Musika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Tesitura: Ahots bat Erraztasun handienarekin mugitzen

 den haots multzoa da. Hedadura: Ahots batek eman

ditzakeen hotsen Multzoa da, altuenetik baxuenera.

Tenorea: gizoneskoaren Ahotsik altuena da.

Baxua: Sonoritatearen Sakonera heltzen den paparreko

ahotsa. Baritonoa: Ahots baxuenak dira, eta baxuekin

duten Desberdintesuna nagusia baritonoak argiagoak

direla da. Sopranoa: Emakumezkoen ahotsik altuena da.

 Soprano bi mota daude: Soprano arina: disdira Eta

altutasun gehien Duena da. Soprano lirikoa: ahots

ederrenetakoa da. Oso ahots irmoa da, pontentzia handikoa

 Mezzosopranoa: Sopranoa bahino Baxuagoa da.

 Bi mezzosoprano daude: mezzosoprano lirikoa Eta

dramatikoa. Kontralto: Emakumezkoen hotsik baxuena da.

Ahots mistoen abesbatza:Esaten zaie ahots Baxuek...

Johann Sebastian Bach (1685eko martxoaren 21a - 1750eko uztailaren 28a) Aro barrokoko konpositore eta organista alemaniarra izan zen, historian izan den musikari familia onenetariko baten kidea. Inoiz izan den konpositore handienetariko bat bezala hartzen da askotan; ez bere lanen edertasunagatik bakarrik, baita kopuruagatik ere. Hortaz, inspirazio iturri bihurtu da hainbat musikarirentzat, hasi Mozartetik Schoenbergera. Lanik garrantzitsuenen artean aipatzekoak dira "Matthäuspassion", "Brandeburgoko kontzertuak", "Fugaren artea", "Ongi tenperatutako klabea" eta "Meza si menorrean", besteak beste.

Lehen urteak (1685-1703)

Eisenachen (Turingia, Alemania) jaio zen 1685eko martxoaren 21ean (Scarlattiren eta Händelen urte berean), zazpi belaunalditan...

Bitarteak eta Aldakariak

Bitarteak guztiz aldatzen dira aldakariak erabiltzen ditugunean. Aldakari horrek bitartea handitzen duenean, bi aukera daude: beheko nota beherantz eramatea bemola erabiliz, edo goiko nota gorantz eramatea sostenido batekin. Bitarteak txikitzea ere posible da.

Tonalitatea

Bi tonalitate mota daude: tonalitate maiorra eta tonalitate minorra.

• Tonalitate maiorrean, lehenengo eta hirugarren graduen artean hirudun maiorra dago.
• Tonalitate minorrean, lehenengo eta hirugarren graduen artean hirudun minorra dago.

Tonalitate maior bakarra dago, baina hiru tonalitate minor daude.

Eskala

Eskala bat da nola antolatzen diren soinuak gorantz edo beherantz, soinu batetik abiatuta. Eskala mota ugari daude, baina garrantzitsuena eskala diatonikoa...

Soinu Tresnen Sailkapena

Soinu tresnen sailkapena haien hots-iturrian eta soinua sortzen duen materialaren izaeran oinarritzen da.

Horren arabera, bost taldetan banatzen dira soinu tresna guztiak:

• Idiofonoak
• Aerofonoak
• Menbranofonoak
• Kordofonoak
• Elektrofonoak

Idiofonoak

Soinu tresnaren gorputza bera da bibratzen duen elementua. Talde honetakoak dira, besteak beste: kanpaiak, xilofonoak eta txalaparta.

Aerofonoak

Haizezko soinu tresna ere deitzen zaie. Talde honetakoak dira, besteak beste: txirula, txistua, tronpeta...

Menbranofonoak

Zabaldu eta tinkaturiko mintz baten bibrazioek sortzen dute soinu tresna hauen hotsa. Danborra edo panderoa dira honen adibideak.

Kordofonoak

Bibratzen duten soka tenkatuz osatutako soinu tresnak dira. Gitarra edo biolina dira...

Berpizkundea (XV-XVI. Mendeak)

Garaiko ezaugarriak

• Grezia eta Erromako kultura dute eredu. Hori "berpiztu" nahi dute.
• Humanismoaren garaia da; gizakia da garrantzitsuena.
• Bizitzaren ikuspegi antropozentrikoa nagusi da.

Artearen ezaugarriak

• Arauak bete behar dira eta oreka bilatzen da.

Musika formak

Musika erlijiosoak

• Motetea
• Meza: elizan abesten den kanta polifonikoa da.
• Korala: elizan lau ahotsetara abesten den kanta da. Ez da "abesbatzarekin" nahastu behar.

Musika profanoak

• Ezagunena madrigala da. Ahotserako egindako musika-forma honek indar handia izan zuen XVI. mendean, baina opera agertu zenean indarra galtzen joan zen.
• Monteverdik, forma horiek guztiak bateratuta, Orfeo izeneko lana sortu zuen, gerora lehenengo operatzat hartu dena. Bera izan zen hurrengo

Ingalaterra: Henry Purcell

Henry Purcellen musikak atzerriko eraginak zituen; hori apaindura ugarietan eta alaitasunean ikusten da. Bere opera-lanen artean, Dido eta Eneas da garrantzitsuena. Purcellek gailurrera eraman zuen Ingalaterrako ohiko forma bat: Anthem-a. Anthema Ingalaterrako eliza-liturgiako musika da. Latinez edo ingelesez kantatzen zen; hasieran polifonikoa izan zen, baina azkenean Barrokoaren bertikaltasuna hartu zuen.

Alemania: Georg Friedrich Handel

Handelen ezaugarri nagusiak:

• Koruetako musikaren egile handia izan zen.
• Maisutasun itzelez landu zuen Barrokoaren kontrastea (indarra, tinbrea, abiadura).
• Beraren kontrapuntuak garrantzi txikiagoa zeukan, eta horrexek bereizten zuen Bachen estilotik.
• Handelen musika irekia eta gortekoa

MUSIKA-TRESNAK ETA HAENEN HISTORIA

GANBARA-KORUA: Koru txikiagoa da, eta gehienez 20 ahots ditu.

MENDEBALDEKO MUSIKA-TRESNAK: BILAKAERA

AINTZINAROA

ERDI AROA

ERRENAZIMENTUA

Sonata klasikoa

Sonata klasikoa: Garai hartan egindako musika instrumentala gehienaren egiturazko oinarria sonata izan zen: sinfoniarentzat, kontzertuarentzat, pianoarentzat... sonata. Bere sortzailea Carl Philipp Emanuel Bach da. 3 zatiko sonata egin zuen, ondoren lehenengo aurkezpenean gai nagusiari beste batzuk gehitu zitzaizkion, 2 gaietako sonata. Sonata formaren eskema:

1. mugimendua

2. mugimendua

3. mugimendua

4. mugimendua

Oratorio

Oratorio: Ahots eta instrumentuetarako konposizio erlijiosoa da. Bibliako testuan oinarritzen da eta zati liriko eta dramatikoak ditu, operaren antzekoa da, baina hemen ez dago antzezpenik. Narratzaileak errezitatibo-forma erabiliz ekintza kontatzen du.

Kantata

Kantata: Oratorio motz bat dirudi; bakarlari bat edo gehiago musika-instrumentuekin lagunduta drama motza abesten da. Profanoa edo erlijiosoa izan daiteke. Alemanian, kantata erlijiosoa landu zen, Erreformaren kantuari loturik.

Pasioa

Pasioa: Ebanjelioan oinarrituta, Jesu Kristoren heriotza eta pasioa kontatzen ditu. Interludioak, errezitatiboak, ariak eta koruak ditu. Narratzailearen papera ebanjelistak betetzen du; hark errezitatibo bidez gertakizun guztiak kontatzen ditu. Jatorria...