Gaixotasun Kutsakorrak: Motak, Kausak eta Transmisioa

Gaixotasun Kutsakorrak: Zer Dira?

Gaixotasun kutsakorrak edo infekziosoak beste organismo bizidun bat inbaditzen duten mikroorganismoek (bakterioak, birusak, parasitoak, onddoak...) edo partikula infekzioso batzuek (prionak) sortzen dituzten gaixotasunak dira.

Infekzio Motak eta Bideak

Mikroorganismo gaixo batzuek giza gorputza inbaditzen dutenean sortzen dira infekzioak. Mikroorganismo horiek pertsona batetik bestera transmititzeko gaitasuna dute, hau da, gaixotasun kutsakorrak izaten dira. Infekzioa sortzen duten mikroorganismoen arabera, hainbat motatako infekzioak bereiz daitezke:

• Bakterio-infekzioak
• Infekzio biralak
• Parasitoek sortutako infekzioak
• Prionengatiko infekzioak

A) Bakterio-infekzioak

Bakterioak nukleorik ez duten mikroorganismo zelulabakarrak dira. Naturan asko daude, eta hiru mota nagusitan sailka daitezke:

• Patogenoak: Giza organismoarekin kontaktuan jartzen direnean infekzio larriak sor ditzakete, adibidez, pneumonia.
• Oportunistak: Azalean, mukosa genitalean, ahoan... ez dute kalterik sortzen, baina egoera jakin batzuetan infekzioak eragin ditzakete, adibidez, otitisa.
• Saprofitoak: Organismorako onak dira, digestioan laguntzen dutenak, esaterako.

Infekzioaren larritasuna desberdina izango da, mikroorganismoaren agresibitatearen eta gaixoaren egoera immunologikoaren arabera. Tratamendurako, antibiotikoak erabiltzen dira.

B) Infekzio Biralak

Birusak zelula baten barruan egon behar dute bizirik irauteko eta ugaltzeko. Birus espezie asko dago, eta mota askotako ondorioak izan ditzakete, hala nola gripea edo barizela. Sistema immunitarioa da birusen aurkako infekzioen aurka borrokatzeko bermerik onena.

C) Parasitoek Sortutako Infekzioak

Parasitoak beste espezie batzuen kontura bizi diren organismoak dira. Landareetan, animalietan eta gizakietan milaka espezie bizi dira. Gizakiengana uraren, elikagaien, kontaktuaren edo intsektuen ziztaden bidez iristen dira.

• Protozooek sortutakoak: Adibidez, Giardia lamblia-k sortutakoa. Hesteetako parasito bat da, eta infekzio oso larria izan daiteke.
• Onddoek sortutakoak: Candida motakoak dira, adibidez, pixoihal-dermatitisa.

D) Prionengatiko Infekzioak

Orain gutxi aurkitu diren infekzio-eragileak dira. Ezagunena Creutzfeldt-Jakoben gaixotasuna da, giza espezieari eragiten dion entzefalopatia espongiforme bat.

Kutsatzeko Mekanismoak

Gaixotasun kutsakorrak bi modu nagusitan transmititu daitezke:

Zeharkako Kutsatze Mekanismoak

• Airearen bidez (eztul edo doministiku egitean)
• Kutsatutako objektuen bidez (gainazalak, tresnak...)

Zuzeneko Kutsatze Mekanismoak

• Kontaktu fisikoa (ukituak, musuak...)
• Eztula edo doministiku zuzena
• Xiringa edo orratz partekatuak