Euskarazko esaldi praktikoak: baldintza eta beste egitura batzuk

Laburpena

Dokumentu honek euskarazko esaldi eredu ugari biltzen ditu, gramatika-egitura desberdinak erakusteko. Esaldiek baldintza-perpausak, aditz-formak eta beste konstrukzio batzuk agertzen dituzte. Ikasleek egitura horiek irakurriz eta ulertuz euskarazko sintaxia errazago barneratuko dute.

Funtsezko puntuak

Baldintza adierazteko -(e)kotan eta -(e)nez gero bezalako atzizkiak erabiltzen dira, esaterako "lanik ez egitekotan" edo "garaiz heltzekotan".
-(e)z gero eta -(e)n badu bezalako egiturek baldintza edo kondizioa adierazten dute, esaterako "hobe dut bakarrik bizitzea, honela segituko badugu".
"Omen" partikula erabiltzen da entzutearen edo jakinaren berri emateko, esaterako "ikastaro batean eman omen dezakegu".
Aldi ezezkoa eta baldintza-perpausak agertzen dira, esaterako "ez badu, ez duzu zer eginik".
Esaldi asko aditz laguntzailearen forma desberdinekin eraikitzen dira, eta horrek egitura ugari sortzen ditu.
Dokumentua ez da azalpen teorikoa, esaldi-bilduma bat baizik, eta horregatik egiturak banaka ikasteko erabilgarria da.

Frogatu zeure burua

Euskarazko Esaldi Praktikoak

Hona hemen euskarazko hainbat esaldi eredu, gramatika-egitura desberdinak erakusten dituztenak:

A zer nolako bakea emango lukeen behin betiko isilduko balitz!
Lanik ez egitekotan, geratu zaitez etxean.
Esaten dutena esaten dutela, inoiz ez dut atzera egingo.
Askotan nahi gabe min egiten diogu lagun hurkoari.
Inoren laguntza behar izan balute, eskatuko zuten.
Egoera hau aldatzekotan, beste agintari batzuk beharko genituzke.
Agintzen digutena agintzen digutela, guk geureari eutsiko diogu.
Izena ikastaro batean baino gehiagotan eman omen dezakegu.
Horren tiropean egon ezin genuenez, Bilbora joan ginen kamioian sartuta.
Eguraldi txarra egiten badu ere, badira egunero ibiltzera irteten direnak.
Ikusi besterik ez dago merkatuan zenbat tresna elektriko eta elektroniko dauden, horiek birziklatzea zein korapilatsua izan daitekeen ulertzeko.
Batzuek uste dute telebistak umeak entretenitzeko besterik ez duela balio.
Zenbat eta gehiago ikusten dugun, orduan eta zalantza gehiago ditugu.
Adituek diotenez, helduek ez dute umeek bezain lasai hartzen bizimodua.
Gutxitan ikusi dut agure honen ibiltzeko modua duen inor.
Honezkero denek izango dute horren berri.
Hobe dut bakarrik bizitzea, honela segituko badugu.
Egia ez esatekotan, ez dute ezer esango.
Garaiz heltzekotan, berehala irten behar duzue.
Bilera guztion artean egin behar badugu, gela handia irekiko dugu.
Beharrezkoa da aldeen zergatia ulertzea, erreformak aurrera egingo badu.
Kurtsoa behar bezala gainditu nahi bazenu, gehiago saiatu besterik ez zenuen.
Ez da harrapaketarik egin behar baleek bizirik iraungo badute.
Itsasontziaren motorrak ondo ibiliko bada eta lan egingo badu, beharrezkoak ditu olioa eta beste gauza asko.
Hurrengoan beste jarrera bat hartzen ez badute, gaizki konponduko gara!
Ondo pasatu nahi izanez gero, gure jaira etorri besterik ez duzu.
Munduko pazientzia guztia ez baduzu, ez duzu zer eginik.
Edozein huskeriagatik, albokoari hitz pare bat egiteagatik adibidez, zigortzen gintuen.
Ondo portatu ezean, aitak ez zigun ipuinik kontatzen gauean.
Zor zidan dirua eman izan ez balit, ez niokeen gehiago hitz egingo.
Une hartan harrapatu izan balituzte, zigor handiagoa ezarriko zietekeen.

Ohiko galderak

Zer dira euskarazko baldintza-perpausak?

Baldintza-perpausek ekintza bat beste baldintza baten menpe dagoela adierazten dute. Dokumentuan "-(e)kotan" eta "-(e)z gero" bezalako egiturak agertzen dira, esaterako "egia ez esatekotan, ez dute ezer esango".

Zer esan nahi du "omen" partikulak?

"Omen" partikulak entzutea edo jakinaren berri adierazten du, hau da, zerbait kontatu dela edo esan omen dela. Adibidez: "izena ikastaro batean baino gehiagotan eman omen dezakegu".