Klasizismoko Musikaren Ezaugarriak

• Musika alaia, ederra eta distiratsua.
• Doinuaren simetria, oreka eta erregulartasuna bilatzen ditu.
• Kontraste handirik gabeko musika da (Barrokoarekin alderatuta); erritmo aldaketak leunak dira.
• Doinua da nagusi, simetria bilatuz.
• Hasiera eta amaiera egonkorrak eta argiak dira; erdiko zatietan tentsioa handitzen da.
• Klabezina baztertu eta pianoak garrantzi handia hartu zuen.
• Operak berrikuntza handiak izan zituen: libretoan oinarritzea, koruaren rol dramatikoagoa, oberturaren garrantzia...
• Orkestrak hazkunde nabarmena izan zuen: hari-instrumentuak ugaritu eta tronpa eta klarinetea gehitu ziren.
• Hizkuntza tonala erabiltzen da, tonuen hierarkia nabarmenduz.
• Betegarri harmonikoa erabiltzen da.
• Alberti baxua erabiltzen da:

Musika Klasikoa eta Erromantizismoa

Ludwig van Beethoven

Ludwig van Beethoven 1770ean Bonnen jaio eta pobrean hazi zen. Hamaika urte zituela piano-jotzailetzat aurkeztu zen. Musika-sortzaile nagusienetarikotzat hartzen dugu; entzumen-arazoak izan zituen eta laster gorreria garatu zuen.

Erromantizismoaren Ezaugarriak

• Herriko esentzia bilatzen da.
• Musikaren gai nagusia dantza eta kanta folklorikoak dira.
• Doinu-aberastasun handikoa da.
• Alemaniako musikagileen eragin handia izan zuen.

Erromantizismoko eta Beste Musikagile Nabarmenak

• Balakirev
• Mussorgsky
• Anton Dvořák
• George Gershwin

Pianorako Erromantizismoko Musikagileak

• Frédéric Chopin
• Robert Schumann
• Franz Liszt

Zarzuela: Espainiako Opera Nazionala

Opera nazionala sortzeko ahalegina egin zen, zarzuelaren genero...

Ahotsa eta Abestia

Ahotsa

Ahots-aparatuak hiru atal ditu: arnas, fonazio eta erresonantzia atalak. Ondo arnastu behar da ondo hitz egiteko eta abesteko. Umeen ahotsa zorrotza da (soprano).

Abestia

Abestia baliabide bezala erabil daiteke ikasleak motibatzeko, sozializatzeko eta hainbat eduki lantzeko. Abestietan aurkitzen ditugu musikaren adierazpenaren elementu guztiak: erritmoa, melodia eta egitura. Landu ahal ditugu: erritmoa, melodia, egitura eta sormena.

Abesti motak

• Gai bati buruzkoak
• Klasikoak
• Youtubekoak
• Beste hizkuntza batzuetakoak
• Herrikoiak

Abestiak aukeratzeko irizpideak

• Musikalak: erritmoa, melodia, egitura.
• Pedagogikoak: testua, beste arloekiko lotura.
• Psikologiko ebolutiboak:
  • 1. zikloa
  • 2. zikloa: ahots heziketa, erritmo konplexuagoak.
  • 3. zikloa:

1. Unitatea: Bertsolaritza

Txirrita (1860-1936)

1. Nekazaria sortzez, langile soila ogibidez.
2. Eskolatu gabea.
3. Maisutzarik gabe ikasia; bertsolari herrikoia eta berezkoa.
4. Euskara aberatsa, erdarakadekin, baina oso bizia.
5. Herri-herriko jende arruntaren pentsamoldearen ispilu.
6. Umore jatorra eta ugaria; edonor astintzen du eta hitz mingarriak ere erabiltzen ditu. Satirako joera.
7. Gai zabalak hartzen ditu.
8. Musika arrunta.
9. Usadiozko eskolaren eredu.

Basarri (1913-1999)

1. Nekazaria sortzez, umetan kaletartua, kazetaria ogibidez.
2. Eskolatua.
3. Maisuei atxikia: Otaño eta Kepa Enbeita izan zituen ereduak.
4. Euskara aberatsa, garbia, txukuna eta bizia.
5. Pentsabide zehatza, gizon jantziaren argudioak.
6. Serio antzean azaltzen da gehienetan: gizabidez eta errespetuz. Dramatikoagoa.
7. Eguneroko

Musika Gregorianoa

Gizakiak poza, tristura, amodioa, irrikak eta asmoak adierazteko premia sentitu zuenean sortu zen.

Trobadoreak eta Trobalariak

Trobadoreak poeta-musikariak ziren, zaldun-amodioa kantatzen zutenak. Hiru mota zeuden:

• Trobadoreak (okzitanieraz)
• Trobalariak (oïl hizkuntzan)
• Minnesingerrak (alemanez)

Juglareak haien aurretik aritu ziren, eta tresnak jo, kantatu eta dantzatu egiten zuten.

Alfontso X.a Jakituna

Kantigak egin zituen; horietan 417 doinu biltzen ziren: Proventzako trobadoreen doinuak, espainiar erromantzeak eta arabiarren eta juduen ageriko eragina zuten kantuak. Gaztela, Galizia eta Portugalgo musiken eragina ere nabaria zen.

Polifonia

Polifonia aldi berean entzuten diren hainbat ahotsetako kantua da. Izena grezierako poli...

Musikaren Osagaiak

Zenbat eta zeintzuk dira musikaren osagaiak?

Hiru dira: erritmoa, doinua eta harmonia.

Zerekin lotzen dugu osagai bakoitza?

Erritmoa gorputzarekin, doinua sentimenduekin eta harmonia adimenarekin.

Zer da erritmoa?

Erritmoa musikaren barne-motorra dela esaten da. Erritmoa denboran zehar ematen den soinuen iraupen eta azentuen banaketa da.

Erritmoari begira, nola jo daitezke notak?

Azkar edo mantso jo daitezke.

Zer da pultsoa?

Pultsoa musika-lanaren erritmo etengabea da, bihotzaren taupadak bezalakoa.

Zer da tenpoa?

Pultsoaren abiadura da.

Nola lortzen dugu doinua?

Soinu agudo, grabe, luze eta laburrak elkarren ondoan jarri behar ditugu, modu atseginean konbinatuz.

Zein bi baliabide oso on ditugu doinua lortzeko?

Ahotsa eta musika-tresnak....

Arte Eszeniko Mistoak

Arte eszeniko mistoak ikuskizun bat osatzen duten jarduera fisiko ezberdinak erabiltzen dituztenak dira, hala nola, antzerkia, musika, dantza eta arkitektura. Ezagunenak opera, balleta eta musikalak dira, ibilbide historiko luzea baitute.

Opera

Opera musika eta antzerkia nahasten dituen genero artistikoa da, orkestra batez lagunduta doa beti. Italian sortu zen XVI. eta XVII. mendeen artean. Bere helburua Greziako tragedia klasikoa berpiztea zen. Opera saioa hainbat ekitalditan banatzen da, eta bakoitzak bere atalak ditu:

• Obertura: hasieran, orkestrak jotzen duen pieza musikala.
• Errezitatibo: non historiak aurrera egiten duen. Testuak musikak baino garrantzi handiagoa du.
• Aria: hemen musikak testuak baino garrantzi handiagoa

1. Musikaren Kontzeptua

Etimologikoki, grekotik eta latinetik dator musika hitza, eta bere esanahia gaurkoa baino zabalagoa zen garai hartan, museen arteak bilduz (dantza, poesia, antzerkia eta musika).

Oso zaila da musikaren kontzeptua definitzea eta historian zehar musikaz definizio ugari egin dira, gehienak zehatz-gabeak izanik, nahiz eta haren osotasuna aztertzen saiatu. Definizio horietan, gehien atera izan diren ideiak honako hauek dira:

• Soinu nahasketa, gizakiaren entzumenak somatutako eta inguru soziala, historikoak, ekonomikoak, kulturalak eta politikoak eragina dute musikan.

2. Soinuaren Ezaugarriak

Soinua da objektu baten dardar-mugimendua eta lau ezaugarri ditu: tinbrea, intentsitatea, altuera eta iraupena. Musikagileak landuko duen...

Zer da musika klasikoa?

Musika klasikoa, musika landu mota bat da, historiako "aldi" klasikoan konposatua. Hala ere, "musika klasiko" hitza gizartean zabaldu egin da.

Musika historiaren laburpena

Lehen dokumentu musikal idatzien aurkikuntza hartuko dugu hasieratzat: Erdi Aroa, Errenazimentua/Berpizkundea, Barrokoa, Klasizismoa, Erromantizismoa, Aro Garaikidea.

Inguruak musika sortzen du

Inguruak eragin zuzena du gure komunikazioan, eta musikan ere inguruaren eragina nabarmena da.

Musikak ere inguru bat sortzen du

Musika bakoitzak egoera eta inguru batera eramango gaitu. Horregatik musika oso erabilgarria izan da zinemagintzan eta publizitate iragarkietan. Tristura, alaitasuna, beldurra, arridura, nekea, poza... emozio sentimendu guztiak adierazten...

1. Soinuaren Ezaugarriak

Soinuaren ezaugarri guztiekin honako ariketak egin daitezke:

• Ikusteko
• Entzuteko
• Imitatzeko
• Egiteko
• Identifikatzeko
• Sailkatzeko

(IEIEIS akronimoa).

1.1. Tinbrea

1. Zikloa

• Ahotsa: Ama, aita, irakaslea, lagunak, etab.
• Gorputz-perkusioa: Eskuak, belaunak.
• Soinu-objektuak: Etxekoak, kalekoak, ikasgelakoak.
• Eskolako perkusioa: Txintxirrinak, kaskabiloak, klabeak, panderoa.

2. Zikloa

• Ahotsa: Beste ahots ezberdin batzuk.
• Gorputz-perkusioa: Eskuak, belaunak, oin-hatzak.
• Soinu-objektuak: Umeek beraiek klasean egindakoak.
• Eskolako perkusioa: Metala, zura, mintza.
• Musika tresna profesional batzuk.

1.2. Intentsitatea

1. Zikloa

• Forte (f) - Piano (p).

2. Zikloa

• Forte (f), Mezzo-forte (mf), Piano (p).

1.3. Altuera

1. Zikloa

• Glissandoa // Altua - Baxua.

2. Zikloa

• Igo