Beste ikasgaiak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Justiziaren kontzeptua historian zehar nola garatu den aztertuko dugu, bi ikuspegi nagusitan zentratuz: tradizio sozialistan eta ekitatearen printzipioan, John Rawlsen teorian oinarrituta.

Justizia Tradizio Sozialistan

Tradizio sozialistak justizia sozialaren inguruko ikuspegi kritikoak eta eraldatzaileak proposatu ditu, gizarte bidezkoago bat lortzeko helburuarekin.

Sozialismo Utopikoa

XX. mendearen lehen erdian, justizia sozialari buruzko lehen ikuskerak sortu ziren, langile-mugimenduak orduko lan-baldintza kaskarren kontra egindako borrokekin lotuta. Besteak beste, sozialismo utopiko deritzonaren pentsalariak sistema politikoa eta ekonomikoa erabat eraldatzeko proposamenak lantzeari lotu zitzaizkien, gizarte bidezkoago bat lortu nahian. Haien...

Justiziari Buruzko Zenbait Ikuskera

Justizia, Platonen Pentsakeran

Platonen esanetan, poliseko hiri gizarte talde nagusiek dagozkien zereginak betetzen dituztenean lortzen da polisean justizia. Gobernariek bi bertute landu behar dituzte, zuhurtzia eta jakinduria, horrela zuzen gobernatuko dute. Zaindariek bertute militarrak landu behar dituzte nagusiki, batik bat, adorea. Eskulangileek eta nekazariek neurritasuna landu behar dute beste bertute guztien gainetik.

Justizia, Berdintasun Proposamen gisa

Aristotelesek 3 justizia mota bereizten ditu. Banatze justizia, ohoreak, aberastasunak eta bestelako gizarte zerbitzu eta ondareak komunitateko kideen artean berdintasuna eta oreka gordez banatzen dela. Trukatze-justizia, emandakoaren balio bereko zerbait...

Klaseen arteko borroka: Historiaren motorra

Historiaren motorra giza klaseen arteko borroka da. Historia zientifikoki ikusi beharra dago; horretarako, prozesu dialektiko gisa hartu behar da ezinbestez, egitura ekonomikoan gertatzen diren kontraesanen gisa, alegia.

Gizarte-harremanek hainbat egoeratatik igaro behar izan dute: esklabotzatik, feudalismora, kapitalismora... Hori guztia krisi iraultzaileen eta klase-borrokaren bidez baino ez da gertatu: historia guztia, oinarrizko zentzu materialistan, klase-borroka da. Aurkaritzak borrokaren bidez baino ezin dira gainditu. Borrokarik gabe ez dago aurrera egiterik. Klase-borrokaren bidez klase-gabeko gizarterako bidea egiten da.

Laburbilduz, materialismo historikoa materiaren bidez historiaz egiten...

XIX. mendean, aberastasun-pilaketa handiak zirela eta, aldaketa ugari gertatu ziren lan-munduan, eta horrek Industria Iraultza ekarri zuen. Berrikuntza handienetako batzuk lurrun-makina, gasa, argia eta trena izan ziren. Industria Iraultzak langile asko bereganatu zituen, eta, horren ondorioz, jendeak hirietara emigratu zuen.

Biografia

Karl Marx 1818an jaio zen, Alemanian, orduko Prusian. Aita abokatua zen, jatorriz judua, baina protestante egin zen; ideia liberalak eta ilustratuak zituen begiko.

Gymnasiumean egin zituen bere lehen ikasketak, eta, 1833an, Bonneko Unibertsitatera joan zen zuzenbidea ikastera. Ondoren, Berlingo Unibertsitatera joan zen 1836an, eta bertan filosofia eta historia ikasi zituen.

1841ean bere lehenengo lana idatzi zuen:...

Giza Portaera: Ezaugarri Bereizgarriak

• Sinbolizatzeko gaitasuna: Gizakia sinboloen bidez komunikatzen da, animaliak zeinu naturalak erabiliz.
• Errealitatean bizitzea: Adimenari esker, gauzak kanpoko errealitatetzat hartzen ditugu, gurekin zerikusia dutela jakinda. Animaliek estimulutzat hartzen dituzte inguruko gauzak.
• Norberaren gorputzaren sentimendua: Barruak emandako informazioaren eraginez sentimendu bat pizten zaigu, errealitateaz jabetuz eta jokabidea erabakiz.
• Munduari irekita egotea: Adimenari esker, espazioan eta denboran haraindi dauden gauzak ulertzeko gai gara, mundua aldatuz.
• Aukeramena: Gizakia, senezko nahiei ezetz esan eta etorkizuna aukeratzeko gai da.
• Ezer ez dago bukatuta: Gizakia beti gehiago nahi du.
• Nor bere baitan biltzean:

Errealismoa

Errealismoa korronterik zaharrena eta indartsuena da. Nazioarteko harremanak estatuen arteko harremanak bezala kontsideratzen dira. Estatua da ikergaia, eta diplomazia, harreman militarrak, estatuaren segurtasuna eta antzeko gaiak jorratzen ditu. Errenazimenduan sortu zen (XV. eta XVI. mendeetan). Testuinguru historikoa estatu moderno eta subiranoarena da. Garai hartan sortu zen estatu modernoa, eta XVII. mendean sortu zen subiranotasunaren kontzeptua, estatuak aginte gorena direlarik. Sistema honek Lehen Mundu Gerrara arte balio izan zuen.

Oinarria

Tradizio intelektual garrantzitsuena korronte honen barruan estatua aktore bakarra dela da, edo hala kontsideratzen dela. Horrela, dena estatu horren interesen arabera arautzen da.

Mundu-

Iraultza: Kapitalismoaren Kritika

Marxek gizakion duintasuna berreskuratzeko idatzi zuen obrak Kapitala du izena. Bertan azaltzen digu nola, gizarte kapitalista batean, langileak benetako sufrimendu eta esplotaziora kondenatuak dauden, produkzio-kate batean murgilduta, duintasunik gabe.

Sufrimenduaren Arrazoiak

Sufrimendu honen arrazoi nagusiak honakoak dira:

• Makinen agerpena: Honek gizakien lanaren balioa gutxitzea ekarri zuen.
• Lehiakortasunaren galera: Industria handiek merkatari txikiak irentsi zituzten.
• Jabetza kontzentrazioa: Jabeak enpresari handiak ziren, ez langileak.

Marxek zioenez, arazoaren muina lege zapaltzaileetan zegoen. Kapitalistek soldatak gutxitu eta lan-orduak gehitu zituzten.

Iraultzaren Beharra

Honen guztiaren aurka ekiteko, Marxek...

Ekarpen Berriak Antonio Calvaniren eta Kieran Eganen Ikuspegitik

Antonio Calvani: Historiaren Irakaskuntza Haur Hezkuntzan

Antonio Calvaniren teoriak ez dira guztiz berriak, 30 urte baino gehiago baitira zuzendu zituenetik. Hala ere, bere ekarpenak garrantzitsuak dira Haur Hezkuntzan historiaren irakaskuntza ulertzeko.

Haurren Historiaren Ulermena

• 3-6 urte: Haurrek historiaren nolabaiteko ulermena badute.
• 5 urte: Ikaslearen ahalmen falta ez da nabaritzen. Akatsa ematen zaion trataera didaktikoan datza, ez ikaslearen gaitasun faltan.

Calvaniren Proposamena Piageten Teoriaren Aurrean

Piageten arabera, haurrek ezin dute kontakizun baten ordena berregin 8 urte bete arte. Calvaniren ustez, ordea, kontakizunak baldintza batzuk betetzen baditu (barne-egitura...

Marxismoaren Oinarrizko Kontzeptuen Glosarioa

Alienazioa

Gizakiak bere munduarekin dituen harremanak eta esperientzia, eta bere existentzia soziala eta historikoa adierazten ditu. Gure mundu-ikuspegien, balorazioen, ekintzen, arau moral, juridiko, ekonomiko eta abarren helburuen justifikazioa eratzeko eginkizuna du. Marxek dioenez, kapitalismoaren barruan, deformazio ideologikoa dugu, kontzientzia faltsua den ideologia, gizakian alienazioa ezkutatu eta sublimatzeko eginkizuna duena.

Azpiegitura

Marxek planteatzen duenez, historiaren une bakoitzean, osotasun soziala den produkzio-moduaren bi zatietatik bat da, hots: zati ekonomikoa, gainegitura edo egitura ideologikoa ere baldintzatzen duena. Produkzio-indarrek eta produkzio-harremanek osatzen dute...

Simone de Beauvoir: "Bestea" eta Askatasuna

Simone de Beauvoirren abiapuntua da konturatzea gizateriaren kultura-ekoizpenak —artea, hizkuntza, jakintza— gizona dutela erreferente nagusi. Gizona da beti eredu estandarra eta neutroa, eta horren ondorioz, emakumea “Bestea” bihurtzen da, hau da, ez da subjektua, baizik eta gizonaren aldean definitzen den izakia.

Beauvoirrek dioenez, femeninoa ez dago gizakiaren kontzeptuan barneratuta, baizik eta periferian kokatzen den atributu espezifiko bat da. Emakume izatea ez da zerbait naturala edo berezkoa, baizik eta gizonek diseinatu eta definitu duten zerbait, emakumeak kontrolatzeko.

Gizonek idatzi dute historia, hitzez hitz eta sinbolikoki, eta horrek emakumeak bizitzatik, politikatik eta ekoizpen...