Lanbide heziketa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Testuaren iruzkina: Euskeldun Batzokijaren Estatutuak

Aztergai dugun testua 1894an idatzitakoa da (Berrezarkuntzaren garaian, Alfontso XII.aren erregealdian). Jatorri aldetik lehen mailakoa da, estatutua edota arau-multzoa bera delako. Forma aldetik, zirkunstantziala da eta eduki aldetik politiko zein erlijiosoa dela esan daiteke.

Egileari dagokionez, ez dago argi nor izan zen; bestalde, hartzailea publikoa da, hots, euskal herritarrak, aldizkari batean argitaratutako artikuluak baitira. Honen asmoa zera da: Bizkaian hainbat arau-mota ezartzea, probintzia oso bat izateko.

Testuaren azterketa

Testuaren azterketari hasiera emateko, hitz bat argitu behar da: Batzokia.

Testuaren azterketarekin jarraituz, ideia nagusiak hauek dira:

• Batzokia: Jeltzaleen

Pultsagailua

Diktadura Frankista Euskal Herrian (1939-1975)

Erbesteko Antolakuntza eta Hasierako Erresistentzia

Diktadura frankista Euskal Herrian (1939-1975) hasi zenean, buruzagiek alderdien azpiegiturak berrantolatzen eta komunikazio zubiak ezartzen hasi ziren erbestearekin. Erresistentziarako Junta eta Eusko Jaurlaritzaren Batzorde Delegatua sortu zituzten. Lan eta ekonomia baldintza gogorrak eta frankismoaren aurkako oposizioa zirela medio, greba orokor baterako deialdia egin zen. Grebalariek errepresio gogorra jasan zuten. 50eko hamarkadan, EKIN gazte erakundea sortu zen, hasieran EAJren barnean. Hauek buruzagi nazionalistak kritikatu zituzten. Garai hartan, gizarte aldaketa sakona eta industria prozesu bizkorra izan zen. Hazkunde ekonomiko handia zegoen....

Talde motak eta definizioak

Harreman afektiboaren araberako taldeak

• Lehen mailako taldeak: Lotura afektibo estuko taldeak dira; kohesio-maila eta intimitate-maila altua izaten dute (familia, lagunak, gelako lagunak).
• Bigarren mailako taldeak: Lehen mailakoak baino handiagoak dira. Izaera formala dute, arau eta antolaketa zehatzekin (adibidez: ordutegiak, betebeharrak).

Gizakiaren loturaren araberako sailkapena

• Pertenentzia-taldea: Norberak aukeratu gabe kide den taldea da, ez da borondatezkoa (familia, gelako taldea edo auzokoak).
• Erreferentzia-taldea: Guk aukeratutako taldeak dira. Gizakia bere erreferentzia-taldeko kide izan daiteke eta haren kide gisa jardun (adibidez: koadrila, lagun mina, Athletic).

Taldea sortzeko arrazoiaren araberako sailkapena

• Talde

1869ko Meatzeko Legeak ahalbideratu zuen Espainiako meategiak modu modernoan ustiatzea. Euskal Herriari zegokionez, Azken Gerra Karlistaren amaierak foruen abolizioa ekarri zuen. Seiurteko Demokratikoko legeak erraztasunak eman zituen meatzeak esplotatzeko:

• Inspekzio gutxiago eskatzen zuten.
• Esplotazioa betirako uzten zen.
• Gaiak esportatzeko erraztasun gehiago eman zituzten.

1876an Berrezarkuntzak foru-legearekin amaitu zuen. Konpainia atzerritarrak eta euskal konpainiak fundatu ziren zorupea ustiatzeko, eta Mendebaldeko Europako siderurgiak Bizkaiko minerala eskatzen hasi ziren, lege metaliko altukoa eta prezio merkekoa, beste edozein baino gehiago. Ondorioz, 1880tik 1900era esportazioaren % 90 Britainia Handira izan zen.

Meatzaritzaren Ezaugarriak

Gainera,...

Gaixotasun Kutsakorrak: Zer Dira?

Gaixotasun kutsakorrak edo infekziosoak beste organismo bizidun bat inbaditzen duten mikroorganismoek (bakterioak, birusak, parasitoak, onddoak...) edo partikula infekzioso batzuek (prionak) sortzen dituzten gaixotasunak dira.

Infekzio Motak eta Bideak

Mikroorganismo gaixo batzuek giza gorputza inbaditzen dutenean sortzen dira infekzioak. Mikroorganismo horiek pertsona batetik bestera transmititzeko gaitasuna dute, hau da, gaixotasun kutsakorrak izaten dira. Infekzioa sortzen duten mikroorganismoen arabera, hainbat motatako infekzioak bereiz daitezke:

• Bakterio-infekzioak
• Infekzio biralak
• Parasitoek sortutako infekzioak
• Prionengatiko infekzioak

A) Bakterio-infekzioak

Bakterioak nukleorik ez duten mikroorganismo zelulabakarrak...

Higiene motak eta haurraren garapena

Higienea bi kategoriatan sailka daiteke: Higiene pertsonaltzat hartzen da organismoaren funtzioen osotasuna mantentzeko eta osasuna hobetzeko neurrien multzoa. Kultura bakoitzeko ohituren parte da eta zenbait alderdi ditu, hala nola gorputz-garbitasuna eta txukuntze pertsonala.

Bi jarduera horiek zuzenean erlazionatzen dira nork bere burua zaintzen ikastearekin, eta eragina dute haurraren autokontzeptua osatzerakoan, bai norberaren osasunarekin eta ongizatearekin zerikusia duten alderdietan, bai alderdi sozialean.

Higiene-ohiturak hartzeko faseak

Haurren higiene-beharrak helduek konpondu behar dituzte lehenengo urteetan. Prozesu honek hiru fase nagusi ditu:

• Fase pasiboa: Helduak egiten du higiene-jarduera.
• Lankidetza-

Nihilismoa eta Jainkoaren Heriotzaren Ondorioak

Nihilismoa Jainkoaren heriotzaren ondorio da. Une horretara arte indarrean egon diren balioak, gizakiari babesa eta argibidea ematen zizkiotenak, bertan geratuko dira itota. Kristautasunak pairatzeko gomendatzen die nahigabean eta itolarrian bizi direnei; horregatik, mantasuna hartzen dute bizi-eredutzat.

Historiako urrats guztiek helmuga zehatz bat dutela pentsatzen dugu. Historiako gertakariek halako helbururik ez dutela ikustean, etsipena sortzen da, geroago sumina, eta amaitzeko nihilismoaren sentikizunak. Gizakia ohartzen da munduak azalpenik ez duela. Gizakiak idealismoak bizitzarekiko sortzen duen hutsalkeria faltsuan sinesten ez duelarik, baiezkoa eman behar dio bizitzari, gogo biziz eta...

Platonen ideien teoriaren oinarriak

Haitzuloaren mitoaren oinarrian eta Platonen pentsamendu osoaren oinarrian ideien teoria dago. Honen arabera, gobernante filosofoa izateko ideiak ezagutu behar dira, eta ezagutza hori kontzeptuen bitartez biltzen da. Mundu fisikoa mugikorra denez, benetako ezagutza aldaezina den eremu batean kokatu behar da: mundu ulergarrian edo ideien munduan.

Bi munduen bereizketa

Hau guztia kontuan hartuz, Platonek bi mundu bereizten ditu:

• Ideien mundua: Bertan ideiak kokatzen dira; aldaezina da eta jakituria adierazten du. Haitzuloaren mitoarekin parekatuz, kanpoko aldea litzateke.
• Gauza sentigarrien mundua: Mundu honetan gauza sentigarriak daude (zentzuen bitartez hautematen direnak); aldakorra da eta ez du jakituria adierazten.

Nahitaezko desjabetzea

Nahitaezko desjabetzea: Administrazioak, legeak ahalmena ematen dionean, pertsona edo pertsona-talde bati ondasun, ondare-eskubide edo ondare-interes baten gabetzea, onura publiko edo gizarte-interesak exijitzearen ondorioz eta legeak ezarritako prozedura jarraituz.

Historia eta bilakaera

Ez da orain sortutako kontzeptu bat. XVIII. eta XIX. mendeetan ere ezagutzen zen, baina garai hartan desjabetzea oso salbuespeneko kasuetan erabiltzen zen; jabetzaren muga negatibo bat bezala aurreikusten zen.

XX. mendean desjabetzearen ikuspegia erabat aldatzen da eta botere publikoen esku dagoen tresna positibo bat izatera pasatzen da.

Non arautzen da?

33. artikuluan jasotzen da; garrantzitsuenak, ordea, 1954ko Legea eta lege horrek garatzen...