Beste ikastaroak mailako Biologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Hormonalak

• Androgenoak: Hormona maskulinoen funtzioa dute.
• Estrogenoak: Hormona femeninoen funtzioa dute.
• Kortikoesteroideak: Antiinflamatorio esteroideoak dira. Erreakzio inflamatorio larriak saihesteko erabiltzen dira. Eragin immunodepresorea dute.
• Glukagoia: Odoleko glukosa-kontzentrazioa igotzen du (intsulinaren kontrako eragina du). Hipogluzemiaren kontra erabiltzen da (urgentzia kasuetan).
• Intsulina: Odolean dagoen glukosa-kontzentrazioa murrizten du. Diabetesa tratatzeko erabiltzen da.

Aparatu Digestiboarekin Lotutakoak

• Bihotzerrearen kontrakoak edo antiazidoak: Urdailaren eta hestegorriaren mukosako mina gutxitzen dute. Urdailaren azidotasuna neutralizatzen dute.
• Laxanteak eta libragarriak: Libratzea errazten dute, idorreria arinduz eta peristaltismoa

Nutrizio Enterala eta Gastrostomia

PEG zundaren inguruko garbiketa: Gasa eta sueroarekin garbitu behar da. Nutrizio enteralerako, grabitate bidezko infusio-teknika erabiltzen da PEG zundarekin, elikagai-poltsa eta ekipo espezifikoa erabiliz.

Gastrostomiarako Gailuak eta Garbiketa

• Gastrostomiarako elikatzeko zunda: Foley zunda deitzen da; nutrizio enteral perkutaneoa emateko erabiltzen den zunda da.
• Gastrostomia tapoia: Nutrizio enteraleko zundaren ordez erabiltzen da, nutrizio enteral perkutaneoa emateko.

Gastrostomia tapoiaren inguruko garbiketa: Gasa edo kotoizko makiltxo batekin eta sueroarekin egunean behin garbitu behar da.

Nutrizio Parenterala eta Kateter Zentrala

Zain barneko kateter zentrala: Zain barneko suero berezia odolera sartzeko erabiltzen...

MITOSIA

Profasea: Kromosomak kondentsatu, mintz nuklearrerantz desplazatu, mintz nuklearra eta nukleoloa desagertu eta ardatz mitotikoa eratu.

Metafasea: Kromosomen kondentsazio maximoa, kromosomak zelularen erdian plaka ekuatoriala osatuz, zinetokoroaren eraketa, kromatida bakoitza polo batera lotuta.

Anafasea: Kromatidak banatu, bakoitza polo ezberdin batera.

Telofasea: Mintz nuklearra eta nukleoloa berriro agertu, kromosomak deskondentsatu.

ZITOZINESIA

Zitosinesia zitoplasmaren banaketan datza.

• Animalia zeluletan: Zitoplasmaren zatiketa zitoplasma estutuz gertatzen da; eta anafasearen bukaeran edo telofasearen hasieran, aktina eta miosinazko harizpiz osatutako eraztun uzkurkor bat eratzen da eremu ekuatorialean.
• Landare zeluletan: Sortzen den erdiko

Mutazioak: Definizioa eta Garrantzia

Mutazioak material genetikoaren ausazko aldaketak dira. Normalean kaltegarriak izaten dira, urritasunak edo heriotza eragin baititzakete. Hala ere, alde ona ere badute: populazioan aldaketak eragiten dituzte, eta, hala, eboluziorako bidea ematen dute.

Mutazioen Sailkapena

1. Zelulari eragiten dionaren arabera

1. Mutazio somatikoak: Ez zaizkie ondorengoei transmititzen. Minbizia sor dezakete.
2. Hozi-mutazioak (Germen-mutazioak): Gametoei eragiten diete, eta ondorengoengana igaro daitezke.

2. Material genetikoari eragiten dionaren arabera

1. Mutazio genikoak: Nukleotido-sekuentziei eragiten diete.
2. Mutazio kromosomikoak: Geneen sekuentziei eragiten diete, kromosomen barruan.
3. Mutazio genomikoak: Kromosoma kopuruari eragiten

GURIN ENDOKRINOAK: Zelula multzoak dira, zenbait substantzia kimiko sortzen dituztenak.

Proteinen Sintesiaren Itzulpen Fasea

Proteinen sintesiaren itzulpena hainbat fasetan gertatzen da:

1. Lehenengo fasea: Hasiera

   Hasieran, P lekua ARNt-Met deritzonak okupatzen du, eta A lekua, hutsik dagoenez, beste ARNt bat sartzen da.

2. Bigarren fasea: Katearen luzapena

   Lotura peptidiko baten bitartez, metionina hurrengo aminoazidoaren amino taldearekin lotzen da; azken hori, aldi berean, bere ARNt-ari lotuta dago. Horren ondorioz, A lekuan dipeptido bat eratzen da. Aminoazidoen arteko lotura peptidil transferasa entzimak katalizatzen du.

3. Hirugarren fasea: Translokazioa

   Erribosoma hiru nukleotidotan lekualdatzen da ARNm-tik 5´-3´ noranzkoan. Horren eraginez, ARNt-a P lekuko metioninatik kanporatzen da. Dipeptidil ARNt-a A lekutik P lekura igarotzen

RNA motak: Ezaugarriak eta Funtzioak

1. RNA mezularia (RNAm)

• Ugaritasuna: Hiru motetatik urriena (%5 baino gutxiago zelulan).
• Egitura: Molekula luzeak izan daitezke, kate bakarrekoa.
• Funtzioa: DNA kromosomikoaren bi kateetako baten base sekuentizan bildutako mezu genetikoa kopiatu eta eraman erribosometara.
• Jatorria: Nukleoan DNA kromosomikoak eratzen du RNA heterogeneo nuklearra.

2. RNA transferentzia (RNAt)

• Ugaritasuna: %15ean zitoplasman barreiaturik.
• Egitura: Pisu molekular txikia. A, G, C, U baseak ditu. Katea bere gain tolesten da lau eskualde sortuz, hirusta hosto izena duena. Gero gehiago tolesten da L itxura hartuz. 5' eta 3' muturrak katearen hasiera eta amaiera dira.
• Egitura zehatza:
  • Beso hartzailea: 3. besoan aurkitzen dena.
  • Beso antikodoia:

Odol-presioa (T.A.)

Odol-presioa odolak arterien paretetan egiten duen indarra da.

Presio sistolikoa

Odola bihotzetik ateratzen denean, arterietara doa. Odolak arterien paretetan egiten duen presioa da.

Presio diastolikoa

Bihotza erlaxatzen denean, arteriak hustu egiten dira.

Patologia iskemikoa (Gaixotasun koronarioa)

Bihotzera iristen den odol-fluxuaren murrizketa bat da.

Taquiarritmiak

Bihotzaren erritmoa atseden-egoeran 100/120 taupadatik gorakoa denean gertatzen diren alterazioak dira.

Suprabentrikularrak

Bentrikuluen gainetik.

Bentrikularrak

Bentrikuluetan sortzen dira, suprabentrikularrak baino arriskutsuagoak.

Bradiarritmiak

Erritmo kardiakoa 60 taupadatik beherakoa.

Sinusala

Erritmoa konstantea eta erregularra da, baina bihotzaren maiztasuna oso baxua...

Proteinak: Egitura eta Propietateak

Zer dira Proteinak?

Proteinak polimero linealak dira, ez adarkatuak, aminoazidoz osatutakoak eta lotura peptidikoen bidez elkartuak. Pisu molekular handiko molekulak dira.

Proteina batzuek kate polipeptidiko bat baino gehiago izan dezakete (oligomerikoak dira), eta kate bakoitzari protomero deitzen zaio (adibidez, hemoglobina).

Aminoazidoen Propietate Kimikoak

Disolbagarritasuna

Aminoazidoen eta, ondorioz, proteinen disolbagarritasuna erradikalen (alboko kateen) izaeraren araberakoa da. Erradikal apolarrak (hidrofoboak) dituzten aminoazidoak proteinaren barnealdean kokatzen dira, eta erradikal polarrak (hidrofiloak), berriz, gainazalean, urarekin kontaktuan. Zenbat eta handiagoa izan erradikal polarrak dituzten...

Mantenugaiak: Gluzidoak, karbohidratoak edo azukreak ere deituak. Funtzio nagusia energia ematea da, adibidez, arroz txuria, ogi txuria...