Erregimen Zaharra eta liberalismoa: gizartea eta ekonomia

Laburpena

Dokumentuak Erregimen Zaharraren gizarte-egitura, nobleziaren mailak eta ekonomia feudala azaltzen ditu, lurraren jabetza, maiorazkoa, jopuen egoera eta gremioak barne. Ondoren liberalismoaren ezaugarri nagusiak aurkezten ditu: boterearen banaketa, subiranotasuna herrian, Konstituzioa eta gizarte- eta ekonomia-aldaketak, hala nola estamentuen desagerpena eta desamortizazioa.

Funtsezko puntuak

Nobleziaren mailen artean baroia zen mailarik xumeenetarikoa, eta zaldunak hiribilduetako etxe armarridunen jabeak ziren.
Lurrak ezin ziren erosi edo saldu, eta maiorazkoaren bidez herentzia pertsona bakar batek jasotzen zuen.
Jopuak lurrari atxikiak zeuden eta lurrarekin batera saldu eta erosten ziren.
Gremioek prezioak, soldatak, lan-orduak eta produktuen kalitatea erabakitzen zituzten.
Liberalismoak subiranotasuna herrian kokatzen du eta erregearen botereak Konstituzioaren mugen barruan daude.
Liberalismoak estamentuak desagerraraztea eta klase-gizartea sortzea dakar, berdintasun juridiko eta politikoarekin.
Desamortizazioak, monopolioen eta gremioen desagerpenak ekonomia askatzea ekarri zuten.

Frogatu zeure burua

Erregimen Zaharraren Gizarte Egitura

Nobleziaren Mailak eta Ezaugarriak

Baroia: Noble tituludunen sailkapenean mailarik xumeenetarikoa zen, Euskadin aitoren semeekin pareka zitekeena. Beste nobleen menpe zeuden eta lurralde baten administrazioaz arduratzen ziren.
Zaldunak: Hiribilduetako etxe armarridunen jabeak ziren. Hiriko oligarkiako kideak ziren.
Kapare soilak: Jaiotza-eskubideengatik nobleen pribilegioak zituztenak ziren. Gipuzkoan eta Bizkaian gertatzen zena zen, eta hori zela eta, administrazioan lan egiteko aukera zeukaten.

Ekonomia eta Sistema Feudala

Lurraren Jabetza eta Maiorazkoa

Nekazaritzak garrantzi handia zeukan, eta lurraren jabetzak boterea eta aberastasuna ematen zituen. Lurrak ezin ziren erosi edo saldu, eta herentzia pertsona bakar batek jasotzen zuen (maiorazkoak).

Joputza eta Jaunaren Eskubideak

Honekin batera, sistema feudala mantentzen zen. Jopuak lurrari atxikiak zeuden, lurrarekin batera saldu eta erosten ziren, eta ez zeukaten mugitzeko aukerarik. Jaun eta jopu arteko harremanak Auxilium eta Consilium bidez eratzen ziren.

Jaunak jopuari lurrak uzten zizkion zerga batzuen truke (espezietan edo dirutan); aldi berean, jaunak lur batzuekin geratzen zen, eta jopuak dohainik landu behar zituen (adibidez, Laserna edo Azofra). Bukatzeko, errota, labeak, ibaiak eta mendiak jaunarenak zirenez, horiek erabiltzeagatik jaunari ordaindu behar zioten.

Gremioak eta Lan Antolaketa

Gremioak: Lanbide bereko pertsonak biltzen zituen haien interesak babesteko. Funtzionatzeko era honakoa zen: maisua, ofiziala eta ikaslea. Gremioek prezioak, soldatak, lan-orduak, produktuen kalitatea eta tailer kopurua erabakitzen zituzten.

Liberalismoa: Aro Berri Bat

XVII. eta XVIII. mendeetan Erregimen Zaharrari aurre egiteko agertu zen korronte politiko-soziala da. Bere ezaugarri nagusiak honako hauek ziren:

Boterearen Banaketa eta Subiranotasuna

Boterea: Subiranotasuna herrian datza eta ez erregeengan; botoen bidez ordezkaritzaren bat aukeratzen da Gorteetarako.
Estatua ez da erregearena; bere funtzioa herritarren eskubideak (jabetza, askatasuna, iritzia...) bermatzea da.
Erregeak ezin ditu botere guztiak izan, eta Konstituzioa sinatu behar du. Erregeak botere betearazlea hartzen du gobernuaren bidez burutzeko; legegilea Gorteetan dago eta judiziala epaileen eskuetan geratzen da.

Gizarte eta Ekonomia Aldaketak

Estamentuak desagertzen dira eta klase-gizartea agertzen da: berdintasun juridikoa eta politikoa, gizarte dinamikoa.
Ekonomian askatasuna:
- Desamortizazioak, lurrak libreki mugitzeko.
- Monopolioen desagerpena.
- Gremioen desagerpena.

Ohiko galderak

Zer da maiorazkoa?

Lurraren herentzia pertsona bakar batek jasotzen zuen sistema da, eta lurrak ezin ziren erosi edo saldu. Erregimen Zaharraren ekonomiaren oinarrietako bat zen.

Zer dira jopuak?

Jopuak lurrari atxikiak zeuden, eta lurrarekin batera saldu eta erosten ziren. Ez zeukaten mugitzeko aukerarik.

Zein dira gremioen funtzioak?

Gremioek lanbide bereko pertsonak biltzen zituzten haien interesak babesteko. Prezioak, soldatak, lan-orduak eta produktuen kalitatea erabakitzen zituzten.