Espainiako Independentzia Gerra eta Ekonomia (1808-1814)
Espainiako Independentzia Gerra
Espainiako Karlos IV.a erregeak Frantziako Iraultzaren ideien kontra egin zuen eta gerran deklaratu zion Frantziari, baina Espainiak gerra galdu zuen. Ondoren, Fontainebleauko Ituna sinatu zuten, Portugal inbaditzeko Ingalaterraren aliatu izateagatik. Itun honen arabera, frantsesak Espainiatik pasatuko ziren Portugal inbaditzeko. Baina hiriak hartzen hasi ziren...
Biztanleriaren ondoeza aprobetxatuz, Fernando VII.a bere aitaren kontra altxatu zen Aranjuezeko Pronuntziamenduan eta errege bihurtu zen.
Aldi berean, Napoleonek errege-familia bahitu zuen Baionan, eta horregatik maiatzaren 2an Madrilgo herria altxatu zen, Independentzia Gerra hasiz. Gerra frantsesengandik askatzeko zen, baina baita ere gerra zibil bat fernandinoen eta frantzestuen artean. Gatazka luzea eta gogorra izan zen; espainiarrak guerrilla taktikak erabiltzen zituzten frantziarrei erasotzeko, eta hauek Girona eta Zaragoza setiatu zituzten.
Napoleonek tropak Errusiara bidaltzeko kendu zituenean, espainiarrek garaipena lortu zuten eta 1813an Valençayko Ituna sinatu zuten, eta frantsesak herrialdetik joan ziren.
Ekonomia Garapena
Espainiako ekonomiaren aldaketak ez ziren izan Britainia Handian eta Alemanian izan zirenak bezalakoak, nagusiki arazo batzuk genituelako:
- Komunikazio sare txarra.
- Lehengairik ez izatea.
- Merkaturik ez izatea.
Horrek atzerriko inbertsioak ekarri zituen, Espainian fabrikak, bankuak eta azpiegiturak sortzeko. Horrela, Industria Iraultza zenbait lekutan finkatu zen:
Industria Guneak
- Katalunian: Ehungintza.
- Euskadin eta Andaluzian: Siderurgia.
Trenbidea: Erreforma Garrantzitsuena
Trenbidea erreforma garrantzitsuena izan zen. 1856-1866 bitartean, mila kilometro baino gehiago eraiki zituzten Espainian. Sareak erradiala zuen zentroa Madrilen, eta Europako gainerako herrialdeekin konparatuz, trenaren erraila handiagoa zen.
Gainera, beste industria batzuk sortu ziren:
- Elektrikoa.
- Petrolioa (autoa).
- Kimikoa.
Espainiar iraultzak zenbait arazo garrantzitsu zituen, hala nola, lehiakortasun gutxi eta Europako erdialdean kokatuta egotea.
Konstituzioak
Espainian izandako konstituzioak hauek izan ziren: