Unibertsitatea mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Canovasek eratu zuen Errestaurazio garaiko sistema politikoa. Alderd

Kontserbadorea sortu zuen, eta gizarte ordena eta aurrerabide ekonomikoa bermatuko zuen sistema politikoaren oinarri juridikoak finkatu zituen.

1876KO KONSTITUZIOA

1876an, Konstituzio berria ezarri zen. 1845ekoaren oso antzekoa . Subiranotasuna erregearen eta Gorteen esku. Gorteetan, bi ganbera: SENATUAK eta KONGRESUA . Erlijio katolikoa izendatu zuten Estatuaren erlijio ofizial, baina gurtza guztiak onartuta zeuden.

TXANDAKATZEA ETA BI ALDERDIKO SISTEMA

Canovasek bilatzen zuen alderdi guztien arteko batasuna lortzeko, txandakatze sistema ezarri zuen. Bi alderdi politikok zuten agintea, txandaka,

Alderdi kontserbadorea (Canovas buru). Garaiko liberal moderatuak eta unionistak biltzen...

5.Testua:1939ko urriaren 25eko dekretua

Marotok Esparterorekin ezkutuan izandako elkarrizketen ondorioz, Bergarako Hitzarmena izenpetu zuten 1839ko abuztuan, gerra amaitzeko. Hitzarmenean, jeneral liberalak euskal foruak errespetatzeko konpromisoa hartu zuen. Marotoren aldekoek, berriz, Isabel II.A erreginatzat onartu zuten.Lege honen bidez, gobernu liberalak bi printzipio bateraezin batu nahi zituen: estatu liberal bateratua eta euskal foru-erregimena.Dakigun bezala, inork ez zuen foruen gaineko aldaketarik egiteko ahalmenik. Beraz, hemen badago liberalen garaipen garrantzitsuenetarikoa, foruak onartzen ziren monarkia konstituzional baten menpeko legeak bailira.Aurreikusitako aldaketak Esparteroren erregeordetzan heldu ziren. Honek programa...

Haurrean daukagun testua, Vicente Blasco Ibañezen “el intruso” eleberriaren pasartearen zati bat da, 1904an argitaratua, Valentzian. Formaren aldetik narratiboa da, pasarte bat delako. Edukiaren aldetik soziala da, langileen egoera negargarria salatzen duelako.

Jatorria lehen mailakoa da, hau da; garaikoa.

Egilea, indibiduala, Vicente Blasco da, idazlea, kazetari eta
politikoa espainiarra izan zen.

Hainbat protesta antierrepublikarretan eta antiklerikaletan parte hartu zuen eta hartzailea kolektiboa da herritarrei zuzenduta dagoelako. Helburua, langileen lan baldintzak salatzea da. Garaiari dagokionez, Alfontso XIII.Aren garaikoa da

Stalinen Garaia eta Herri Demokrazien Bilakaera

Stalinen garaian, Bigarren Mundu Gerraren amaieran, Armada Gorriak Europako zortzi estatu okupatu zituen: Polonia, Txekoslovakia, Hungaria, Jugoslavia, Albania, Errumania, Bulgaria eta Alemaniaren zati bat. Alemania eta Txekoslovakia izan ezik, gainerako guztietan tradizio demokratikoa oso ahula izan zen.

Estalinismoa eta Bere Ezaugarriak (1945-1948)

1945etik 1947/48ra bitartean, "herri demokrazien" garaia bizi izan zen, kapitalismoaren eta komunismo sobietarraren arteko hirugarren bidea bilatzen zuena. Honakoak izan ziren ezaugarri nagusiak:

• Ekonomia bikoitza: Jabetza pribatua eta nazionala uztartu ziren (naziekin kolaboratu zutenen jabetzak nazionalizatu ziren).
• Nekazaritza-erreforma: Latifundismoaren

Espainiako Konstituzioaren 20. artikulua: Edukia eta Ezaugarriak

Espainiako Konstituzioaren (EK) 20. artikulua Informazio Zuzenbidearen oinarria da, bertan informazio-jarduerei lotutako askatasunak jasotzen baitira.

1. Komunikazio askatasunak

• Adierazpen askatasuna – pentsamenduak, ideiak eta iritziak – [EKren 20.1.a) art.].
• Informazio egiazkoa komunikatzeko eskubidea – egitateak – [EKren 20.1.d) art.].
• Informazioa libreki jasotzeko eskubidea [EKren 20.1.d) art.].
• Kontzientzia klausula eta sekretu profesionala [EKren 20.1.d) art.].

2. Komunikazio askatasunen bermeak

• Aurretiazko zentsuraren debekua (EKren 20.2 art.).
• Hedabide publikoen antolaketaren eta parlamentuaren kontrolaren, talde sozial eta politiko esanguratsuen sarbidearen, eta gizarte

Hazkuntza ereduak

Baliagaia = Animalek bizitzeko behar duten edozein elementu (espazioa, janaria, ura...). Kudeaketak populazioen tamaina aldatzen du, murrizpen (kontrola eta erauzketa) edo emendatzea (kontserbazio arazoak dituzten espezieak) bidez.

a) Populazio hazkuntza

Baliagai mugagabea = Populazioak hazkuntza-tasa intrintsekoan hazten dira. Hazkuntza fisiologiaren menpekoa da eta hau baliagai ez diren parametroen menpe dago (tenperatura, maldak, lur mota...). Hazkuntza esponentzialaren (mugagabea) adibidea balea urdinaren berreskurapena.

b) Kontsumigarriak ez diren baliagaiek mugatuko dute hazkuntza

Populazioen tamaina espazioaren menpeko (lurraldekoiak...) edo kontsumigarria ez den baliagaia (habiko lekuak). Erabilera kategorikoa, ez tarteko...

1. Dion Casio – Historia Erromatarra

• Identifikazioa: Hispania, erromatar konkista, erromanizazioa, herri indigenak; gertakari politiko edo militarren narrazio historikoa, arau juridiko zehatzik gabe.
• Egilea/Garaia: Dion Casio (senataria eta goi-funtzionarioa). Erromatar Inperioa (Erromaren sorreratik, K.a. 753. urteko sorkuntzatik, Alexandro Severoren garaira arte kontatzen du).
• Sailkapena: Zeharkako edo bitarteko iturri juridiko historikoa.
• Testuingurua: Hispaniaren konkista eta erromanizazio prozesua, K.a. 218an hasitakoa (Bigarren Gerra Punikoan) eta Augustoren pean Kantabriako gerrekin amaitu zena.
• Garrantzia: Erromatar zuzenbidearen hedapena ulertzeko testuingurua ematen du. Esaldi indartsua: Garrantzitsua da Hispania ondorengo historian

1. Giza portaeraren azalpen zientifikoa

Zientziaren helburu nagusia munduaren deskribapena ("zer") eta azalpena ("zergatik") bereiztea da. Azalpen zientifikoak bi atal nagusi ditu:

• Explanandum: Azaldu nahi den fenomenoa edo galdera.
• Explanans: Azalpena ematen duen erantzuna edo premisa multzoa.

Erregulartasun motak eta Hempel-en ereduak

• Erregulartasun motak: Lege nomikoak (naturaren berezko legeak) eta erregulartasun akzidentalak (kasualitate hutsak direnak) bereizten dira.
• Hempel-en ereduak: Eredu Nomologiko-Deduktiboa (ND), ziurtasun osoa ematen duena, eta Eredu Induktibo-Estatistikoa (IE), probabilitatean oinarritzen dena.
• Positibismoa vs. Kritikoak: Gizakia molekula multzo gisa (lege unibertsalen pean) edo subjektu aske eta berezi gisa aztertzearen

Joanes Leizarraga: Itzulpenaren Maisua eta Euskal Literaturaren Aitzindaria

Joanes Leizarraga (1506-1601) euskal idazle eta itzultzaile garrantzitsua izan zen, bere lana sorkuntzara baino gehiago itzulpenera mugatu bazen ere. Haren ekarpen nagusia Testamentu Berria euskarara itzultzea izan zen, euskal literaturaren historian mugarri garrantzitsua ezarriz.

Testuinguru Historikoa

Erreforma eta Martin Lutero

XVI. mendean Europa osoan garatu zen gatazka erlijioso handia izan zen Erreforma. Martin Lutero alemaniarra (1483-1546) izan zen iraultza erlijioso honen bultzatzaile nagusia. Haren ekarpen nagusiak honako hauek izan ziren:

• 1517an bere tesi nagusiak azaldu zituen.
• 1521ean Testamentu Berria alemanera itzuli zuen.
• 1534an Testamentu Zaharra alemanera