Pertsona Kontzeptua eta Etika: Sustraiak eta Ezaugarriak

Pertsona Kontzeptuaren Hiru Sustraiak

Antzinaroko eta Erdi Aroko Jatorria

Pertsona terminoa, berez, mozorroa da. Antzerki-aktoreen mozorroa, pertsonaia, pertsona da. Tertulianok erabili zuen lehen aldiz 'pertsona' terminoa, legezko subjektua adierazteko. Definizio klasikoa hau da: "Izaera arrazoiduna den banako substantzia".

• Izaeraz arrazoiduna: Pentsatzeko gaitasuna duen gizakia.
• Banako substantzia: Bere kabuz jarduteko gaitasuna duena.

Kontzeptu Kantiarraren Jatorri Ilustratua

Kantek pertsona kontzeptua aberastu zuten, adiera morala emanez. Pertsona izaki askea da, autonomoa izatea esan nahi duena. Autonomia horrek duintasuna ematen dio pertsonari. Gizakia berez baliotsua da, pertsona bera helburu izatea.

Mugimendu Pertsonalista

Mounierrek sortu zuen mugimendu pertsonalista. Izaki pertsonalak beste gizaki batzuekin harremanak izatea du osagai.

Mounierrek Bereizten Dituen Pertsonaren Ezaugarriak

• Existentzia edo izate haragiztatua.
• Komunikazioa: Bestearen lekuan jartzeko gaitasuna.
• Askatasun baldintzatua: Baldintzak izan arren, askea izatea.
• Konpromisoa: Konpromisoen bidez lantzen dugu geure burua pertsona gisa.
• Kritikarako gaitasuna: Ezetz esateko gai izatea.
• Goi-mailako duintasuna: Pertsonaren balioa kalkulaezina da.
• Hurbiltasuna eta adiskidetasuna.

Zergatik Garen Gizakiak Moralak?

Gizabanakoak moralak gara. Aukerak irudikatu eta haien artean hautatu behar ditugu. Gure aukerak justifikatu eta arrazoiak eman behar ditugu. Animaliak, aldiz, amoralak dira, modu automatikoan jokatzen dutelako.

Izaera Lantzea

Etikak izateko modua adierazten du. Moral eta etika hitzek gizakiok lantzen goazen izateko modua edo izaera adierazten dute.

Izaerak bi propietate ditu:

• Berezkoak
• Bereganatuak

Errealitate morala den heinean, bereganatutako propietateak ere baditu ezinbestean.

Kontzientzia Moralaren Funtzioak

• Moralaren aldetik zer dagoen ondo eta zer gaizki bereizteko baliatzen ditugun printzipioez jabetzea.
• Epai praktikoak ematea.
• Autokritika egitea.

Noiz Eskatu Erantzukizuna Pertsona Bati?

Erantzukizuna eskatzeko, izakiek askeak eta kontzienteak izan behar dute. Aukeratzeko gai izan behar dute, eta ekintzen jabe izateko ezinbesteko ezagutza moralaren jakitun.