DBH mailako Plastika eta arte hezkuntza ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Absidea. Elizaren burualdean dagoen zatia; oro har, erdizirkularra ematen zieten izena.

Arbotantea. Arku-formako elementu arkitektonikoa, eraikinen kanpoaldean egoten dena; gangaren alboko bultzadak jaso eta kontrahormetara igortzen ditu.

Arku polilobulatua. Elkar ebakitzen duten hiru zirkunferentzia-arkuz edo gehiagoz osatutako egituradun arkua.

Arrosa-leihoa. Beiratez apaindutako leiho zirkularra, katedral gotikoetako portadetan jartzen zena.

Beiratea. Bastidore edo marko batean muntatzen diren beirazko koloretako piezen multzoa; ateak edo leihoak estaltzeko erabiltzen da.

Erdi-puntuko arkua. Zirkunferentzia erdi baten itxura duen arkua.

Erretaula. Eskulturak, erliebeak edo pinturak jartzeko egitura, oro har, egurrezkoa. Elizetako aldarearen atzealdean

Pertsona guztiek, artistek bereziki, ikusitakoaren memoria edo oroimena eta behatzeko gaitasuna erabili behar dituzte, inguruneko ikusizko mezuak behar bezala ulertzeko eta mezuez gozatzeko.

Kolorea Hizkera Plastikoan

1-Kolorea hizkera plastikoaren osagaia da, puntua, lerroa, planoa eta testura bezala. Gizakiak eta animalia batzuek duten pertzepzio subjektiboa da, argi ikusgaiko uhin-luzerek sortua.

Argia eta Kolorearen Pertzepzioa

2-Koloreak ezin ditugu argirik gabe ikusi, ARGIA ezinbesteko elementua da koloreen pertzepzioan. Isaac Newton izan zen lehena kolorea argia dela frogatzen. Argi izpia prisma batetik igarotzean ortzadarraren koloretan deskonposatzen zela ikusi zuen.

Argi Ikusgaia eta Uhin Elektromagnetikoak

3-Argia energia izanik uhin elektromagnetikoz osatuta dago, eta beste uhin batzuk bezala zabaltzen da: irratia, soinua... Argi ikusgaia giza-begiak ikus dezakeen espektro elektromagnetikoaren zatiari deitzen zaio, (380-...

Alegoría: representación plástica dunha idea mediante figuras que a simbolizan, por mor dunha analoxía convencional entre o concepto inmaterial e o obxecto material ó que se atribúe a significación.

Alto Renacemento

Alto Renacemento: período que comeza a finais do s. XV ou principios do XVI, cando xorde en Italia a conciencia de que os logros acadados nos anos anteriores demostraban que era posible comparar a época coa antigüidade clásica.

Balaustre

Balaustre: pequena columna curva ou perfilada que se emprega para decorar varandas.

Baleirado

Baleirado: técnica escultórica consistente na obtención dun molde oco do que se sacan as copias ó enchelo.

Casetóns

Casetóns: compartimento oco, xeralmente de forma cadrara, a modo de artesa invertida...

Itzulpena: Hizkuntzen arteko zubia

Itzultzea hizkuntza batean esanda edo idatzita dagoena beste hizkuntza batera pasatzeari dagokio. Itzultzaileak jatorrizko hizkuntzako modura ahalik eta zehatzen egokitu behar du, ahaztu gabe testua ulergarri eta naturala geratu behar dela. Itzulpenak oso garrantzitsuak dira hainbat arlotan: zientzietan, merkataritzan, literaturan eta abarretan. Literatura-testuak itzultzeko, itzultzaileak ahalegin handia egin behar du jatorrizko testuan sortzen diren hizkuntza-efektuen antzekoak lortzeko.

Euskal itzulpenaren mugarriak

Lehen euskal itzulpena "Iesus Christ Gure Iaunaren Testamentu Berria" izan zen; Joana Albretekoa Nafarroako erreginak agindu zion Leizarragari. Gaur egun, programa informatikoek automatikoki egiten...

Hiztegi txikia: hitz-parak eta itzulpenak

Ondorengo zerrenda originaleko edukia mantendu da; formatu, ortografia eta puntuazio zuzenketak egin dira, eta elementuak irakurtzeko errazago egituratu ditugu.

Hitz-parak (itxuraz jasoak, zuzentzen lagundu direnak)

• absurdu: zentsugabea
• adokin: harritxikizkogaltzada
• aitatu: aipatu
• ale: unitate
• antxeta: kaioa
• antzu: idorra
• apailatzaile: prestatzailea
• apeta: guraria
• arraiadun: marraduna
• arrats: iluntzea
• arrotz: ezezaguna
• asaldatu: larritu
• atarramendu: ondorioa
• ater tu: euriaegitengelditu
• auzi: asuntoa
• aztarren: aztarna
• bebarru: entreplanta
• bederen: behintzat
• berme: garantia
• berritsu: hizketanamaigabearitzendena
• bertute: ontasuna
• berun: plomoa
• bilkura: batzarra
• burnizko: burdinazko
• burutu: gauzatu
• corpus: multzoa
• danbateko: kolpezaratatsua
• debozio:

Bertsolaritzaren bilakaera historikoa

Bertsolaritza: Hizkuntza lehenengo mintzatua izan zen; idatzizko hizkuntza askoz geroago sortu zen. Herri guztiek dute ahozko literatura, herri kanta, bertso, ipuin, esaera eta abarrek osatzen dutena. Bertsolaritza XIX. mendetik aurrera garatu zen Euskal Herrian. Lehenengo bertsolari ezaguna Fernando Amezketarra izan zen, Bilintx, Iparragirre eta Etxahun adar-jotzaile ospetsuekin batera. Jose Maria Iparragirrerena da Gernikako Arbola ospetsua.

1876-1935: Abertzaletasuna eta kulturaren defentsa

Tarte horretan ere zabala da bertsolari taldea. Garai horretan, bertsolariak egoera berrietara moldatu behar izan zuen, eta Euskal Herriko kulturaren bilakaeran protagonismoa hartzen hasi ziren. Euskararen defentsa eta...

Euskarazko Sinonimoen Zerrenda

Jarraian, euskarazko hitz eta haien sinonimoen zerrenda aurkituko duzu, alfabetikoki ordenatuta eta zuzenduta:

• Egiaztatu: ziurtatu, frogatu
• Eginahaletan: ahaleginetan, saioetan
• Egokitu: aurkitu, gertatu, suertatu
• Egoskorra: burugogorra, kaskagogorra, setatia, setatsua
• Egotzi: aurpegiratu, bota, leporatu
• Egundokoak: ikaragarriak, itzelak, izugarriak
• Ekiditu: saihestu, galarazi
• Elkorrean: lehorrean, idorrean, antzuan, agorrean
• Eltzea: lapikoa, pertza, tupina, marmita
• Emeki: poliki, astiro
• Emendakinik: zuzenketarik, aldaketarik
• Erabakia: ebatzia
• Eragotzi: oztopatu, galarazi
• Eralgitzen: gastatzen, xahutzen
• Erantzukizuna: ardura
• Erbesteko: atzerriko, kanpoko, deserriko
• Erdeinatu: arbuiatu, mesprezatu, gutxietsi
• Erdeinua: destaina, mesprezua
• Erdiesteko:

Txirrita: Bertsolari Pikaroren Irudia

Gaiak eta Pentsamoldea

Gai sozialak lantzen zituen bertsoetan, garai hartako herri-klaseen pentsamolde eta sentimenduen berri ematen da. Jendeak Txirritaren kontrako bertso-paperak jartzeko eskatzera joaten zen. Bertso-sorta horietako gai nagusiak, besteak beste, desamodio kontuak eta mota guztietako arrazoiengatik sortutako ezinikusiek ziren.

Txirrita Euskal Iruditerian

Hargin mutil bertsolari, mutilzahar, parrandazale eta pikaroaren prototipoa bihurtu da Txirrita euskal iruditerian.

Alfabetizazioa eta Bertsoen Diktaketa

Eskolarik gabea zen; inprentako hizkiak irakurtzeko gai bazen ere, ez zekien idazten, eta bertsoak ilobari diktatzen zizkion.

Txapelketetako Omenaldia

Maialen Lujanbioren aitona Txirrita Handia...