zen?konbenzitu nahi du.  filosofoek egin ziren lehenengo galdera:unibertsoa hain handia eta hain konplexua izanez, nola izan ahal da da kosmosa(osotasun arminikoa)eta ez kaosa(nahastea)?unibertsoko izakiak desberdinak izan arren, bada

...

2.2. ANIMALIA-ADIMENA ALA GIZA ADIMENA?
Gizakia al da izaki adimendun bakarra? Definizio ezberdinen arabera ondorio ezberdinak atera ditzakegu.
Adimena: bizitzeko oinarrizko beharrak ase behar horretan ingurunea aldatzeko edo tresnaren bat erabiltzeko gaitasuna. Ondorioz, zenbait animali ere adimenduak dira.
Adimena: gauzak errealitatetzat hartzeko gaitasuna. Adimena: zeinuak sinbolo bihurtzeko gaitasuna. Adimena: ideia unibertsalak eta abstraktuak sortzeko gaitasuna. Ondorioz, animaliak ez dira adimenduak, bakarrik gizakiak.
Baina adimena ez ote da txinpantzeek egiten dituzten gauzen garapen kuantitibo hutsa? Ala badaude kualitiboek ere? Hori argitzeko dago oraindik. Baina filosofo garrantzitsuenek diote giza- eta animalia-adimenak oso desberdinak...

3.1.- EGIA ELKARREKIKOTASUN EDO EGOKITASUN GISA
- Def.: honen baitan daude ezagutzaren ekintzan parte hartzen duten 2 elementuak
- Badena: objektua
- Esatea: subjektua eta objektuaren irudikapena.
- Egia litzateke 2 elementu horien arteko “bat etortzea”, zerbaiti buruz esaten denaren eta zerbait hori denaren arteko bat etortzea. Arazoa: elkarrekikotasun hori ezin da materiala izan, objektuak ez baitira guregan sartzen ezagutzen ditugunean. Elkarrekikotasuna formala da, objektuari buruz egiten dugun irudikapena eta objektuaren beraren artekoa, hain zuzen. Hala ere arazoa ez da azalpen horrekin amaitzen; oraindik badaude argi ez dauden hainbat gauza: zertan datza ezagutzaren eta objektuaren arteko “egokitasuna”? Nola jakin daiteke edozer...

1.TEORIA POLITIKOA: GIZATASUNA ETA ERREGIMEN POLITIKOAK

Gizartea antolatzeko, Aristotelesek dio gizakiak Bizirik irauteko elkartu behar direla ondo antolatutako gizarte batean: gizakia Animalia politikoa da. Hala ere, Platonek ez bezala, Aristotelesek uste du Elkarterik garrantzitsuena familia da, gero auzoa eta, azkenik, hiria.

Estatua antolatzeko, bi gobernu mota bereizten ditu: Zuzenak eta okerrak. Zuzenak dira guztion ongia bilatzen dutenak, eta okerrak, gobernuan Daudenen interesak bilatzen dituztenak. Zuzenen artean monarkia, aristokrazia Eta errepublika daude, baina horiek ustel daitezke: monarkia usteltzean tirania Sortuko da; aristokrazia usteltzean, oligarkia; eta demokrazia demagogia.

Teorikoki monarkia eta aristokrazia onenak dira,

...

Gizakiari zer toki dagokio:-Giza arima: Aristotelesek honela definitu zuen arima: bizia potentzian duen gorputz natural baten perfekzio-forma.Hala, arima gorputz baten funtsezko gauzatze lehena baino ez da, gorputza bizirik dagoen aldetik, betiere. Gorputzaren esentzia eta forma ere bada. Hala ere,Aristotelesek estu lotu zituen arima eta gorputza; izan ere, haren esanetan, gorputz batek bizitzeko egitura bat du bere baitan, jada izaki biziduna delako; gorputz horri bizi-forma ematen dion indarra dugu,justu, arima. Gorputzaren izatea arima da, begiarena ikusmena den gisan.Gorputz osoan barrena dago arima, eta bien arteko batasuna substantziala da; beraz, gorputz bat hiltzean arima ere desagertzen da. bizi-iturri den arimak 3 maila ditu: 1-Arima...

               Fedea ETA ARRAZOIA: EZAGUTZEKO SINETSI

Agustinek Proposatzen duena bada feda eta arrazoia elkarrekin aritu behar direla, bi Ideietan oinarrituta:

1)Arrazoimenak egia bilatzen du, gizakiak Zoriontasuna lortzeko asmoa duelako segurtasun osoz. Horretarako Agustinek egia Ezagutzeko bidea azaltzen du, bilaketa hori ez delako soilik ezagutzaren Metodoa, baizik eta erromesaldi bat: ibilbide espirituala. Bilaketak ez Dakar Ezagutza bakarrik, fedea eta maitasuna ere bai. Zoriontasuna ziurtatzeko ezin Da zentzumenetan bakarrik oinarritu, fedean ere oinarritu behar delako, hortaz Biek bat egin behar dute.

2)Kristaua saiatu behar da sinesten duena Ulertzen. Fedeak ez du arrazoia baztertu behar, eta arrazoiak ez du fedea Kanporatu

...

4.Materialismo historikoa:iraultza.-marxek uste du produkzio indarrak etengabe garazten direla.Halaber,uste du garapen maila batera iristen direnean produkzio harremanek oztopatu egiten dituztela.Une horretan iraultza sozialak gertatzen direlakoan dago.-produkzio harreman berriek ordezkatu egiten dituzte zaharkitu diren lehengo produkzio harremanak.Produzkio harremanak aldatzearekin batera,gainegitura ideologikoa eta politikoa ere aldatu egiten da.-kapitalismoan proletargoa garatu ahala gero eta nabariago geratzen da jabetza kapitalista aldatzeko beharra.Proletarioak gero eta gehiago dira,gero eta pobreagoak,eta gero eta hobeto antolatzen dira eta eraginkorrago borrokatzen dute.-iraultza proletargoak estatuaren boterea bereganatzen dutenean...

ekintza: jakinaren gainean egiten dugun zerbait da ekintza. borondatezko ekintza: ekintza mistoak dira kalte handiagoak sahiesteko egiten direnak.ekintza mistoak borondatezko ekintzak dira, baina subjektuak ez ditu ekintzok bere gogoz aukeratzen, ez lituzke egingo beste egoeran egongo balitz. zentzu hertsian ekintza borondatezkoak subjektuak helburu bat lortzeko asmoz egiten du. elementuak:  asmoa -berezkoa: nik nahi gabe zerbait gertatzen zaidanean; -kontzientziki onrtua. helburuak: nahiak kontzientziki eta modu esplizituan gauzatseko erabakia hartzen dugunean, gauzatuko dugun ekintzaren helburu bilakatzen dira, helburuak lortzeko bitarteko batzuk behar ditugu. ondorioak: asmoa gauzatzen bada emaitza edukiko dugu bestela ez. zentzua: ulergarri...

Materialismo historikoa historiaren interpretazio marxista da. Ikuspegi materialista honen aburuz, ondasun materialek eta produkzio harremanek baldintzatzen dute giza-historia. "La historia es movida por la lucha de clases". Teoria hau garatzeko gizartea, bi egitura kontutan hartuta, aztertzen du, non lehenengoak bigarrena baldintzatzen duen: azpiegitura ekonomikoa eta gainegitura juridiko-politikoa eta ideologikoa. 

...