Ekosistemen Dinamika eta Sailkapena
Ekosistemen Oreka eta Aldaketak
Ekosistema baten oreka baldintzak
Ekosistema bat orekan egon dadin, hiru baldintza bete behar dira, gutxienez:
- Ingurumen-faktoreek egonkorrak izan behar dute.
- Populazioetako banakoen kopuruak ia konstante mantendu behar du.
- Ekosistemari eragiten dion kanpoko faktorerik ez da izan behar.
Ekosisteman izaten diren aldaketa motak
Ekosisteman izaten diren aldaketak sailkatzeko bi modu daude:
- Jatorriaren arabera:
- Naturalak
- Artifizialak
- Abiaduraren arabera:
- Pixkanakoak
- Katastrofikoak
Aldaketen denbora-eskala
- Biotopoari eragiten dioten aldaketak: Denbora geologikoan gertatzen dira (milaka urtean zehar). Aldaketa batzuk bat-batekoak ere izan daitezke.
- Biozenosiari eragiten dioten aldaketak: Denbora biologikoan gertatzen dira (ehunka urtean zehar).
- Gizakiaren jarduerak eragindako aldaketak: Denbora sozialean gertatzen dira (zenbait urtean edo hamarkadan zehar).
Aldaketa mota nagusiak
Erabateko aldaketak
Aldaketa horiek, oro har, planeta osoari eragiten diote, neurri batean.
Adibidez: glaziazioak.
Erritmo-aldaketak (Ziklikoak)
Aldaketa zikliko eta aurresangarriak izaten dira.
- Eguna eta gauak txandakatzea: Ekosistema guztiei zuzenean eragiten die, argirik iristen ez zaienei izan ezik (esate baterako, haitzuloetako eta itsas hondoetako ekosistemei).
Adibidez: fitoplanktonaren migrazio bertikalak. - Urtaroen txandaketa: Ekosistema guztiei eragiten die, batez ere zona epelekoei. Ekosistema horietako izaki bizidunak urtean zehar izaten diren aldaketa zikliko nabarmenetara moldatuta daude.
Ekosistemen Heldugabetasuna eta Helduera
Ekosistema Heldugabeak
- Espezie aniztasun baxua.
- Espezie motak: Jeneralistak.
- Txoko ekologiko gutxi.
- Sare trofiko sinpleak.
- Ekoizle asko eta kontsumitzaile gutxi.
- Beraien biomasa handituz doa.
- Energia ez dute ondo aprobetxatzen.
- Oso emankorrak dira.
- Ez dira oso egonkorrak.
Ekosistema Helduak
- Espezie aniztasun altua.
- Espezie motak: Espezialistak.
- Txoko ekologiko asko.
- Sare trofiko konplexuak.
- Hiru maila trofikoen arteko nahasketa.
- Beraien biomasa ia konstante mantentzen da.
- Energiaren aprobetxamendu hobezina da.
- Emankortasun txikiagoa dute.
- Egonkortasun handia dute.
Ekosistemen Sailkapena
Ekosistema Lehortarrak
- Eragin handia duten faktore abiotikoak: Tenperatura (T), prezipitazioa, argitasuna, haizea, izozteak, hezetasuna, dentsitatea, etab.
- Adibideak: Basoak, basamortuak, oihanak, etab.
Ekosistema Urtarrak
- Eragin handia duten faktore abiotikoak: Argitasuna, presioa, gazitasuna, oxigeno kopurua, etab.
- Ur gazitakoak: Itsas ekosistemak.
- Ur gezatakoak:
- Ur lasaietakoak: Aintzirak, lagunak, idoiak, inguru hezeak, albuferak, etab.
- Ur lasterretakoak: Ibaiak, iturburuak, iturri termalak, etab.