Beste ikasgaiak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Euskal Narratibaren Bilakaera XX. Mendean

Sarrera: Bi Korronte Nagusiak

Euskal testuinguruko literatur adierazpenek metamorfosi nabarmenak izan dituzte XX. mendean zehar. Asaldura eta eraldaketa garai honetan, bi korronte narratibok aztarna ezabaezina utzi dute: narratiba klasikoak, Iñaki Arberas bezalako egileek pertsonifikatua, eta narratiba garaikideak, Ane Uribarri bezalako irudietan gorpuztua. Narrazio modu horiek Euskal Herriko bizimoduaren konplexutasunak atzemateaz gain, munduaren eta idazlearen rolaren ikuspegi desberdinak ere eskaintzen dituzte. Haien arteko desadostasunak aztertu aurretik, funtsezkoa da horiek sortu dituen testuinguru historikoa eta kulturala ulertzea.

Oinarri Komunak eta Testuinguru Historikoa

Bi korronte literario...

San Agustin eta Historiaren Filosofia

Jainkoaren ikuspegi ziklikoari aurka eginez, San Agustin historia lineala ulertzen duen lehen filosofoa da.

"Jainkoaren Hiria" obra

Agustinek "Jainkoaren Hiria" idazlanean azaltzen du historiaren filosofia. Obra hau Erromaren gainbeheraren zergatiak argitzeko asmoarekin idatzi zuen, 410. urtean Erroman sartu eta hiria suntsitu eta Inperioa hautsi zutenean.

Gertatutakoaz gogoeta egin zen. Jentilek (erromatar ez-kristauek) kristauei leporatu zieten erorketaren erantzukizuna, kristauen Jainkoak biolentzia eza aldarrikatzen zuelakoan. Beraz, kristauen Jainkoa gertatutakoaren erantzule zen.

Hiponako pentsalariak "Jainkoaren Hiria" idazlana jentilen erasoei aurre egiteko idatzi zuen; hots, Eliza kristaua babesteko,...

Gaia: Sistema Politikorik Hoberena?

Estatu Sozialaren Aldeko Argudioak

Bizi-Maila Duina eta Oinarrizko Zerbitzuak

Estatu Soziala herritarren eskubide sozial eta ekonomikoak babestera bideratuta dago, eta horrek guztiontzako bizi-maila duina bermatzen du. Oinarrizko zerbitzuak, hala nola osasuna, hezkuntza, etxebizitza eta enplegua, funtsezko eskubidetzat hartzen dira eta Estatuak ematen ditu. Adibidez, Suedia eta Danimarka bezalako herrialdeek, Estatu Sozialeko sistema politikoak dituztenez, giza garapen eta herritarren gogobetetze maila handiak dituzte.

Aukera Berdintasuna eta Justizia Soziala

Estatu Soziala aberatsen eta pobreen arteko aldea murrizteaz ere arduratzen da, eta horrek aukera-berdintasuna eta justizia soziala sustatzen laguntzen du....

Gerra Hotza

Gerra Hotza Estatu Batuetako eta Sobietar Batasuneko superpotentzien arteko borroka ideologiko, politiko, ekonomiko eta militarra izan zen, Bigarren Mundu Gerraren ondoren, eta gutxi gorabehera 1947tik 1991 arte iraun zuen. Gerra Hotzaren ezaugarri nagusiak hauek izan ziren: karrera armamentista, espazio-lehia, kontrako bloke militarrak sortzea (NATO eta Varsoviako Ituna) eta zeharkako eskualde-gatazkak munduko hainbat lekutan. Gerra Hotza sistema politiko eta ekonomiko kapitalistaren eta komunistaren arteko ezberdintasunen ondorioz sortu zen, eta eragin handia izan zuen nazioarteko politikan eta mundu osoko pertsonen eguneroko bizitzan.

Superpotentziak

Superpotentzia botere ekonomiko, militar eta politiko handia duen nazio bat da,...

1.TESTUA.
● Marxen iritziz historian gertatzen diren aldaketen eragilea klase arteko borroka da.
● Funtsean historian izan diren gizarte klase guztiak bitan taldekatu daitezke: zapaltzaileak eta zapalduak.
● Borroka horren emaitza gizartearen iraultza da edo aipatu klaseen suntsipena.

TESTUA.

Historiako lehenengo garaietan gizartea estamentutan banatuta zegoen:
Erroman: patrizioak, zaldunak, plebeioak, esklaboak
Erdi aroan: jauna, gremioko maisua, gremioko ofizialea, jopua
Gizarte burges modernoan aurkakotasunak segitzen dituzte, bi klase handi aurkitu
daitezke borrokan: burgesak eta proletarioak.

TESTUA.

● Pasarte honetan Marxek azaltzen digu zergatik pasatu zen produkzio modu feudaletik produkzio modu burgesera, hau da, iraultza burgesen kausa...

Gaur egun, denon ahotan dabilen gaia da pentsioena. Izan ere, azken boladan herritarrak kezkatuta dituzten berri ugari atera dira. Horiek kezkagarriak dira, bai adineko pertsonentzat eta baita gazteentzat ere. Horregatik, lehendabizi, ezinbestekoa da gaiaren inguruan jantzita egotea, eta, ondoren, denon artean elkartzea emaitzak ahalik eta lasterren lortzeko. Beraz, testu honetan aipatutakoa lortzeko hainbat argudio, azalpen eta proposamen adieraziko dira. Lehenik eta behin, egoera ondo ulertu dadin, gure artean dauden pentsiodunek bizi duten errealitatea salatu nahiko nuke.

Zergatik da garrantzitsua pentsioen gaia?

Gauza askotarako heldu gisa edo heldutzat kontuan hartzen gaituzte eta, beste askotan, heldutasun falta leporatzen zaigu zenbait...

Estatua

Gizartearen Antolaketa Moduak

• Tribala: Komunitate txikiak dira, familia loturetatik abiatuak, eta biziraupen ekonomia dute.
• Esklabista: Tribalak baino komunitate handiagoak (hiriak eta inperioak), eta ekoizpen nagusia esklaboen eskulanean oinarritzen da.
• Feudala: Gizarte hierarkikoa da (hierarkian gora egitea ezinezkoa da), eta ekonomia nekazaritzan dago oinarrituta.
• Modernoa: Estatu nazionala da antolaketa-oinarria, eta ekonomia industrian eta merkataritzan oinarritzen da.

Estatu Modernoa

Estatua lurralde jakin batean gizarte-bizitza arautzeko eta antolatzeko ahalmena duten erakunde multzoa da. Ezaugarriak:

• Subiranoa da: bere lurraldean, estatuak soilik du legeak eta zergak sortzeko eskumena.
• Inpertsonala da.
• Burokraziaren bitartez funtzionatzen

Egoki Eztabaidatzeko Kontuan Hartu Beharrekoak (III)

Partaide bakoitzak kontuan hartu behar du besteak esandakoa

Kideak esandakoa edo haren zati bat bere hasrtan errepikatzea

Errepikapenak saihestuz progresio tematikoa bermatzeko hizkuntza baliabideak erabiltzea: sinonimoa, hiperonimoa, erakuslea…

Kideak esandako ideaia baten edo haren jarduneko gaiaren adierazgarri den eremu semantikoa aintzat hartu, eta eremu semantiko horretako hitzak erabiltzea

Kideak galdera bat, eskaera bat edota eskaintza bat egin badu bere jardunean, hari entzutea

Kieak aipatutako ideia bat errepikatu beharrean, hura deskribatzea

Egoki Eztabaidatzeko Kontuan Hartu Beharrekoak (IV)

Autoritate argudioak: gure ikuspegia eta tesia defendatzeko, hartzaileak ere autoritatetzat...

Politika autarkikoaren krisialdia (1951-1957)

1951ko udan, Francok aldaketak egin zituen bere gobernuan, eta beste molde bateko politika ekonomikoari ekin zion. Aldaketa haren arabera, aitortu egin zen aurreko neurri autarkikoen porrota. Aldi berean iritsi zen erregimen frankistaren nazioarteko onespena. Estatu Batuek, ekonomia kapitalista mendebaldean zabaldu nahian, ideologia antikomunista garbiko aliatu bezala baloratu zuten, eta, Gerra Hotzaren testuinguruan, hau oso kontuan hartzekoa izaten zen. Horrela hasi zen ekonomiaren liberalizazio prozesua. Aldaketa xumeak, baina eraginkorrak izan ziren:

• Hobetu egin zen industriarako oinarrizko produktuen hornidura.
• Berregokitzen hasi zen garraioen sistema.

Nekazaritza ere suspertu egin zenez, kontsumoaren...

Gizarte Komunista

Marxen ikuspuntua

Marxen ustez, historia eta borroka estuki lotuta daude. Honek uste zuen borrokarik gabe ez dagoela aurrerapen historikorik. Klase borroka hau klase gabeko gizartean kokatzen da, eta kapitalismotik komunismora jauzia egiteko iraultza nahitaezkoa da. Bi klaseen arteko borrokak emango du aukera hori: proletarioen eta burgesen artekoak.

Kapitalismoa suntsitzeko, Marxek proletarioen diktadura proposatzen du. Hemen, langileek burgesek zuten botere politikoa izango dute. Botere hau lortzeko, klaseen arteko borroka eman behar zen, langileek indarra erabiliz. Behin boterea izanda, langileek ez dute boterea beraien mesederako erabiliko.

Parlamentua eta klase burukratikoak kenduko dira, eta armada profesionalaren ordez,...