Beste ikasgaiak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Estatua: Definizioa eta Funtzioak

Estatua goi-aginte gorena da, herritarren bizitzaren alderdi batzuk arautzen dituena eta lurralde baten gainean agintzen duena. Inork edo ezerk ez du estatuaren boterea gainditzen (botere osoa du), eta estatuak arriskuetatik babesten gaitu.

Estatuaren beharraren inguruko ikuspegiak

• Estatuaren beharraren aurkako ikuspegiak:
  • Anarkismoa: Botereak eta aberatsek herria zapaltzen dutela uste du.
  • Komunismoa: Legeen eta epaitegien administrazioa boteretsuen mesedetan funtzionatzen duela dio.
• Estatuaren beharraren aldeko argudioak:
  • Indarkeriaren monopolioa (kontrol osoa) gizarte mugatu eta kontrolatu bat izateko.
  • Guztien ongizatea bermatzeko, ingurumena zainduz eta beharrak dituztenei lagunduz.

Teoria Kontraktualistak: Estatuaren

Hobbesen Hitzarmen Absolutista

• Hobbes Ingalaterrako Gerra Zibilean bizi izan zen; egoera horrek bere pentsamendua baldintzatu zuen.

• Naturaren Egoera

  Gizakia berez berekoia eta bortitza da; indartsuenak irabazten du.
• Horrek segurtasunik gabeko egoera sortzen du.
• Arrazoimenak gizakiak gizarte-hitzarmen bat egitera bultzatzen ditu, bakea, biziraupena eta segurtasuna bilatzeko.
• Hori lortzeko, gizakiak beren eskubideak subirano baten esku uzten dituzte.
• Subiranoak botere absolutua izan behar du; monarkia absolutua da eredu egokiena.
• Helburua: ordena soziala bermatzea.

Locke: Askatasunerako Hitzarmena

• Locke absolutismoaren aurka agertu zen, eta askatasun indibiduala eta autonomia pertsonala defendatu zituen.

• Naturaren Egoera

  Gizakiek eskubide naturalak dituzte:

Sarrera: Kontzientziaren eta Konformismoaren Dilema

Bakoitzak bere Pepito Kilkerra dauka, bere bizitzako unerik erabakigarrienetan aholku eman diezaion. Askotan, hautaketa baten aurrean galduak eta nahasiak sentitzen gara, eta horrek bizitza zaildu diezaguke. Horren ondorioz, jende askok erabakitzen du jende multzoari jarraitzea eta bere kabuz pentsatzeko ahaleginak saihestea.

Artaldearen Indarra eta Totalitarismoa

Hannah Arendtek esan zuen Totalitarismoa bezalako basakeria bat lortu ahal izan zela jende multzo batek jarraitu ziolako. Izan ere, pertsona bakar batek ezin duen bezala herria gidatu, pertsona bakar batek ezin du elur-jausi bat gelditu.

Gaur egun hori gertatu ohi da; izan ere, oso ohikoa da aukera baten aurrean zalantzati geratzea....

Gizon eta emakumeen arteko berdintasuna oinarrizko eskubide bat da, baina gizarte askotan desberdintasunak oraindik ere ageri dira. Berdintasunaren inguruko eztabaida ez da emakumeen eskubideen aldarrikapena soilik, gizartearen garapena eta ongizatea sustatzeko funtsezko estrategia baizik. Artikulu honetan, berdintasunaren aldeko eta kontrako argudioak aztertuko ditut, eta, amaieran, ikuspegi orekatua eskainiko da.

Berdintasuna eta Gizartearen Aurrerapena

Lehenik eta behin, berdintasunak gizartearen aurrerapena bizkortzen du. Emakumeek eta gizonek aukera berdinak dituztenean, gizarteak aurrera egiten du. Amnesty International erakundeak dio emakumeen parte-hartzea funtsezkoa dela gizartearen garapenerako. Erakunde honek azpimarratzen duenez,...

Materialismo Historikoa eta Erlijioa: Marx, Nietzsche eta San Agustin

Marxek eta Engelsek, Hegelen dialektikatik abiatuta, errealitate historikoa mugimenduan dagoela onartzen dute. Baina, Hegel idealista da (ideiak materia baino lehenago doazela pentsatzen du, Platon bezala), eta Marx eta Engels, aldiz, materialistak: materiak, eta are gehiago, gizakiaren une historiko bakoitzeko baldintza materialek zehazten dute gizartea. Beste hitz batzuetan esanda, materialistak dira, ideia guztiak testuinguru sozial zehatz batean sortzen direla uste baitute. Korronte filosofiko honi materialismo historikoa deritzogu.

Zehatzago, gizakiak zehazten dituztenak ez dira ez kontzientzia ez ideiak, baizik eta lana eta behar materialak. Eta lana aldaketa historikoaren...

Susmoaren filosofoek, hala nola Karl Marxek eta Friedrich Nietzschek, mendebaldeko pentsamenduari buruzko kritika sakonak egin zituzten, bereziki erlijioaren eraginari dagokionez. Arrazoiarengan zuten konfiantza eta haren nagusitasuna zalantzan jarri zituzten, eta horren ordez, gizartearen egitura eta balio nagusiak aztertu zituzten. Bi filosofo hauek, arrazoiaren nagusitasuna zalantzan jarriz, gizartearen egiturak eta erlijioaren rola kritikatu zituzten, eta horretarako ikuspegi desberdinak proposatu zituzten: Marxek erlijioari alienazioaren tresna gisa begiratzen zion, eta Nietzschek kristautasuna dekadente eta bizitzaren aurkakoa zela iritzita, moral berrien beharra aldarrikatzen zuen.

Karl Marx eta Alienazioaren Kontzeptua

Karl Marxek alienazioa...

1. Alienazio ekonomikoa

• Gizakiaren esentzia lanean gauzatzen da, baina kapitalismoan alienazioa sortzen da.

1.1. Lau alienazio mota

• Produktuarekiko: Langileak ekoiztutakoa ez da berea (enpresariarena da).

• Lanarekiko: Lana ez da sormen-jarduera, baizik eta behartutako sufrimendua.

• Naturarekiko: Produkzio-prozesua mekanikoa eta itsua da, ez sortzailea.

• Beste gizakiekiko: Langileen arteko lehiakortasuna eta menpekotasuna sortzen dira.

• Ondorioa: Langilea merkantzia bihurtzen da, deshumanizazioa gertatzen da.

• Kausa nagusia: Ekoizpen-baliabideen jabetza pribatua.

• Konponbidea: Jabetza kolektibizatzea eta klase-borroka.

• Beste alienazio mota guztien oinarria da (soziala, politikoa, kulturala).

2. Alienazio ideologikoa eta erlijio-alienazioa

• Ideologiaren funtzioa:

Giza Hitzarmena: Estatuaren Jatorria

Thomas Hobbesen ustez, gizakiok naturaz maltzurrak gara, eta ezin dugu biziraupena bermatu. Bakea lortzeko, biziraupena eta segurtasuna subirano absolutu baten esku utzi behar dira. Eskubide guztiak estatuari utzi behar zaizkio segurtasunaren truke. Erregimen absolutista bultzatzen zuen estatu-eredu gisa. Ikus: Leviatán (1651).

John Locke absolutismoaren aurka borrokatu zen. Bere ustez, naturazko egoeran, gizakiok eskubide batzuk ditugu: bizitzarako, askatasunerako eta jabetzarako eskubideak. Estatuak sistema parlamentarioa osatu behar du, mendekurako eskubideak legeen bidez ezar daitezen. Gainera, autoritatearen erabilera bermatzeko, Lockek botere banaketa proposatzen du. Estatu eredua: sistema parlamentarioa...

Industria eta Enpresa Kontzeptuak

Definizioak

Industria

Industria hainbat prozesu eta jarduera dira, non lehengaiak moldatu eta produktu berriak sortzen diren. Produktuak oso desberdinak izan daitezke, eta horren arabera industria mota desberdinak ere badira.

Enpresa edo Konpainia

Enpresa edo konpainiak gizarteari ondasunak eta zerbitzuak eskaintzen dizkion erakundeak dira, eta beren helburua baliabideak (hala nola kapitala eta lana) modu eraginkorrean kudeatzea da.

Holding

Holding bat enpresa-talde bat da, beraren gainetik dagoen enpresa-ama baten pean dagoena. Enpresa-amak erabakitzen du taldeko enpresek jarraituko duten estrategia. Adibidez, Inditex, Amancio Ortegarena dena, enpresa-ama bat da, eta bere pean daude enpresak: Zara, Bershka, Massimo...

Kant eta Ilustrazioa: Arrazoiaren Erabilera Publikoa eta Pribatua

Ilustrazioaren garaia heldu da; gizakiek beren kabuz pentsatu behar dute (Sapere Aude), arrazoia tutoreengandik askatuz. Kant saiatuko da frogatzen gizarte-ordena, askatasuna, obedientzia eta arrazoimena bateragarriak direla, Rousseauren ideietan oinarrituta.

Arrazoiaren erabilera: mugak eta askatasuna

Gizartearen funtzionamendua ez desorekatzeko, arrazoia erabiltzeko askatasunak mugak izan behar ditu:

• Arrazoimenaren erabilera pribatua: Herritar bakoitzak bere eginkizuneko arauak bete behar ditu (obedientzia), estatuko ordena mantentzeko.
• Arrazoimenaren erabilera publikoa: Nork bere kabuz pentsatzea, tutoreengandik aske. Pentsamendu kritikoaren bidez, sineskerak eta legeak hobetu