Gizarte zientziak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Ingurune motak eta definizioak

1. Ingurune naturala: Gizakiaren bizitza biologikoa garatzen duen espazioa.
2. Ingurune historikoa: Iraganeko testigantzak jasotzen dituen espazioa.
3. Ingurune soziala: Gizakiaren bizitza baldintzatzen duten osagai kultural, sozial, ekonomiko eta teknologikoez osatua dagoen espazioa.
4. Ingurune kulturala: (Euskalduna, erdalduna, etab. bezalako kultura-adierazpenak biltzen dituena.)
5. Ingurune sozio-ekonomikoa: (Gizartearen eta ekonomiaren arteko harremanak aztertzen dituena.)
6. Ingurune teknologikoa: (Teknologiaren garapenak eta haren eraginak aztertzen dituena.)

GATT: Merkataritza Askearen Oinarriak

Zer da GATT?

GATT (General Agreement on Tariffs and Trade) 1947an sortutako akordioa da.

Bultzatzaileak eta Helburuak

• Bultzatzaileak: Nazioarteko

Materialismo kulturalaren ikuspuntutik, edozein gizarteren azterketan, ugalketarekin batera, oinarrizko eta berebiziko garrantzia du ekoizpenak.

Energia Ekoizpena

Gizakiak teknologia eta lana bizi den ingurunean dauden baliabide naturalen gainean aplikatzearen ondorioa da energia ekoizpena. Hau da:

Ekoizpena = Giza (Lana + Teknologia) --- Aplikatu --- Eskuragarri dituen baliabide naturaletan (landare, animalia, eguzki-energia, lurrak, basoak, euria, mineralak).

Baliabide natural hauek ustiatzeko aukerek ekoizpen-modu (ehiza, bilketa, nekazaritza, abeltzaintza, industria) ezberdinak ahalbidetzen dituzte. Era berean, ekoizpen-moduek gizarte ezberdinen bizimodua guztiz baldintzatzen dute.

Energia Ekoizpenaren Eboluzioa

1. Lehen hominidoetan, bizitza soziala

gaia: Konkurrentzia-kontrola

Sarrera

• Erabiltzaile anitzeko DBKS batean, aldi berean hainbat erabiltzailek lan egin dezakete.
• Datuen aldibereko atzipenak ez du zertan egoera koherente batera eraman.
• Konkurrenteki egikaritzen diren transakzio desberdinek objektu berberak erabil ditzakete.

Sarrera: ACID propietateak

• Isolation - Isolamendua (konkurrentzia kontrolerako unitate logikoa):
  • Transakzio bat beste transakzioetatik isolatuta exekutatzen ari balitz bezala exekutatu behar da.
  • Transakzio baten exekuzioak ezin du interferentziarik sortu modu konkurrentean exekutatzen ari diren beste transakzioekin.

Konkurrentzia-arazoak

• Eguneratze galduak
• Behin-behineko aldatzeak (irakurketa zikinak)
• Irakurketa ez-koherenteak

Transakzioen plangintzak

Definizioa

• N transakzioen

Bereizi mineral energetikoa, metalezkoa eta ez metalezkoa. Eman bakoitzaren adibide bat.

Mineral energetikoa: energia sortzeko balio dute (petrolioa).

Metalezkoa: mineraletatik erauzten dira (urrea).

Ez metalezkoa: mineraletatik ez da metalik erauzten (kuartzoa).

Zeri esaten zaie baliabide berriztagarriak? Zer adierazten du birziklagarri hitzak?

Berriztagarriak: ez dira agortzen, edo denbora laburra behar da kontsumitu ondoren berriztatzeko.

Birziklagarri: mineral baliabideetako batzuk dira, behin eta berriro erabil daitezke.

Gaur egun, petrolioa eta gas naturala sortu dira; baina hala ere, baliabide berriztaezinak direla esaten dugu, zergatik?

Oso kantitate mugatuan daudelako naturan eta agortu egiten dira.

Zein dira bauxita ekoizle nagusiak? Eta aluminio

Ardatz Pedagogikoa

Ideia Elkartuak eta Interesguneak

Eskola aktiboak interesaren pedagogia esan nahi du, eta interesaren pedagogiak metodo aktiboak eskatzen ditu. Horretarako, metodoa interesguneak dira, haurrek proposaturiko gaiak abiapuntu izanik. Hau horrela izanik, eskolak ikaslearen beharrizan eta interesetan oinarritu behar du.

Decrolyk dituen helburuetara iristeko, interesguneen metodologian oinarritzen da, eta metodologia hau ideia elkartuen programan kokatzen da. Interesguneak eskola-programazio unitarioa (ez dago ikasgairik, dena elkarrekin lotuta dago: matematika, gizartea, heziketa fisikoa... dena bat bezala ematen da) eta ikasgai ez-zatikatuak dira, ikasleen beharrizan eta interesetan oinarritzen direnak.

Decrolyk dionenez, haurren...

A.S. Neill (pedagogia libertario eta antiautoritarioaren aitzindaria) Eskozian jaio zen 1883an eta Ingalaterran hil zen 1973an. Edinburgoko Unibertsitatean ikasi zuen eta bertan lizentziatu zen. Hezkuntza tradizionalean lan egiten hasi zen baina azkar konturatu zen ez zegoela ados sistema horrekin. Izan ere, hezkuntza tradizionalak umeak berdin hezten ditu, denak etorkizun berdina izateko eta dena kontrolpean izateko.

Neill gizaki askeak, sormenezkoak eta autoerregulatuak sortzearen aldekoa zen eta Rousseauen eta Freuden pedagogian oinarritzen zen. Neill-en pedagogia berria Lehenengo Mundu Gerra eta gero sortu zen, doktrina totalitarioaren ondorioz. Pedagogia erromantikoa sortu zuen eta bere bizi-filosofian oinarritzen zen, sentimenduaren garapenari...

1. Aurkezpena: Garapen Bidean Dauden Herrialdeen Aniztasuna

Bigarren Mundu Gerraren ondoren, areagotu egin zen Afrika eta Asiako europar kolonien independentziarako joera. Ez-alienazioa kontzeptua garatu zen. Herrialde askok ez zuten kapitalismoaren kontra egin, ezta komunismoaren alde ere. Hirugarren Mundua osatzen zuten.

Hirugarren Mundua arlo politikoarekin lotuta zegoen. Azpigarapena, berriz, ekonomikoarekin. Aniztasun nabaria zegoen herrialde horien artean.

2. Azpigarapenaren Geografia, Arrazoiak, Ondorioak eta Balizko Irteerak

a) Geografia

Gehienetan, azpigarapena Europatik kanpo kokatzen da (Latinoamerika, Asia, Ozeania eta Afrika, batez ere). Salbuespen ugari daude (AEB, Kanada, Japonia, Australia).

b) Arrazoiak

1. Naturaren baldintza okerrak

Bigarren sektoreko jardueren bidez, lehen sektorean lortutako natura-baliabideak eraldatzen dira.

Industria

Industria lehengaiak produktu bihurtzeko jardueren multzoa da. Bi mota daude:

Landua

Bere horretan erabili edo kontsumitzekoa (azukrea, janari-kontserbak...).

Erdilandua

Beste industria baterako lehengaia da (altzairua industria elektromekanikorako, zelulosa papergintzarako...). Industria ekonomiaren oinarrietako bat da, enplegua sortzen duelako eta beste jarduera batzuen bultzatzailea delako. Industria garapen-mailaren adierazlea da.

Energia-Ekoizpena

Energia-iturriak natura-baliabideak dira, eta behin eraldatuta, mugimendua, indarra, argia edo beroa ekoizteko erabil daitezke, industrian, garraioan, etxeetan eta beste hainbat jardueratan kontsumitzeko....

Ikatza Energia Iturri Gisa

Sarrera

Duela 300 urte hasi zen erabiltzen eta XIX. mendean energia-iturri nagusia bilakatu zen.

Jatorria eta Ugaritasuna

Planetako erregai fosilik ugariena da eta kontinente guztietan aurki daiteke, ugaritasun ezberdinarekin. Ikatz-hobi gehienak Paleozoiko arokoak dira (Karbonifero eta Permiar aldiak). Zenbait hobi garrantzitsu Mesozoiko aroko Triasiko eta Jurasiko aldietan eratu ziren, baina urriagoak dira. Kretazeo aldian, ordea, garrantzian bigarrenak diren ikatz-hobiak eratu ziren.

Eraketa Prozesua

Lurzoruan landare-zati asko metatzen dira. Lurperatzen dira eta hezetasuna handitzen da.

1. Denbora aurrera joan ahala, zohikatzaren sakontasuna handituz doa, eta honekin batera presioa eta tenperatura.
2. Trinkotzearen eta prozesu

Eskola Kontseilua

Eskola agente guztiek parte hartzen duten organoa da. Eskolako gobernu organo gorena da. Eskolarentzat garrantzia izango duten erabakiak (eskola antolakuntzari dagokion guztia, adibidez) bertatik pasatu behar dira, honek baitu azken hitza.

Osaketa

• Zuzendaria
• Zuzendaritza kideak
• Irakasle-hezitzaileen ordezkaritza
• Gurasoen ordezkaritza
• Ez-irakasleen ordezkari bat
• Ikasle ordezkaritza (adin batetik aurrera)
• Udaletxeko ordezkari bat (entzule eta parte-hartze moduan)

Funtzioak

• Ikastetxearen antolaketa dokumentuak onartu eta ebaluatu.
• Zuzendariaren hautaketan parte hartu.
• Ikastetxearen jarduerak lege barruan jokatzea zaintzea.
• Ikastetxearen kudeaketa.

Irakasle Klaustroa

Hezitzaile eta irakasleen parte-hartze organoa da.

Osaketa

• Zuzendaria (beste irakasle