Mutazioak eta Klonazio Terapeutikoa: Oinarriak eta Sailkapena
Mutazioak: Definizioa eta Garrantzia
Mutazioak material genetikoaren ausazko aldaketak dira. Normalean kaltegarriak izaten dira, urritasunak edo heriotza eragin baititzakete. Hala ere, alde ona ere badute: populazioan aldaketak eragiten dituzte, eta, hala, eboluziorako bidea ematen dute.
Mutazioen Sailkapena
1. Zelulari eragiten dionaren arabera
- Mutazio somatikoak: Ez zaizkie ondorengoei transmititzen. Minbizia sor dezakete.
- Hozi-mutazioak (Germen-mutazioak): Gametoei eragiten diete, eta ondorengoengana igaro daitezke.
2. Material genetikoari eragiten dionaren arabera
- Mutazio genikoak: Nukleotido-sekuentziei eragiten diete.
- Mutazio kromosomikoak: Geneen sekuentziei eragiten diete, kromosomen barruan.
- Mutazio genomikoak: Kromosoma kopuruari eragiten diote.
3. Mutazioen Jatorria
- Berezkoak: Bi gameto bakoitzeko gene mutatu bat egoten da, modu naturalean sortuak.
- Induzituak: Mutageno batzuen eraginpean sortzen dira. Agente horiek fisikoak edo kimikoak izan daitezke, eta base nitrogenodunak aldatu, base bat analogo batekin ordeztu edo molekulak tartekatu ditzakete.
Mutazio Genikoen Eragina Proteinen Sintesian
Mutazio genikoek eragina izan dezakete proteinen sintesian. Bi mota nagusi daude:
Baseak ordezkatzeagatik: Base bat beste batez aldatzen da. Genearen hirukote bat aldatzen da, funtzio proteinikoan eragin gabe (mutazio isila) edo eraginez. Kaltegarria izan daiteke entzima baten gune aktiboari edo amaiera-hirukoteari eragin badio.
- Trantsizioa: Base puriko bat beste puriko batekin aldatzen da, edo base pirimidiko bat beste pirimidiko batekin.
- Transbertsioa: Base puriko bat pirimidiko batekin aldatzen da, edo alderantziz.
Galera edo gehikuntzagatik: Hirukoteak irakurtzeko hurrenkera aldatu egiten da (irakurketa-esparruaren desplazamendua); ondorio larriak ditu.
- Delezioa: Nukleotido bat galtzen da.
- Gehikuntza (Inserzioa): Nukleotido bat gehitzen da.
Klonazio Terapeutikoa eta Zelula Amak
Klonazio Terapeutikoaren Prozesua eta Helburua
Klonazio terapeutikoan, gaixoaren zelula somatiko baten nukleoa obozito batean sartzen da; obozito horri, aldez aurretik, nukleoa erauzi zaio. Obozitoa garatu, eta enbrioia osatuko da. Enbrioiak bost egun dituenean, zelula ama pluripotenteak eskura daitezke, eta horiek gaixoarekin bateragarriak dira jada.
Hauxe da Dolly ardiaren kasuarekin duen desberdintasuna: klonazio terapeutikoan enbrioiak ez dira garatzen indibiduo oso bat osatzeko, baizik eta behar diren ehunak osatzeko.
Zelula Ama Mota Desberdinak
Zatitu eta zelula mota desberdinak sor ditzaketen zelulei zelula ama pluripotente deritze. Organo-hartzaile batekin bateragarria den emaile bat aurkitzea zaila denean, gaixoaren beraren zelulak hartu eta laborategian klonatzea izan daiteke irtenbidea, behar diren organoak, ehunak edo zelulak osa ditzaten.
Zelula Ama Enbrionarioak
Zelula ama enbrionarioak pluripotenteak dira, baina horiekin ez da konpontzen organo-emailearen eta hartzailearen arteko bateraezintasunaren arazoa. Gainera, giza enbrioiak deuseztatzearen arazo etikoa sortzen da. Bestalde, zelula ama enbrionarioek tumoreak eragin ditzakete, ugaltzeko ahalmen handia baitute.
Zelula Ama Heldu Multipotenteak
Hezur-muinean eta beste hainbat organotan zelula ama heldu multipotenteak daude, hau da, laborategian ehun mota desberdinetan diferentziatu daitezkeen zelula helduak.
Zelula ama helduen abantailak:
- Lortzen errazak dira (nahikoa da puntzio bat egitea).
- Ez dute histobateraezintasunik edo errefusa-arazorik sortzen, zelulak gaixoari berari kenduz gero.
- Ez dute tumorerik sortzen, enbrioi-zelulak baino gutxiago zatitzen baitira.