Beste ikasgaiak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Txomin Agirre(1864-1920).Txomin Agirre Ondarroan jaio zen. Apaiz egin zen.Euskaltzaindiko kide izan zen. Hiru obra egin zituen: -Auñemendiko Lorea(1898) -Kresala(1906) -Garoa(1912). Auñamendiko Lorea eleberri historiko-erromantikoa da.Kresala eta garoa ohiturazko eleberriak dira. -Kresala.Arrantzaren munduan girotuta dago. Arranondoko (Ondarroako)ohitura eta bizimoduaz ari da.Tartean amodio-kontuak daude: Mañaxi eta Anjel maitemindurik dabiltzalarik, Jose Antonio indianoa -Ameriketan, aldi batez, lanean izan eta aberasturik iztulitakoa-agertzen da, amodio-banaketan hirugarren bihurtuz. Obra bizkaieraz idatzita dago. -Esaldi luzeak gustatzen zaizkio.Erretorika kutsua ezartzen dio horrek testuari. -Hiztegia oso landua eta aukeratua erabiltzen

...

Eleberri historikoa: ezaugarriak: gartakari historikoei buruzko kontakizunak dira, eleberri tankeran egituratuak eta, horrenbestez, fikziozko elementu ugari dituztenak. Kontakizunen abiapuntua iraganean benetan jazoriko gertakari historikoak dira beti, nahiz eta haien inguruko ekintza asko asmatuak izan. Nolanahi ere, horrelako eleberriak idazteko, egileak dokumentazio-lan ikaragarria egin behar du aurrena, benetako aditu bilakatu arte ia. ·Pertsonaiek, lekuek eta gertaerek oinarri historikoa izan ohi dute. Nahiz eta benetakoak ez izan, dagokion historiako unean dokumentaturik egon ohi dira. ·Kontalaria orojakilea izan ohi da, hots, den-dena daki: pertsonaiek zer pentsatzen duten iraganean zer gertatu zen eta etorkizunean zer jazoko den....

.

DENBORA HISTORIKOA MENPERATZEKO BEHARREZKOAK DIREN NOZIAK. NOZIO HAUEN INGURUAN NABARMENDUTAKO HUTSUNEAK EDO ZAILTASUNAK: Pozoren ustez, denbora historikoa menperatzeko beharrezkoak diren nozioak kronologia eta jarraipen tenporala dira. 1.KRONOLOGIA: Kronologia historiaren neurria da. Gertakari historikoen ordena eta iraupena zehazteko balio du, baita gertakari hauek denboraldi luze edo aroetan banatzeko ere. Pozok, kronologia neurriak, iraupena eta ordena bereizten ditu.-kronologia neurriak: Noiz landu behar da lehen hezkuntzan denbora bakoitza? LH 1.zikloan: ordua, eguna, hilabetea, astea, urtea. LH.2zikloan: Lustroa, hamarkada, mendea. LH.3.zikloan mendea, milurtekoa, aroak, aldizketa orokorra. Hala ere, haur hezkunzatn hasiko dira egunak,

...

MODUZKO perpausak: prpaus nagusiaren ekintza NOLA edo ZELAN betetzen den esaten dute. mend: -(e)n bezala,(e)n moduan,(e)n antzera__Berdintasuna:(en)bezain, Desberdintasuna: baino gehiago. /HELBURUZKOAK : zertara¿ zertarako? men: -t(z)eko, -t(z)ekotan, -t(z)eagatik. / KAUSAZKOAK: zergatik agertzen den adierazten dute: -(e)lako.BALDINTZASKOAK : (baldin) ba-, (e)z gero. KONTSEKUTIBOAK: hain/hainbeste/hainbat.. KONTZESIBOAK:-(e)n arren, nahiz eta.. / SUBJUNTIBOA :1º helburuzko prpausetan, 2ºnahia desioa adierazteko,3ºagintera, 4º perpaus kompletiboetan. -LA eransten zaio. EZAUGARRIAK: aditz lagntzailea -n darama bukaeran. ADITZAK--->NOR: nadin,dadin,gaitezen,zaitezen,zaitezten,daitezen / nendin, zedin,gintezen,zintezen,zintezten, zaitezen

GLIRIKOA:autorearen sentimenduak eta asmoak nagusitzen diren testuak

GNARRATIBOA:testuinguru batean pertsonaia batzuek aurrera eramaten dituzten ekintzak kontatzen dituzten testuak

GDRAMATIKOA:antzerkiaren generoa ere deitzen zaio jendaurrean aktore bidez gertaera bat irudikatzen da

gainera,alde batetik,bestalde,azkenik,hala ere,hala eta guztiz ere,dena den,edonola ere,hau guztia dela eta,ondorioz,beraz,horrela,horregatik,hori,horrela,delarik,honela ba...

ordezkapen lexikala:esanahia duen beste batez ordeskatzea(hiperonimia,sinonimia)Elipsia:ez errepikatzeak ez du esan nahi beti hitzak sinonimoez edo hiperonimoez ordezkatu behar direnik

eguneroko prentsa A.- inprimategiaren aurretik: -transmisio motak:1ahoz ahozkoak: koplarien jarduera (informazio sortzailea) .2idatzitakoa: acta diurna, annalis, avvisi... -gaiak informazio sozial eta militarra gertaera esanguratsuenak eta merkataritzarekin lotuak 3helburua besteei informatzea B.-inprimategiaren sorrera: -noiz: XV mendean -nork: gutenbergk -ekarpenak: informazioa eta kulturaren hedapena orriak arinago kopiatzea ekarri zuen hurreneko berriak jasotzeko aukera irakurtzen hasteko premia sortarazi zuen. C.- inprimategiaren ondoren -egunkarien aurrekariak: 1noiz: XVII mendean 2gaiak: berri ekonomikoak berri politikoak eta gizartearen ekintzak 3helburua informatzea 4zabalkundearen eragozpenak: agintarien zentsura adierazpen askatasun

...

DENBORAREN IKASKUNTZA. DENBORA HISTORIKOA. GIZARTE  NOZIOEN IKASKUNTZA IRAKASKUNTZA ONDORIOAK: 1.DENBORAREN OHARPENA:PSIKOLOGIAREN EKARPENAK. 1.1 TEORIA KLASIKOAK:Teoria klasi koen arabera denboraren oharpena lortzeko eskolan haurrek honako ezaugarriak dituzten ariketak landu beharko dituzte:- Denbora pertsonalaren kontzientzia hartzea: erritmoa, maiztasuna, erregulartasuna.- Denbora orientazioaren eraikuntza: segida( oraina, iragana, etorkizuna)- Posizioa: aldiberekotasuna, jarraitasuna.(-)azken estadio batean( hau ez litzateke ia 3. Ziklorarte agertuko)- abiadurak: geldotasuna, azkartasuna.- Denbora neurriak.ESTADIOEN TEORIA. Denbora oharpenaren didaktika 3 fases jarraituriko ariketetan oinarritzen da. 1.FASEA: IDENTIFIKAZIOA: Bizitako denboraren

...

LANDAREEN ERLAZIOA
Tropismoa : landarearen hazkundearekin lotutako mugimenduak.
Estimulua = argia = fototrofismoa ( zurtoinak eta hostoak argirantz hastea)
Estimulua = grabitatea = geotropismoa ( sustraiak lurperantz hastea )
Estimulua = kontaktua ( zurtoinetako hosto-kiribilak gora egin )
Nastiak : landareen zenbait atalek dituzten aldaketa azkar eta iragankorra dira , zelulen hanpadura-mugimenduak eragindakoak.Estamineak.
Fotoperiodizitatea :urtaroetan argitasunean izaten diren aldaketek eragiten dituzte horrelako erantzunak.

MAILA SEMANTIKOA:

...

definizioak: informazioa klinikoa: pazientearen osason egoerari buruzko informazioa ematen duen edozein datu. Osasun egoera: gaixotasuna, osasuna hobetzeko, sustapena, prebentzioa.osasun informazioa: jasotako arretaren ondorioz sortutakoa. lehen mailakoa, espezializatua, soziosanitarioa. HISTORIA KLINIKOA: arreta prozesua-pazienetea-osasunari buruzko-dokumentu multzoa-historia klinikoa.HK motak:lehen mailako arreta, arreta espezializatua, arreta soziosantarioa.HK funtzioak:-gizabanakoari emandako arreta*arreta hobetzeko, arreta kontrolatzea, arreta ebaluatzeko, baliabideak kontrolatzeko eta hobeto erabiltzeko. -ikerkuntza eta ikaskuntza,-administrazioa eta kudeaketa,-justizia arloan. dokumentu klinikoan agertu beharrekoa:- identifikazioa datuak,...