Euskal aditz alokutiboak eta potentziala: ariketak

Laburpena

Dokumentu honek euskal aditz alokutiboen eta aditz potentzialaren formak lantzeko ariketak biltzen ditu. Alokutiboen kasuan, euskalkien arteko aldaerak aukeratu behar dira esaldi bakoitzean; potentzialaren kasuan, orainaldiko, hipotetikoko eta iraganeko formak bereizi behar dira. Ariketa hauek ikasleak forma zuzenak ezagutzen eta praktikatzen laguntzen dute.

Funtsezko puntuak

Aditz alokutiboek hartzailearen (nor/nori/nork) eta solaskidearen arteko harremana adierazten dute.
Euskalkiek aditz alokutiboaren forma desberdinak erabiltzen dituzte (adibidez, nok/non, juat/junat).
Aditz potentzialak ahalmena, aukera edo posibilitatea adierazten du.
Potentzialaren hiru aldi nagusiak: orainaldia (daiteke), hipotetikoa (liteke) eta iragana (zitekeen).
Ariketek forma zuzena aukeratzea eskatzen dute esaldi bakoitzeko testuinguruaren arabera.

Frogatu zeure burua

Euskal Aditzak: Alokutiboa eta Potentziala

1. Aditz Alokutiboak (Aukeratu forma egokia)

Ariketa hauek euskalkietako aditz alokutiboen formak lantzeko dira:

Ni gaur etxetik etorri: nok / non
Gu gaur zineman egon: gaittuk / gaittun
Haiek mendira joan: dittuk / dittun
Nik liburua irakurri: juat / junat
Hark liburua irakurri: jok / jon
Haiek liburua irakurri: juek / jone
Hari erlojua ahaztu: jakok / jakon
Haiei erlojua ahaztu: jakuek / jakone
Hark niri dirua eman: jostak / jostan
Hark hari dirua eman: jotsak / jotsan

2. Aditz Potentziala (Aukeratu forma egokia)

Aukeratu aditz potentzialaren forma zuzena (orainaldia, hipotetikoa edo iragana):

Mikel eta Marta: daitezke / litezke / zitezkeen
Ez dut uste: dakioke / lekioke / zekiokeen
Aurtengo udan: dakioke / lekioke / zekiokeen
Larunbatean: daiteke / liteke / zitekeen
Arrantzaleak: daitezke / litezke / zitezkeen
Behar adinako: dakizkiguke / lekizkiguke / zekizkigukeen
Zuzendariak: diezaieke / liezaieke / ziezaiekeen
Niri egunero: diezadakezu / zeniezadake / zeniezadakeen
Nik zuek trikitixa: zaitzaketet / zintzaketet / zintzaketedan
Ordurako: diezaiokegu / geniezaioke / geniezaiokeen
Zuek hondartzako: diezaiokezue / zeniezaiokete / zeniezaioketen
Guk zure gurasoen: dezakegu / genezake / genezakeen
Zure ahizpa: daiteke / liteke / zitekeen
Zuk gu bakean: gaitzakezu / gintzakezu / gintzakezun
Zu guri jolasten: zakizkiguke / zenkizkiguke / zenkizkigukeen
Hik gu edozein: gaitzakek / gintzakek / gintzake(n)an
Zuek jolastera: zaitezkete / zintezkete / zintezketen
Nik hari eskua: diezaioket / niezaioke / niezaiokeen
Pilotalekuan: dakizkidake / lekizkidake / zekizkidakeen
Zuk txakur: dezakezu / zenezake / zenezakeen
Hi etxean: haiteke / hinteke / hintekeen
Lehengusua: dakizuke / lekizuke / zekizukeen
Zuk botako: dezaket / nezake / nezakeen
Hi edozein: haiteke / hinteke / hintekeen
Ni hurbil: nakioke / nenkioke / nenkiokeen
Horrela jarraituz gero: gaitzakezue / gintzakezue / gintzakezuen
Zuk niri: diezadakezu / zeniezadake / zeniezadakeen
Gurasoek: dezakete / lezakete / zezaketen
Zuk opilak: diezazkiekezu / zeniezazkieke / zeniezazkiekeen
Zure gurasoek: dezakete / lezakete / zezaketen
Zuek hemen: zaitezkete / zintezkete / zintezketen
Nor gara: dakiguke / lekiguke / zekigukeen
Langileek: diezaiokete / liezaiokete / ziezaieketen
Baloia: dakioke / lekioke / zekiokeen
Espaloi gainean: diezaiekete / liezaiekete / ziezaieketen
Guk zuek herriko: zaitzaketegu / zintzaketegu / zintzaketegun
Zu, ordenagailuaren: zaitezke / zintezke / zintezkeen
Asteazkenero: daitezke / litezke / zintezkeen
Hik guri biharko: diezagukek / hiezaguke / hiezagukeen
Guk zuei festarako: diezazkizuekegu / geniezazkizueke / geniezazkizuekeen