Hasiera / Apunteak / Medikuntza eta osasun zientziak /

Biologia eta Gizarte Erlijioaren Oharrak

Medikuntza eta osasun zientziak5,82 KB

Giza Biologia eta Immunologia

Odola eta Zelulak

Zelulak: Eritrozitoak (hematieak) + zenbakia, garraioa oxigeno/dioxidoa. GB Defentu orokorra. 2 mota:

  • Granulozitoak: Eosinofiloak (defentsa parasitoen aurka), Basofiloak (erantzun hanturazkoa), Neutrofiloak (fagozitoak).
  • Agranulozitoak: Linfozitoak (erantzun immune espezifikoa), Monozitoak (tamaina handikoak, fagozitoak, makrofago bihurtzen dira).

Plaketak: Tapoi hemostatikoa. Koagulazioa: fibrinogenoa-fibrina.

Sistema Immunitarioa

Sistema immunologikoa zelula, organo eta ehunez osatuta dago defentsa antolatzeko. Defentsa motak:

  • Kanpoko defentsa: Patogenoen sarrera ekidin (azala, mukosak).
  • Barneko defentsa: Patogenoak ezabatu:
    • Inespezifikoa: Berdin dio zein patogeno den. Hantura (basofiloak), zelula defentsa inespezifikoa (fagozitoak).
    • Espezifikoa: Linfozitoak. Erantzun ezberdina: RIP (lehen aldiz linfozitoa patogenoarekin topo egitean, banakoak gaixotasuna sufritzen du); RIS (bigarren aldiz edo gehiagotan, erantzun eraginkorragoa, gaixotasunik ez).

Inmunitatea: Banakoak gaixotasunik jasaten ez duen egoera:

  • Naturala (botikarik gabe): Aktiboa (sistema immunitarioaren funtzioa), Pasiboa (ama-esnearen edo enbrioi bidezko antigorputz amaituak).
  • Artifiziala (osasun-esku-hartzea): Aktiboa (txertaketa), Pasiboa (antigorputzak sartzea).

Osasun Publikoa eta Gaixotasun Infekziosoak

Osasun Publikoa: Gaixotasunak ekiditeko eta pazientea berreskuratzeko neurriak:

  • Lehen mailako prebentzioa: Gaixotasunen agerpena ekidin (txertaketak, garbitasuna).
  • Bigarren mailako prebentzioa: Gaixotasuna sekuelarik gabe berreskuratzea (botikak, ospitaleak).
  • Hirugarren mailako prebentzioa: Errehabilitazioa, sekuela gutxiago eta bizi-kalitate hobea gaixo terminalentzat.

Gaixotasun Infekziosoak: Infekzioaren kausak (sarrerakoak eta ondorengoak). Kutsatze zuzena (fluidoak, odola) / Kutsatze zeharkakoa (airea, ura...). Agenteak: Bakterioak, onddoak, protozooak, birusak, makroparasitoak.

Tratamendua: Agente fisiko eta kimikoak, antibiotikoak.

Medikuntza modernoa: Hiesa, minbizia, transplanteak, terapia genikoa, zelula ama.

Minbizia: Organo baten tumore-aparatu. Tumorea: zatitze prozesuan dauden zelulak, DNA mutatua duten zelula-ondorengoak. Tratamendua: ebakuntza, erradiazioa, kimioterapia, immunoterapia.

Transplanteak: Hondatutako organo edo ehun baten ordezkapena osasuntsu batekin:

  • Autotransplantea: Adin berbera, arriskurik ez.
  • Isotransplantea: DNA berbera (bikiak), arriskurik ez.
  • Alotransplantea: Espezie berekoa, arriskuak.
  • Xenotransplantea: Espezie ezberdinekoa, arrisku handia.

Funtzio Nutritiboa

Elikagaiak eta energia zelularra eta ingurunea integratzen dituzten sistemak (digestio, arnas, zirkulazio eta iraitz sistemak).

Digestio Aparatua

Elikagaiak apurtu nutriktuak lortzeko. Prozesu kimikoak eta mekanikoak. Atalak: ahoa, faringea eta laringea, esofagoa, urdaila, heste meharra, heste lodia, eta anala.

  • Ahoa: Lehen erregulatzailea. Hortzak: ebakitzaileak (mozteko), kaninoak (desegiteko), premolarrak eta molarrak (txikitzeko). Mihia: organo muskularra (elikagaiak bildu, masatu eta bultzatu). Gatzar salbaleak: saliva sortu (digestio kimikoa).
  • Faringea eta laringea: Epiglotisa.
  • Esofagoa: Faringetik urdailera.
  • Urdaila: Digestio mekanikoa eta kimikoa.
  • Heste meharra: Digestio kimikoaren osapena. Nutrienteen xurgapena. 3 eskualde: duodenoa (laburrena), jejunoa, ileona.
  • Heste lodia: 3 zati: ziegoa (apendizea), kolona (uraren xurgapena).
  • Kanporatzea: Hondakinak kanporatu.

Iraitz Sistema

Odoleko substantzia toxikoak ezabatu. Giltzurrunak (nefrona bidez osatuak).

Erlijio Gaiak eta Kontzilioa

Pertsonaren Alderdiak

Kanpoko zeinua: Itxura, janzkera, bizimodua, testigantza kristaua.

Barneko zeinua: Esperientzia pertsonal sakona.

Trinitatearen Misterioa

Aita: Sorkuntza, Jesus bidali, Espiritu Santua bidali.

Semea: Haragitzea, ongia egitea, heriotza, berpizkundea, Espiritu Santuaren bidez presente egotea.

Espiritu Santua: Jesus gidatu, Eliza indartu mendeko egunean (Pentekoste).

Vatikano II. Kontzilioa

Elizaren gertaerarik garrantzitsuena XX. mendean. 3 urte iraun zuen. 2.500 padre kontziliar bildu ziren Elizarentzat. Jarrera profezikoa eta ortodoxoa izan zuen. Kontzilioaren dokumentuak: 4 konstituzio, 9 dekretu, 3 adierazpen.

Komunitatearen Zerbitzua eta Jatorria

Oinarrizko kristautasuna: Kristauaren konpromisoa komunitateari zerbitzatzeko erantzukizun apostolikoarekin. Zerbitzua.

Fedearen komunitatea: Fedea partekatuz Espiritu Santuak indarra hartzen du.

Komunitate-zerbitzua: Ministerio pastoralak (ebanjelioaren predikua) eta behar espiritual zein materialei zerbitzu ematea komunitatean.

Jerusalemgo Batzarra: Erabaki zen pagano bihurtuek ez zutela juduen legea bete behar. Salbatzen duena Jesusenganako fedea da. Ondorioa: Inportanteena fedea da eta ez errituak; herri guztia salbatzen da.

Deskargatu

PDF Word HTML