Hasiera / Apunteak / Filosofia eta etika /

Nietzscheren Filosofia: Etika, Morala eta Supergizakia

Filosofia eta etika3,39 KB

1. Testua: Etika eta Sasierrealitatea

Etika: (Ustezko ontasunak gizakia deformatzen duelako, helburu metafisikoak proposatuz).

Sasierrealitatea: “Irakasle onek” ikasleak gaizki gidatzen jarraitzen dituzte, benetako errealitatetik kanpoko xedeak proposatuz; hortaz, txirokeria (morroien morala) sustatzen dute.

  • Gizaki onen egien arabera heziak: Irakasle horiek artaldekidea izateko hezi dituzte gizaldi berriak: umilak, makalak eta akritikoak.
  • Deformatu egin dute: Irakasleek benetako errealitateaz irakatsi beharrean, errealitate metafisikoez egiten dute berba, gure izaera makaltzen jarraituz.

2. Testua: Jainkoaren Heriotza eta Bizijarrerak

Etika: (Bizijarrera - Alaia)

Jainkoaren heriotzaren aurrean, batzuek negar egiten dute (artzaia galdu dutelako) eta beste batzuek alai daude (askatasuna lortu dutelako).

  • Jainkoa hil da: Ez dugu metafisikorik; mundu sentikor honetan garatu behar dugu geure burua, hil osteko bizitzaren zain egon barik.
  • Morroien morala: Artzaia eta berri ona galdu dituztenak goibel eta etsi daude.
  • Jaunen morala: Benetako askatasuna lortu dutenak pozik dabiltza.

3. Testua: Bizijarrerak eta Supergizakia

Etika: Bizijarrerak

  • Ohartugabekoak: Baselizekoa.
  • Galdutakoa: Azken Aitasantua.
  • Erresuminaz blai: Gizakitik itsusiena.

Jainkoa hil osteko bizijarrerak lau dira: Baselizekoa, azken aitasantua, gizakirik itsusiena eta supergizakiarena. Azken hori da benetan balio duena.

4. Testua: Etika Autonomoa

Etika Autonomoa (Jaunen Morala): Kate metafisikorik ez, askatasuna baizik.

  • Bere kateak apurtu ditu: Gizakiak heldutasuna lortzeko lotura metafisikoak apurtu ditu, munduan osotasunez bizitzeko.
  • Morrokeria: Etika heteronomoak gizakiaren zapalkuntza du helburu.
  • Balore berriak: Supergizakia askea da eta mundu honetan bizitzeko arauak bere buruari ematen dizkio.

Eraginak eta Pentsamendua

Nietzschek itzal handia izan du Europako kulturan. Schopenhauer eta Wagnerren eragina izan zuen, baita greziar kulturarena ere. Bere ardatza bizitzaren balioak dira, bitalismoa sortuz. Kristautasunari kritika zorrotza egin zion, metafisika gaitzetsiz.

Kulturaren Eragina

Antzinako Grezian bi joera bereizi zituen: apoloniarra (argia, oreka, arrazionalismoa) eta dionisiarra (grina, oparotasuna, bizitzaren sinboloa). Nietzschek azken hori bere egin zuen.

Supergizakia

Nietzsche berdintasunaren eta demokraziaren aurka agertu zen, gizabanakotasun indartsua miresten baitzuen. Gizonak bere burua gainditu behar du supergizakia izatera iristeko, errukia eta begirunea alde batera utziz.

Jaunen Morala vs. Morroien Morala

Nietzschek bizitza indartsua eta menderatzeko borondatea aldarrikatzen zituen. Jaunen morala indar handikoa da; morroien morala, berriz, errukizkoa eta ahula. Ideia horiek gaizki interpretatu zituzten naziek beren ideologia arrazistarako.

Deskargatu

PDF Word HTML