Beste ikasgaiak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

John Rawls: Justiziaren Teoria eta Hitzarmen Berria

John Rawlsek (1921-2002), 1971ko Justiziaren Teoria lanean, Rousseauk eta Kantek proposatutako teoriei jarraitzen die. Justizia-printzipio batzuk aurkitu nahi ditu gizarte on bat eraikitzeko, gizartearen eta justiziaren kontzeptuaren arteko loturak finkatuz.

Gizarte hipotetiko bat irudikatzen du, non gizaki guztiak berdintasun-egoera batean dauden eta legeak inpartzialki ezartzen diren. Horra bere filosofiaren berezitasuna. Justiziaren oinarriak ezarriko ditu:

• Askatasun Berdintasun Printzipioa: Askatasun-sistema bat garatuko du.
• Desberdintasun Printzipioa: Gizartean okerren daudenak babestu behar dira.
• Aukera Berdinen Printzipioa: Aukerak eta ondasunak denentzat eskuragarri izan behar dira.

Gizaki...

Kontratu Sozialaren Teoriak

1.2.1. Thomas Hobbes (1588-1679): Menpekotasun Hitzarmena

• Ikuspegi ezkorra gizakiaz (gizakia bortitza eta berekoia)
• 1651: "Leviatan" (gizabanakoek hainbat eskubideri uko egin behar diete beraien gainetik dagoen gobernu erakundeari boterea emateko. Erakunde hau Leviatan handia deritzo, eta gizabanakoen segurtasuna ematea du helburu). Estatuak botere guztia izan behar du (absolutoa). Gero eta botere gehiago, orduan eta hobeto beteko du bere zeregina.

1.2.2. John Locke (1632-1704): Hitzarmen Liberala

• Britaniar filosofo enpirista (esperientzian oinarritzen da ezagutza)
• Gizaki oro, jatorriz askeak eta burujabeak dira, jatorrizko eskubideekin (bizitza, askatasuna eta jabetza pribatua).
• Hobbes ez bezala, Lockek dio gizabanakoak

Krisi ekonomikoetan agerian geratzen da nola kapitalistaren etekina handitzeko gutiziak sistema irteerarik gabeko atakan jartzen duen: etekinaren bilatze horrek gero eta kapital gehiago inbertitzea makinatan, lanegunetako ordutegiak luzatzea, langile kopurua murriztea eta soldatak mugatzea dakar. Sistema horretan, kapitalistak, gizaki mota hori bezala, jarraitzeko, langileria gero eta txiroago bihurtu behar du.

Kapitalismoaren Kontraesanak eta Krisia

Kapitalak gizarteari erabateko eskaera egiten dio: gizartea ez da helburu bat, kapitalaren etekinaren baliabide besterik ez da. Gizarteak, egoera txirotu eta langabezia horretan, ezin ditu kapitalisten produktuak erosi, eta bidegabekeria nabarmena bihurtzen da kontzientzia guztietan. Etekinen beheranzko...

Marxen Teoria Historiko eta Soziala

Marxen iritziz, kapitalismoa gailurrera iristean, berak sortutako giza klaseak, proletalgoak, iraultzaren bidez sozialismo fasea sortuko zuen. Ondoren, azken fasea etorriko zela uste zuen: komunismoa, klaserik gabeko gizartea, esplotaziorik gabeko gizartea, non gizabanako bakoitzak bere esentzia oso-osorik garatzeko aukera izango duen.

Historia Klase Borroka gisa

Marxek testu honetan esaten digu historia klaseen arteko borroka izan dela, edo, behintzat, historia ulertzeko ezinbestekoa dela klaseen arteko gatazkak ulertzea. Argudio horrek funtsa izan du urteetan zehar: gizartea beti egon da banatuta (aberatsak eta pobreak), haien arteko harremanak ez dira onak izan, eta hainbatetan harreman horiek oso bortitzak...

Filosofia eta Literatura: Desberdintasunak

Filosofiaren eta literaturaren arteko desberdintasunak batez ere forman eta edukian oinarritzen dira.

Formari buruzko desberdintasunak

• Filosofiak koherentzia logikoarekin lortutako argudioekin lan egiten du. Literaturaren egitura, ordea, pertsonen eta gertakizunen inguruan eratzen da.

Edukiari buruzko desberdintasunak

• Filosofiak errealitatea benetan nolakoa den adieraztea du helburutzat; literaturan ardura hori beste batzuen menpe dago, hala nola, alaitzea edo edertasun formala sortzea.
• Filosofiak zientzian du bere diskurtsoan integratu beharreko kontzeptuen eta argudioen iturria. Literatura, ordea, ez da kezkatzen zientziak mundu naturalaz ematen dituen datuez.
• Filosofiak singularra eta partikularra du abiapuntutzat,

Joseba Azkarragaren testuak: Gizartea eta Hezkuntzaren arteko lotura

Joseba Azkarragaren testuak gizartea eta hezkuntzaren arteko lotura eta hauen eraldaketak aztertzen ditu. Hezkuntzak zenbaterainoko menpekotasun duen gizarte-aldaketekin islatzen du batez ere. Azkarraga jaunak idazlan honetan hiru aro historiko zabal bereizten ditu gizarte-aldaketaren ikuspuntutik begiratuta: lehendabiziko aroa ( “Gizarte-aldaketa belaunaldiz gaindikoa da” ) , bigarren aroa ( “Gizarte-aldaketa belaunaldi-artekoa da” ) eta hirugarren aroa (“Gizarte-aldaketa belaunaldi-barrukoa da” ) . Azter ditzagun banan-banan:

Gizarte aldaketa belaunaldiz gaindikoa da: eskolarik gabeko gizartea

• Aro honetan ekonomia nekazaritzan oinarritzen da.
• Hezkuntza estatuaren

Determinismo zientifikoa pentsamolde erredukzionista da, gizakiaren alderdi guztietatik bakar batera laburbiltzen du gizakia. Niretzat, giza ekintza gehien determinatzen duena determinismo genetikoa da; hau da, bakoitzaren ezaugarri genetikoetan daude norberaren kausa guztiak. Nire ustez, parte genetikoa ezin dugu kontrolatu, baina beste partea pixkanaka alda dezakegu gure gustura. Geneetako zailtasun nagusienetako bat erruduntasunaren ideia ezabatzen duela da. Down sindromearen kasuan, adibidez, kausak erraztasunez aurki ditzakegu geneetan. Baina, pertsonen portaeraren ezaugarriak ez dira hain sinpleak; gaur egun jende gehiagok egozten dizkie bere geneei bere jokaera bortitz edo antisozialak justifikatzeko.

Barneko askatasuna kanpokoa egoteko...

Iritziak

• ...ren alde nago, baina baldintza batzuk betetzen badira. Bestela, ez dut egitasmo hori onartuko!
• Guztiz alde nago horrekin. Ondo iruditzen zait...ela.
• Nire ustez ez da batere egokia.
• Nahiz eta nahiago dudan... baino, nahiago dut...
• Dudarik gabe, bakoitzak nahi duena egin dezake, baina uste dut mugak jarri behar ditugula eta ezin ditugula zeharkatu. Bestela, noraino iritsiko gara?

Gogoetak eta Beste Gaiak

• Badira 3 urte...ela.
• Baina egia esaten badizuet, kezkatzen nau...tzea.
• Bistan dago... beharrezkoa dela, baina zentzuz eta neurriz.
• Betidanik bizi izan naiz herri honetan, hain zuzen ere 49 urte. Denbora horretan aldaketa asko ikusi ditut:
• Egia esateko, albiste hori irakurritakoan zur eta lur geratu nintzen.
• Egoera hau noiz hobetuko den ez jakitea

Marxen Humanismoa eta Alienazioa

Marxen Helburua: Askatasuna eta Berdintasuna

Marxen helburua gizakien berdintasuna lortzeko, langileei beren duintasuna bueltatzea eta klase sozialak desagerraraztea zen. Horretarako, baldintza material egokiak ezartzen saiatuko da, gizakiak askatasuna lor dezan. Beraz, Marxentzat filosofiak paper praktikoa eta iraultzailea du, alienazioa deuseztatzeko eta askatasunerako bidea zehazteko.

Alienazioaren Kontzeptua eta Historiaren Azterketa

Alienazioa menderakuntza egoera da, non gizakiak bere burua eta bere lanaren emaitza beste baten menpe ikusten dituen.

Marxek historia aztertuko du egungo egoerara nola iritsi garen jakiteko; izan ere, giza alienazio forma desberdinek historia osatzen dute. Analisi horretan alienazio...

Ideiak eta Sinesteak: Gizakiaren Bidea

Ideiak, Gizakiaren Koordenatuak

Betidanik, gizakia ulertu ahal izateko, bakoitzaren ideiak aztertu behar izan ditugu. Ideiak, Ortegaren esanetan, gizakiak mundura nora jo behar duen jakiteko koordenatuak dira. Hauek, bizitza bideratzeko balio izan zaizkio, bide bat jarraitzeko eta horren helburuarekin ideia berri bat sortzeko. Baina gaur egungo arazoa sineste eta ideia gutxiren sorrera da. Benetan finkatu behar dugu gure helburua sortutako ideia batean? Gizakien bizitza bideratzeko, soilik behar al dira ideiak? Edo beste zerbaitetan bilatu behar dugu?

Sinesteak eta Errealitatearen Oinarriak

Sinesteak oso garrantzitsuak dira, ia-ia bizitzaren oinarriak, gure aurrean jartzen dutelako benetako errealitatea. Baina...