Hori ezin dute horrela egin, honela baizik
kompletibo(zer zerk zeri)
kompletibo(zer zerk zeri)
Ondasunen komuntasunean oinarritzen den antolakuntza sozio-politikoari eta beronen aldeko teoriari ematen zaion izena. Jabetza pribatua eta klaseen arteko desberdintasuna baztertzen ditu. Platonengandik hasita egin izan dira gizarte komunistara heltzeko ahaleginak. Karl Marxen proposamenari dagokio bereziki hemen esaten duguna. Marxen ustez, historiaren mugimenduak klase sozialen desagerpenerantz eta komunismoaren ezarpenerantz zuzenduta dihardu.
Poloniar noble diru gabetuek eragindako matxinada, Poloniaren askatasuna eta lur-banaketaren erreforma ausarta lortzeko helburuz. Ia komunismoraino heltzen zen. Austriar gobernuak erruteniar nekazarien bitartez zapaldu zuen.
Objektu bat produktu erabilgarria...
JOLAS/JOSTETA
PATXADA, LASAITASUN
Azkar, atoan, arrapaladan, di-da batean, bizi-bizian, ziztu bizian, arineketan, aitaren batean, lehenbailen, albaitarinen
Txolina, txoriburu, zentzugabea, ganorabakoa
ZURRUMURRU/MARMAR/AHOPEAN
JASAN/NOZITU
ASPERTU/NAZKATU
ZALETASUN/GOGO/Kemena
GERTATU
USTE/IRITZI
Kasu egin
JOARAMONIK EZ EGITEA
BATU
Gero eta pertsona gehiago, iritzi edo uste gehiago
Bere bizi mailatik gora bizi nahi duena
Nahiko lan duzu zure buruarekin konformatzen
Bakoitza bere gauzetan sar dadila
Ez daki, eta besteei...
Oro har, gizarte batek barneko errealitatea adierazteko dituen burutapenen (ideien, mitoen, irudien…) sistema da, beharrezkoa, zeren gizakiak beti errealitate ororen burutapena baitu. Baina ideologia faltsua ere existitzen da, eta honetaz dihardu Marxek: giza gogoaren produktu dira, edo deformaturiko kontzientzia mota bat, marxismoak deitutako “gainegituraren” parte izanik. Zentzu txar horretan, baldintza sozialek deformatutako giza pentsamendua adierazten du.
Iraultza sozialak Historiaren une batean existitzen diren produkzio-harremanen suntsiketa eta eraldaketa, eta ondorioz gertatzen den gainegituraren iraulketa adierazten ditu. Produkzio-indarren aldaketa gertatzen denean, produkzio-harremanen aldaketa ere...
Arendt batez ere “Totalitarismoaren jatorria” obraregatik da ezaguna, non nazismoa eta estalinismoa bezalako erregimen totalitarioak aztertzen dituen.
Gobernu autoritarioaren beste modu batzuetan ez bezala, totalitarismoak herritarren ekintzak kontrolatzeaz gain, haien pentsamendua eta identitatea ere kontrolatu nahi ditu. Hannahrentzat, totalitarismoa ez zen ezerezetik sortu; imperialismo koloniala eta antisemitismoa bezalako fenomeno historikoetan sustrai sakonak zituen.
Arendtek inperio koloniala totalitarismoaren sorreran lagundu zuen elementuetako bat bezala identifikatzen du. Honek argudiatzen du pentsamolde inperialista, kolonialista eta esplotazioaren logika Europako gizarteen barne eremura...
Sinonimoak
artazi,guraize,artadi
behe-lainoa,labroa,bruma,gandua
bukatu,amaitu,ahitu,agortu
menderatu,azpiratu,oinperatu
ebatsi,ostu,lapurtu
unadura,akiadura,abaildura
oratu,heldu,eutsi
lasaigarri,hinguigarri,nardagarri
erabaki,xedatu,deliberatu,ebatzi
iragan,igaro,eman
tximista,oinaztarri,oinaztura
izotz,horma,jela,lei
isilean,ebaska,gordeka,ezkutuan
zurrumurru,marmar,nurmuin
Esamoldeak
burutik jota-ganbara pipiak jota
bestearenak norberarena baino hobeagoa dirudi-auzoko behiak errapea luze
itzelezko gosea-hau tripa-zorria
hori eta hutsaren hurrengoa bat-hori eta atariko haizea bat
inolako babesik gabe bizi dela-goian zerua eta behean lurra bizi da
toki denetan berdin dabiltzla-han ere txakurrak ortozik
Siglak
Euskal Autonomia Erkidegoa-EAE
Europar Batasuna-
SORTZAILEA: Karl Marx fiilosofo alemanaren lanean du jatorria eta haren bitartez bereizi zen sozialismo utopikotik.
HASIERA: Alderdi Komunistaren manifestua (1848) lanean, Marxek eta haren kolaboratzaile Friedrich Engelsek burgesiaren aurkako proletariotzaren borroka iraultzailea defendatu zuten, uste baitzuten borroka horrek langile klasearen garaipena eta gizarte komunista ezartzea ekarriko zuela: estaturik, klaserik eta jabetza pribaturik gabeko gizartea.
TEORIA: Kapitala (1867) lanean, Marxek kapitalismoaren azterketa kritikoa egin zuen. Haren arabera, kapitalismoaren ezaugarria zen hazkunde garaien ondoren krisi garaiak etortzea eta langileen esplotazioan oinarrituta egotea. Ekoizpen baliabideen jabeek langileek sortutakoaren parte bat berenganatzen...
Kokapena Iruzkintzeko daukagun testua 1967ko urtarrilaren 11n promulgatutako lege baten zati bat da. Jatorriaren aldetik lehen mailako informazio iturria da, eta legea den heinean izaera juridikokoa du, gaia politikoa da, konstituzio antzeko zerbait izan nahi zuen Lege Organikoak. Francok idatzi zuen eta Espainiako herritar guztiei dago zuzenduta. 1967ko urtarrilaren 11n publikatu zen Boletín Oficial del Estado-n, eta Oinarrizko Legeean artean azkena da izan zen.
Francoren erregimena konstituziorik gabe jaio zen, erakundetzea prozesu geldoa izan zen, baina etengabea; luzea izate horrek egoeretara egokitzeko aukera eman zion erregimenari. 1957an, Estatuko Administrazio Zibilaren Legearen...
1950eko hamarkadan, Frankok ministro teknokratak izendatu zituen. 1958an, Mugimendu Nazionalaren Printzipioen Legea onartu zen, erregimenaren baloreak finkatzeko. 1966an, Prentsaren Legea iritsi zen, Manuel Fragak bultzatuta, adierazpen askatasuna zabaltzeko asmoz. 1967an, Estatuaren Lege Organikoa onartu zen, erregimenaren konstituzio moduko bat, aurreko sei lege funtsezkoak (1938, 1942, 1945, 1947, 1958 eta 1966) batzen zituena, erregimena instituzionalizatzeko helburuarekin.
1959an, Egonkortze Plana jarri zen martxan, peseta egonkortzeko eta ordainketa-balantza orekatzeko. Planak, ordea, ondorio negatiboak ekarri zituen: pesetaren debaluazioa, funtzionarioen soldaten
XX. mendeko pentsamoldeen oinarriak XIX. mendean daude, eta zera dute elkarrekin: gizadia, arrazoiaz baino, borroka irrazionalek edo inkontzienteek gidatzen duten susmoa.
Darwinek (1809-1882) biologiaren etorkizuna ez ezik, giro intelektualaren etorkizuna ere aldatu zuen orokorrean. Darwinek dioenez, gizakiok animalietatik eratorri gara, bizidunen eboluzioaren bidez. Bizidunak borrokan daude, bizirik irauteko behar diren baliabideak urriagoak direlako beharrak baino. Ingurunera hobekien egokitutako ezaugarriak dituzten bizidunek irauten dute, eta ezaugarri horiek beren ondorengoei transmititzen dizkiete. Bestalde, ugaltzen ez direnen ezaugarriak desagertu egiten dira.
Marxek (1818-...