Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Dokumentu honek Espainiako eta Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) migrazio mugimendu nagusiak aztertzen ditu, XIX. mendetik gaur egun arteko bilakaera historikoa eta joera nagusiak nabarmenduz.

Espainiako Kanpo Migrazioa (XIX. mendea - 1975)

XIX. mendetik 1975era arte, Espainia emigranteen herrialdea izan zen. Migrazio horiek batez ere Latinoamerikara, Europara, Kanadara eta Australiara zuzendu ziren. Bi aldi nagusi eta bi krisialdi bereiz daitezke:

Latinoamerikako Migrazioa: Aldiak eta Krisialdiak

XIX. mende erdialdetik 1914ra: Loraldia

• Latinoamerikako herrialdeek emigranteak behar zituzten azpiegiturak eraiki eta baliabideak ustiatzeko. Espainiar asko joan ziren.
• Emigrazioari jatorrizko oztopoak kendu zitzaizkion, nekazaritza atzerapenaren aurrean

Jaiotza-tasaren bilakaera (1900-1975)

Grafikoak XX. mendearen lehen hiru laurdenetan jaiotza-tasak izandako bilakaera aztertzen du.

1900-1920: Jaitsiera eta kontrol tradizionala

Jaiotza-tasa jaitsi egin zen, jaiotzen kontrola sistema tradizionalen bidez hasi zelako. Arrazoiak:

• Haurren heriotza-tasak behera egin zuen, eta haur gehiagok irauten zuten bizirik.
• Lehen Mundu Gerraren (1. MG) ondorioak: prezioak asko igo ziren, biztanleriarentzat kaltegarria izanik.

1920: Susperraldi laburra

1920an jaiotza-tasa suspertu zen, ekonomia-oparotasunari esker.

1930-1956: Jaitsiera handia

1930etik 1956ra berriz jaitsi zen jaiotza-tasa. Arrazoi nagusiak:

• 1929ko krisi ekonomikoa.
• Bigarren Errepublikaren garaiko ezegonkortasun politikoa.
• Erbesteratzeak.
• Zailtasun ekonomiko

Euskal Herriko Klima Motak

Ozeanikoa

Ezaugarriak: Kantauri itsasoaren ertzean. Prezipitazio ugariak eta erregularrak. Bitarte termikoa txikia kostan eta moderatua barnealdean. Bataz besteko tenperatura freskoa (12,5-15°C). Udak freskoak (22°C azpitik) eta neguak moderatuak kostan, hotzak barnealdean.

Itsasaldeko Mediterraneoa

Ezaugarriak: Mediterraneo aldeko kostan, Atlantikoko kostan, Ceuta-Melilla eta Balear Uharteetan. Prezipitazio urriak eta irregularrak. Tenperatura moderatua (12-16°C). Udak beroak (22°C gainetik) eta neguak leunak (10°C azpitik jaisten ez direnak).

Mediterraneo Kontinentala

Ezaugarriak: Ipar eta Hego goi-lautadetan, Extremaduran eta Andaluzian. Prezipitazio urriak (300-800 mm) eta irregularrak. Tenperatura altuak (16°C...

Europar Batasunaren Mapa Politikoa

Sarrera

Mapa mota hau mapa tematiko bat da. Mapa tematikoetan fenomeno geografiko zehatzak kartografiatzen dira. Kualitatiboak izan daitezke banaketa bakarrik erakusten dutenean, edo kuantitatiboak, irudikatutako fenomenoaren kopurua ere erakusten dutenean.

Maparen izenburua Europar Batasunaren mapa politikoa da. Legendan, koloreen bidez, datu hauek adierazten dira:

• Hori ilunez: 1957an Erromako Ituna sinatu zuten herrialdeak.
• Hori argiz: Bederatzien Europa (1973).
• Laranjaz: Hamarren Europa (1981).
• Arrosaz: Hamabien Europa (1986).
• Marroi ilunez: Alemaniaren bateratzea (1990).
• More argiz: Hamabosten Europa (1995).
• Arrosa argiz: Hogeita Bosten Europa (2004).
• Fuksiaz: Hogeita Zazpien Europa (2007).
• Berdez: Data finkorik ez

Espainiako Klima Motak

1- Klima Ozeanikoa

Iberiar penintsularen iparraldea, Bizkaiko golkoaren ingurua eta Galizia hartzen ditu. Prezipitazio ugariak, erregularrak eta leunak dira. Urteko kopuru osoa 800mm-tik gorakoa da.

Eurien banaketa nahiko erregularra da urtean zehar, fronte polarreko borraskek etengabe jarduten dutelako. Hala ere, prezipitazio gehienak neguan gertatzen dira. Prezipitazioen forma leuna da, beraz, ura lurzoruan iragazten da.

Tenperaturei dagokienez, bitarte termiko txikia da kostan eta moderatua barrualdean. Neguak leunak dira eta udak fresko samarrak izan arren, sargori-egunak ere egoten dira.

2- Klima Mediterraneoa

Daukan ingurua Espainiako zabalena da.

Prezipitazioak urriak edo moderatuak, irregularrak eta ekaitsuak dira. Uda...

Espainiako eta Euskal Herriko Erliebea

Kanariar uharteak: Hondoratutako zokalo zahar batean sumendi-jarduera bat hasi zen (Hirugarren Aroan). Hiru paisaia nagusi: sumendi-konoak, galdarak eta malpaís-ak. Tenerife irlan Teide sumendia dugu, Espainiar estatuko gailurra.

Kanpoaldeko mendiak

Penintsularen ertzean daudenak. Pirinioak. Kataluniako kostako mendikateak: Mendikate betikoak:

Mendi periferikoak

Goi-lautadaren ingurukoak, orogenia alpetarrak sortuak. Galizia-Leongo mendigunea: Kantabriar mendikatea: Euskal mendiak: Iberiar mendikatea: Sierra Morena.

Ebroko sakonunea eta Guadalquivirreko sakonunea

Hiruki forma dute, jatorri alpetarretako sakonuneak dira, eta izena eman dien ibai handi batek drainatzen ditu.

Euskal Mendiak

Pirinioen mendebalderantz...

Euskal Herria Prezipitazioak 800 mm-tik gora eta erregularrak dira. Ez dago urtaro lehorrik, eta gehiengoa udazkenean eta neguan izaten da. Horren arrazoia lurrazalaren erliebea, borrasken joan-etorria eta itsasoko haize hezeak dira.

Batez besteko tenperatura moderatua da, eta tenperatura-bitartea txikia da, neguak moderatuak direlako itsasoa hurbil dagoenez (ez dira 6 °C-tik beherakoak) eta udak freskoak direlako (batez beste, ez dira 22 °C-ra iristen).

Trantsizioko Klima Ozeanikoak Arabako (Arabako Laurada) eta Nafarroako (Sakana, Burunda eta Iruñerria) erdiko sakonuneak harrapatzen ditu. Klima ozeanikoaren eta mediterraneoaren arteko klima da.

Arro horiek iparraldetik ixten dituzten uren banalerroko mendiek eragin ozeanikoak modu partzialean...

Bigarren Sektorea: Industria eta Eraikuntza

1. Industria: Definizioa eta Garapen Mailak

Bigarren sektoreko jardueren bidez, lehen sektorean lortutako natura-baliabideak eraldatzen dira. Industria lehengaiak produktu bihurtzeko jardueren multzoa da.

Industria Motak (Lantzearen arabera):

• Landua
• Ez landua

Garapen Mailaren araberako ezaugarriak:

• Herrialde garatuak: Automatizazioa eta teknologia sofistikatuak.
• Herrialde ez garatuak: Fabrika kutsagarriagoak, lan merkea eta kualifikazio gabeko langileak.

Biztanleria Aktiboa Bigarren Sektorean (Ehunekoak):

• Amerika: 23%
• Europa: 30%
• Afrika: 13%
• Ozeania: 20%
• Asia: 22%

2. Eraikuntza

Eraikuntzan etxegintza, industria-nabeak, errepideak, zubiak eta antzekoak egiten dira. Eraikuntza ekonomiaren motorretako bat da, enplegua...

Klimograma: Datuak eta Interpretazioa

Epe jakin batean toki zehatz bateko prezipitazioen eta tenperaturen datuak irudikatzen dituen grafikoa da. Klimak ulertzeko eta deskribatzeko oinarrizko bi elementu azaltzen ditu: tenperatura eta plubiositatea. Horrelako grafikoei diagrama termoplubiometriko edo grafiko klimatiko ere esaten zaie.

Tenperaturak: Analisia eta Ezaugarriak

Eskuratu ditugun datuek honako hau erakusten digute: 17,82 °C-ko batez besteko tenperatura (15 °C baino gehiagokoa). Penintsulan ohikoa denez, latitude ertainetako klima epel bati dagokio.

Maximoa abuztuan neurtzen da (25,5 °C, uda beroa) eta minimoa urtarrilean (11,5 °C, negu epela). Datu horiek erabiliz, 14 °C-ko tenperatura-bitartea (edo hedadura termikoa) lortzen dugu,...

1. Isurialde Atlantikoa

A) Ezaugarri Fisikoak

Uren banalerroaren iparraldean dauden lurrak hartzen ditu. Inguru fisikoak erliebe malkartsua du, lur lau gutxi eta klima ozeanikoa, prezipitazio ugariekin eta erregularrak urtean zehar.

B) Lurraren Jabetza

Lurraren jabetza baserriaren inguruan antolatzen da, bai bizilekuei dagokienez, bai ustiapenei dagokienez, bi zatitan bananduta, lurraren kalitatearen arabera:

• Lantzeko lurra: Etxetik hurbil dago, uztak eta belarrak landatzeko erabiltzen da.
• Basoa: Partzela txikiagoz osatuta dago, urrunago eta altitude eta aldapa handiagoarekin. Basogintzarako erabiltzen da.

C) Lurraren Erabilera

Lurraren erabilera aldatu egin da industrializazioak nekazaritzari eskulana kendu zionean. Gaur egun, biztanle gutxi ari da...