Psikologia eta soziologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Historia Kliniko Elektronikoa (HKE)

Historia klinikoari historia kliniko elektronikoa (HKE) edo historia kliniko digitala esaten zaio. Programa informatiko horiek lana antolatzeko beste zenbait elementu ere izaten dituzte. OSNeko lehen mailako arretako historia klinikoak informatizatuta daude ia erabat.

Ospitale publiko berrietan hasiera-hasieratik ezartzen da historia kliniko elektronikoa. OSNeko gainerako ospitale gehienetan ere historia klinikoak informatizatuta daude edo horretarako proiektuak dituzte martxan. Lehen mailako arretan, autonomia-erkidego bakoitzak bere programa du.

HKE, Segurtasuna eta Konfidentzialtasuna

Hiru alderdik osatzen dute HKEaren barneko informazioaren segurtasuna:

1. Erabilgarritasuna: informazioa edozein unetan kontsultatu

Historia Klinikoaren Ezaugarriak

• Eskuragarritasuna eta erabilgarritasuna.
• Historia klinikoaren osotasuna.
• Asistentziaren jarraipena.
• Iragankortasuna eta sekuentzialtasuna.
• Iraunkortasuna.
• Informazioaren segurtasuna.
• Bortxaezintasuna.
• Irakurgarritasuna.
• Akatsak datuetan.

OSNko Historia Kliniko Digitala (HKD)

• Bere helburua profesional sanitarioei eta herritarrei edozein zentro sanitario publikotako HKEko datu kliniko garrantzitsuenak ikusteko aukera ematea da.
• Pertsona hauek ikus dezakete HKDa: OSNko profesional sanitarioek eta herritarrek, beren osasun-txartel indibiduala eta sinadura edo NAN elektroniko bidez.

Erizaintzako Zaintzen Txostena

HKDan sartzen den erizaintzako agiri bakarra da, bertan asistentzia-prozesuko datuen laburpen bat agertzen da.

Laburpen...

ANTROPOLOGIA

Gizakia aztergai duen ezagutzaren eremua da. Antropologia hitza grekotik dator: antrophos gizakia esan nahi du eta logos ezagutza. Lehenengo aurrekariak Antzinako Grezian aurkitzen ditugu. Askoz beranduago, XVIII. mendean Linneok egindako espezieen sailkapenaren ondoren, gizakiak Homo sapiens izen taxonomikoa hartzen du eta natur zientzien aztergai bihurtzen da. XIX. mendean Darwinen teoriak antropologiaren sistematizazioa ekarri zuen eta diziplina zientifiko bihurtu zen.

ANTROPOGENESIA

Antropogenesia esaten diogu gure arbasoetatik hasi eta gaur egungo giza espeziea eratzeko bideko prozesuari. Oso bide luzea, 4-7 milioi urte inguru. Hainbat faktorrek izan dute eragina: alde batetik, alderdi fisikoak, biologikoak (HOMINIZAZIO PROZESUA)...

Dolua

Dolua, latinezko dolium hitzetik datorren kontzeptua da, mina edo sufrimendua esan nahi duena. Prozesu osasuntsua da, egin beharreko bidea, mingarria izan arren. Galerak dakarren aldaketei egokitzeko denbora tartea da; ezer ez da berdina, eta gu ere ez gara berdinak. Bi norabidetan ematen den bizipena da, norberarekin eta besteekin. Prozesu bakarra eta transferiezina da, iraupen zehaztugabea duena. Testuinguru sozio-kulturalak baldintzatzen du.

Doluan Eragiten Duten Faktoreak

• Pertsonaren nortasunaren ezaugarriak.
• Pertsonaren adina.
• Eragozpenei eta krisialdiei aurre egiteko modua.
• Galdu den edo hil egin den pertsonarekiko atxikimendua.
• Hildakoaren adina.
• Heriotzaren arrazoia (bat-bateko heriotzak, heriotza traumatikoak...).

Egoera Emozionala: Ohiko

Berdintasunerako Eskubidea eta Arreta

Mendekotasun-egoeran dauden pertsonen arretak jarduera batzuk planteatzea dakar legedian edota arautegian. Jarduera horiek pertsonen arteko berdintasuna bermatzeko eta eraginkorra izateko egin behar dira, mendekotasun-egoeran izan ala ez, edo ezgaitasunen bat eduki ala ez.

Aukera-berdintasuna

Aukera-berdintasuna da ezgaitasunean oinarritutako diskriminaziorik ez egotea, ez zuzenean, ez zeharka; bereizkeria, bazterketa edo murrizketa oro barne. Ezgaitasunen bat duten pertsonei esparru politikoan, ekonomikoan, sozialean, kulturalean, zibilean edo bestelakoetan giza eskubide eta oinarrizko askatasun guztiak baldintza berdinetan aitortzea, gozatzea edo egikaritzea oztopatzeko edo ondoriorik gabe uzteko asmoa badu....

1. Lo hartzea

Oheratu eta lo geratzen garenera arteko aldiari esaten zaio. Oinarrizko erritmoa geldotu egiten da, aharrausi egiten hasten gara, muskuluak erlaxatu egiten dira, gorputza astun bihurtzen da, betazalak itxi.

2. Loa

Bi fase:

A. ALDIA. Lo motela

Lasaia izaten da eta pixkanaka-pixkanaka sakonduz joaten da; arnasketa erregularra izaten da eta begiak mugitu gabe egoten dira. Helduetan 90 eta 100 minutu artean iraun dezake, eta 50 bat minutu haur txikietan. Lau fase ditu:

1. FASEA. Lo hartzea

Muskuluak erlaxatu egiten dira, eta arnasketa eta pultsazioak moteldu. Loa arina izaten da, kanpoarekiko kontzientzia galdu egiten da, baina erraz esna daiteke. Haluzinazio hipnagogikoak.

2. FASEA. Lo arina

Aurreko loa baino sakonagoa da, eta kontzientzia-...

Depresioa ezagutzen den nahasmendu psikiatriko zaharrenetako bat da. Hasieran, malenkonia deitu zitzaion, baina ez dute gauza bera adierazten.

Malenkonia terminoa Hipokratesengan du jatorria, eta Errenazimendura arte erabili zen. 1725. urtean, Sir Richard Blackmore britainiarrak 'depresioa' terminoa izendatu zuen.

Ikuspegi Historikoak

Psikiatria Zientifikoa Aurretik

Psikiatria zientifikoa sortu arte, XIX. mendean, magiaren eta izaera enpirikoko ingurumen-terapia baten artean zebiltzan haren jatorria eta tratamenduak (dietak, musika, paseoak).

Biopsikiatria eta Tratamendu Modernoak

Biopsikiatriaren etorrerarekin eta farmakologiaren aireratzearekin batera, beste gaixotasun bat bihurtzen da. Garai hartan, medikuntza ofizialak laneko errendimendua edo

Gizakiak izaki bizidunak gara; beraz, antzeko ezaugarriak ditugu, animaliak bezala. Baina gizaki egiten gaituzten bereizgarritasunak ditugu, eta gure errealitatearen beste alderdi batzuk hartu behar dira kontuan.

Gizakiaren Alderdiak

Alderdi biologikoa

Animaliekin bat datorrena.

Alderdi psikologikoa

Sentitzeko eta pentsatzeko ahalmena.

Alderdi soziala

Beste izakiekin harremanak izateko eta bizitzeko beharra.

Alderdi pertsonala

Izaki bereziak gara; pentsatu, sentitu eta erabaki dezakegu, eta gure pentsamendu, sentimendu eta erabakiez kontziente gara. Kontzientziari esker, ulertzen dugu bizitza bakarra eta errepikaezina dela, eta hori baloratzen dugu.

Gizakiaren alderdi biologikoa

Izaki bizidunak

Bizia izatea da eta hiru bizi-funtzio betetzea (nutrizioa,...

Norberaren Autonomia eta Dependentzia

Kontzeptua

Pertsona batek bere kabuz eta askatasunez erabakiak hartzeko gaitasuna da, bere ekintzak orientatuz eta jokabidearen arriskuak bere gain hartuz. Autonomia pertsonala erabakiak hartzeko gaitasuna da, eguneroko jarduerak egiteko aukera edukitzea. Prozesu luze baten bidez lortzen da. Norberaren autonomia ongizate eta autoestimu sentimenduekin bat dator.

Eguneroko Bizitzako Jarduerak (EBJ)

Pertsona baten autonomia maila eguneroko bizitzako jarduerak (EBJ) egiteko duen gaitasunean ikusten da. Jarduera horiek, EBJ deiturikoak, pertsonak bere ingurunean modu normalizatuan bizi ahal izateko egiten dituenak dira. Hiru kategoria daude:

• Oinarrizko jarduerak.
• Jarduera instrumentalak.
• Jarduera aurreratuak.

Oinarrizko

GIZA KOMUNIKAZIOA

Komunikatzea da norbaitekin zerbait partekatzea; hots, ideiak, emozioak, beharrizanak eta, oro har, edozein informazio partekatzea.

Komunikatzea da entzutea, ikustea, hautematea, aditzea, begiratzea, ukitzea, dastatzea, sentitzea, hunkitzea... eta gizakiok jaiotzen garenetik egiten dugu.

Komunikazio-prozesuan norbanakoen arteko trukea dago, eta hotsen, mimikaren, keinuen, aurpegieraren, grafismoen, sinboloen eta abarren bidez egin daiteke,nahiz eta pertsona gehienek hizketa darabilten egunerokoan komunikatzeko.

Hizketa edo ahozko hizkuntza dira pentsamenduak ahozko komunikazioan adierazteko bitartekoa.

Pertsona askok, hainbat arrazoi tarteko, ez dute hizkeratik edo hizketa oso mugatua dute: kasu horietan komunikazio- sistema alternatiboa...