Euskal Idazleak XVII. Mendean: Etxeberri, Axular eta Leizarraga
Etxeberri Sarakoa: XVII. mendean amaieran jaio zen. Tolosako unibertsitatean ikasi zuen, medikua izan zen, Euskal Herriko lehen idazle apaiza ez zena. Lau lan ditu baina bakarrik bat aurkitu da: "Manuscrito".
Etxebarri Ziburukoa: XVII. mendean bere poesia euskaraz eta latinez idatzi zituen. 1627. urtean publikatu zuen bere lehen liburu, poesi erlijiosoak idatzi zituen, egunerokoarena eta hiztegia idatzi zuen. Manual debotionezkoa 1627an argitaratu zen eta berrargitaratu zen 1679an. Bi idatzi ditu: "Katolizismo doktrina" eta "Otoitza". 1631ean novelak eta kanta espiritualak idatzi zituen, eta ere Jesusen bizitza eta santuei buruzko kapituluak. 1636an elizan erabiltzeko liburu bat argitaratu zuen.
Sarako Eskola: Axular: XVII. mendeko euskal literaturaren mugimendu bat izan zen, Lapurdin sortua. Sara, Donibane eta Ziburuko apaizak elkartzea ziren euskarazko lanak egiteko edo liburuak argitaratu aurretik epaitu egiten zuten. XVIII. mendean ezaugarriak: Goi erlijiosoak idazten zituzten, gehienak poesiak ziren, herrian euskara erabiltzen zuten idazteko, idazleak apaizak ziren.
Axular: Lurdezurin jaio zen 1556an eta 1664an hil zen Saran. Apaiza eta euskal idazle izan zen. "Gero" bere liburu famatuena.
Joana III. Nafarroako erregina: Lizarraga iparraldekoa zen. Katolikoak ziren baina protestanteak bihurtu ziren, beraiek nahi zuten erresuma dena protestantea izatea. Leizarraga 1506an jaio eta 1601ean hil zen, sacerdotea izan zen. 1559an kartzelara joan zen protestantea izateagatik, baina Joana ere protestantea denez, babesa eman zion. Leizarraga nafarroko jendeak ez zuten hitzegiten euskaraz, liburu bat idatzi zuen, berak Itun Berria euskarara itzuli zuen. 1567an apaiz Calvinista bihurtu zen. Hiru gerra egon ziren protestante eta katolikoen artean. Antonio de Borbon, Joana III. eskondu, Leizarraga idatzi zuen ABC, EGUTEGI BAT, KRISTAUEN IKASBIDE OINEKOA. 1571ean publikatu zen itun berri bat protestanteentzat.
Arnand Oihenart: 1542 (Maulen) - 1667 (Donapalean). Bordelen ikasi zuen legeak, politikari eta idazle izan zen. Frances: Los proverbes basques. Latinez: Historia liburua. Poesiaz idatzia: L'art poetique.